Νέες παρεμβάσεις για την ασφάλεια του ελληνικού σιδηροδρόμου παρουσίασε το πρωί της Δευτέρας 18 Μαΐου ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ. Στο επίκεντρο των ανακοινώσεων βρίσκεται η ανάπτυξη συστήματος τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις επικοινωνίες ανάμεσα σε σταθμάρχες και μηχανοδηγούς.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των σιδηροδρόμων εξακολουθεί να αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας εμπιστοσύνης, μετά την τραγωδία των Τεμπών και τις αποκαλύψεις για σοβαρές παθογένειες στη λειτουργία του δικτύου. Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει νέα τεχνολογικά εργαλεία ως πρόσθετες δικλείδες προστασίας, σε ένα πεδίο όπου η κοινωνική απαίτηση για ουσιαστική λογοδοσία και πραγματική πρόληψη παραμένει έντονη.
Τεχνητή νοημοσύνη στις συνομιλίες σταθμαρχών και μηχανοδηγών
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Κυρανάκης, το νέο σύστημα θα αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να μετατρέπει άμεσα σε γραπτό κείμενο τις συνομιλίες που πραγματοποιούνται μέσω του συστήματος GSMR. Με αυτόν τον τρόπο, οι επικοινωνίες θα μπορούν να αναλύονται ταυτόχρονα από το κέντρο ελέγχου.
Ο αναπληρωτής υπουργός χαρακτήρισε το εργαλείο αυτό σοβαρή πρόσθετη δικλείδα ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι αλλάζει τη νοοτροπία χαλαρότητας που, όπως είπε, υπήρχε στο παρελθόν στον σιδηρόδρομο. Η τεχνητή νοημοσύνη θα έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίζει αν οι συνομιλίες ακολουθούν τα προβλεπόμενα αυστηρά πρωτόκολλα για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας ή αν παρεκκλίνουν σε άσχετο περιεχόμενο.
Ο κ. Κυρανάκης αναφέρθηκε ευθέως στους διαλόγους που ήρθαν στη δημοσιότητα μετά τα Τέμπη, κάνοντας λόγο για συνομιλίες που ανέδειξαν απαράδεκτες πρακτικές και νοοτροπίες. Το νέο σύστημα, όπως εξήγησε, θα μπορεί να εντοπίζει τέτοιες αποκλίσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, ώστε να ενεργοποιείται άμεση παρέμβαση από το κέντρο ελέγχου.
Άμεση παρέμβαση από το κέντρο ελέγχου
Βασικός στόχος του νέου μηχανισμού είναι να μη λειτουργεί μόνο εκ των υστέρων, για τη διερεύνηση περιστατικών μετά από ατύχημα. Αντιθέτως, σύμφωνα με την παρουσίαση του αναπληρωτή υπουργού, η λειτουργία του θα είναι προληπτική και σε πραγματικό χρόνο.
Όταν το σύστημα διαπιστώνει ότι οι επικοινωνίες σταθμαρχών και μηχανοδηγών αποκλίνουν από τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα, το κέντρο ελέγχου θα έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει άμεσα για να αποκαταστήσει την ορθή διαδικασία. Η παρέμβαση αυτή παρουσιάζεται ως νέα γραμμή άμυνας απέναντι σε ανθρώπινα λάθη, ελλιπή πειθαρχία και επικίνδυνη χαλάρωση στις κρίσιμες επικοινωνίες της κυκλοφορίας.
Ο κ. Κυρανάκης έστειλε μήνυμα αυστηροποίησης του πλαισίου λειτουργίας, τονίζοντας ότι όσοι ρυθμίζουν την κυκλοφορία των τρένων διαχειρίζονται ανθρώπινες ζωές. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, οι επικοινωνίες θα αποκτήσουν χαρακτήρα «στρατιωτικού τύπου», με αυστηρή τήρηση πρωτοκόλλων και σαφείς διαδικασίες.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το υπουργείο επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την απλή τεχνική αναβάθμιση στην αλλαγή κουλτούρας μέσα στον σιδηρόδρομο. Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, παραμένει η πραγματική εφαρμογή των νέων κανόνων, η επαρκής εκπαίδευση του προσωπικού, η λειτουργικότητα των συστημάτων και ο συνεχής έλεγχος, ώστε οι εξαγγελίες να μη μείνουν σε επίπεδο επικοινωνιακής διαχείρισης.
Νέος συρμός στον Ηλεκτρικό
Ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών αναφέρθηκε και στον νέο συρμό του ΗΣΑΠ, δηλώνοντας ότι ο Ηλεκτρικός αλλάζει μετά από δύο δεκαετίες. Όπως ανέφερε, πρόκειται για νέο συρμό στον οποίο διατηρήθηκε μόνο το εξωτερικό κέλυφος από τον παλαιό, ενώ όλα τα μηχανολογικά μέρη έχουν αντικατασταθεί.
Σύμφωνα με τον κ. Κυρανάκη, ο νέος συρμός διαθέτει θέσεις για άτομα με αναπηρία, λειτουργικό κλιματισμό και βελτιωμένα συστήματα για μεγαλύτερη αξιοπιστία στη λειτουργία των θυρών. Ο ίδιος σημείωσε ότι οι δοκιμές ολοκληρώνονται και ότι οι πολίτες θα τον δουν σε λειτουργία περίπου σε έναν μήνα.
Παράλληλα, ανέφερε ότι την ίδια περίοδο του επόμενου έτους ο ΗΣΑΠ θα διαθέτει συνολικά 14 τέτοιους συρμούς. Η αναβάθμιση του στόλου παρουσιάζεται ως μέρος της συνολικότερης προσπάθειας βελτίωσης των αστικών συγκοινωνιών, σε ένα δίκτυο που για χρόνια επιβαρύνθηκε από παλαιότητα εξοπλισμού, καθυστερήσεις και προβλήματα αξιοπιστίας.
Οι ανακοινώσεις για την τεχνητή νοημοσύνη στον σιδηρόδρομο και για τον νέο συρμό του ΗΣΑΠ δείχνουν την προσπάθεια του υπουργείου να εμφανίσει εικόνα τεχνολογικής ανανέωσης και αυστηρότερης εποπτείας. Το ουσιαστικό τεστ, όμως, θα κριθεί στην πράξη: στην καθημερινή λειτουργία, στην πρόληψη αστοχιών, στην επιβολή κανόνων και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών σε ένα σύστημα μεταφορών που έχει πληγεί βαθιά.
