Σημαντικές οικονομικές και υγειονομικές ευκαιρίες χάνει κάθε χρόνο η Ελλάδα από τις κλινικές μελέτες φαρμάκων, οι οποίες θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται σε μεγαλύτερη κλίμακα στα δημόσια νοσοκομεία, προσφέροντας δωρεάν πρόσβαση σε νέες θεραπείες για ασθενείς και πρόσθετους πόρους στο ΕΣΥ.
Παρά το υψηλό επιστημονικό επίπεδο του ιατρικού προσωπικού και την ύπαρξη ερευνητικών δομών σε νοσοκομεία της χώρας, η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται χαμηλότερα από τις πραγματικές της δυνατότητες. Βασική αιτία παραμένουν οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, οι θεσμικές αγκυλώσεις και η βραδύτητα του συστήματος υγείας στην έγκριση και υλοποίηση νέων μελετών.
Μόλις 160 εκατ. ευρώ αντί για 500 εκατ.
Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών βρίσκει τη χώρα να απορροφά περίπου 160 εκατ. ευρώ ετησίως από σχετικές επενδύσεις, όταν, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, το ποσό θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 500 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο.
Η απόσταση αυτή δείχνει το μέγεθος της χαμένης αναπτυξιακής δυνατότητας για την ελληνική οικονομία και το δημόσιο σύστημα υγείας. Οι κλινικές μελέτες μπορούν να ενισχύσουν οικονομικά τα νοσοκομεία, να στηρίξουν τους ερευνητές, να φέρουν τεχνογνωσία και να προσφέρουν στους ασθενείς πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα πριν από την ευρεία κυκλοφορία τους.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η χώρα εμφανίζει επιβράδυνση στην προσέλκυση νέων επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα. Η εικόνα αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία άλλες ευρωπαϊκές χώρες αξιοποιούν συστηματικά τις κλινικές μελέτες ως εργαλείο ενίσχυσης των συστημάτων υγείας, της επιστημονικής έρευνας και της φαρμακευτικής καινοτομίας.
Τα οφέλη για ασθενείς, νοσοκομεία και ΕΣΥ
Οι κλινικές μελέτες αποτελούν κρίσιμη δυνατότητα για ασθενείς που αντιμετωπίζουν σοβαρές παθήσεις, ιδίως όταν οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες. Μέσα από τη συμμετοχή σε μελέτες, μπορούν να αποκτήσουν πρώιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αρκετά χρόνια πριν από την κυκλοφορία τους στην αγορά.
Παράλληλα, το όφελος για το δημόσιο σύστημα υγείας είναι πολλαπλό. Οι μελέτες ενισχύουν οικονομικά και επιστημονικά τα δημόσια νοσοκομεία, στηρίζουν τους ερευνητές, βοηθούν στη συγκράτηση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα και μειώνουν τη δαπάνη του ΕΣΥ, καθώς ακριβές θεραπείες και διαγνωστικές ή εργαστηριακές εξετάσεις παρέχονται δωρεάν στο πλαίσιο των ερευνητικών πρωτοκόλλων.
Η στάση των ασθενών απέναντι στις κλινικές μελέτες έχει επίσης αλλάξει. Η επιφυλακτικότητα που υπήρχε στο παρελθόν έχει υποχωρήσει σημαντικά, καθώς η ενημέρωση, η εμπειρία και η αυστηρή επιστημονική εποπτεία έχουν ενισχύσει την εμπιστοσύνη του κοινού.
Γραφειοκρατία και θεσμικά εμπόδια
Το μεγάλο αγκάθι παραμένει το θεσμικό πλαίσιο και ο δυσκίνητος γραφειοκρατικός μηχανισμός. Οι καθυστερήσεις στις εγκρίσεις, οι σύνθετες διαδικασίες και η έλλειψη ταχύτητας στην ενεργοποίηση των νοσοκομείων αποθαρρύνουν επενδύσεις και περιορίζουν τη συμμετοχή της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη των κλινικών μελετών.
Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει τις επιστημονικές προϋποθέσεις για να αναβαθμίσει τη θέση της, αρκεί να διαμορφωθεί ένα πιο λειτουργικό και σταθερό περιβάλλον. Η απεμπλοκή των διαδικασιών θα μπορούσε να μετατρέψει τις κλινικές μελέτες σε σοβαρό πυλώνα ανάπτυξης για το ΕΣΥ και σε ουσιαστικό όφελος για χιλιάδες ασθενείς.
Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας στο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακευτικού Management, δεσμεύτηκε ότι θα προχωρήσει άμεσα σε αλλαγή της σχετικής υπουργικής απόφασης, με στόχο να αρθούν εμπόδια που δυσκολεύουν τη διεξαγωγή κλινικών μελετών στη χώρα.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματικές θεσμικές αλλαγές. Διότι κάθε καθυστέρηση σημαίνει λιγότερες επενδύσεις, χαμένους πόρους για τα νοσοκομεία και λιγότερες θεραπευτικές ευκαιρίες για ασθενείς που έχουν ανάγκη από την πιο σύγχρονη ιατρική φροντίδα.
