Κρήτη – Κύπρος: Το γαλλικό πλοίο κατευθύνεται προς την Κάσο – «Ανοιχτό» το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων

Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo απέπλευσε από το Ηράκλειο και κατευθύνεται προς την περιοχή της Κάσου, σηματοδοτώντας την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου. Η αποστολή εξελίσσεται σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο διπλωματικό περιβάλλον, καθώς η Τουρκία έχει εκδώσει αντι-NAVTEX και εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις στην περιοχή.

Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι εργασίες θα ολοκληρωθούν χωρίς νέα ένταση, στέλνοντας παράλληλα μηνύματα προς την Άγκυρα. Μάλιστα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, εφόσον υπάρξει νέα κλιμάκωση από την τουρκική πλευρά.

Η πορεία του Abeille Marengo προς την Κάσο

Το πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο στις 18:26 της Τρίτης και βρίσκεται ανοιχτά της Κρήτης. Αρχικά πραγματοποιεί βαθμονόμηση του ερευνητικού εξοπλισμού και τεχνικές δοκιμές εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, διαδικασία που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου δύο εικοσιτετράωρα.

Εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, προς το τέλος της εβδομάδας αναμένεται να προσεγγίσει τα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Κάσου, στην ευρύτερη περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις, επικαλούμενη και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η περιοχή έχει βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης το καλοκαίρι του 2024, όταν είχαν εμφανιστεί τουρκικά πολεμικά πλοία κατά τη διάρκεια προηγούμενων ερευνών.

Η ελληνική αντι-NAVTEX και η τουρκική αντίδραση

Ο σταθμός NAVTEX Ηρακλείου εξέδωσε την προειδοποίηση 1441/26, με την οποία χαρακτήρισε «άκυρο και ανυπόστατο» το τουρκικό μήνυμα FA76-1127/26, που είχε εκδοθεί το βράδυ της 10ης Νοεμβρίου και ανέφερε ότι η Τουρκία είχε δώσει τη συγκατάθεσή της για την έναρξη των ερευνών.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται με βάση τις άδειες των ελληνικών και κυπριακών αρχών και ότι δεν απαιτείται τουρκική έγκριση. Για την Αθήνα, κρίσιμο ζήτημα είναι όχι μόνο να προχωρήσουν απρόσκοπτα οι εργασίες, αλλά και να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι αυτές εξαρτώνται από οποιαδήποτε συναίνεση της Άγκυρας.

Παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής αναγγελίας, με την Αθήνα να παρακολουθεί τις εξελίξεις.

Μητσοτάκης: «Η Ελλάδα είναι έτοιμη για όλα τα ενδεχόμενα»

Μιλώντας στον Αντώνη Σρόιτερ, στο συνέδριο Greece Talks του «Πρώτου Θέματος» και του Travel.gr, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εκτίμησε ότι η αποστολή θα ολοκληρωθεί «χωρίς αναταράξεις».

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο τουρκικής παρέμβασης και παρουσίας πολεμικών πλοίων στην περιοχή, ο πρωθυπουργός απέφυγε να περιγράψει συγκεκριμένους επιχειρησιακούς χειρισμούς, σημείωσε ωστόσο:

«Η Ελλάδα είναι έτοιμη, ανά πάσα στιγμή, για όλα τα ενδεχόμενα. Δεν εκτιμώ ότι θα υπάρξει αυτή τη στιγμή κάποια κλιμάκωση της έντασης γύρω από το ζήτημα αυτό».

Παράλληλα, υπενθύμισε την κρίση του καλοκαιριού του 2020, λέγοντας ότι τότε η Ελλάδα υπερασπίστηκε «στο πεδίο κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα».

Δεν απέκλεισε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του πρωθυπουργού στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και στο ενδεχόμενο η τουρκική Εθνοσυνέλευση να προχωρήσει σε νομοθετική κατοχύρωσή της.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε μια τέτοια κίνηση «αχρείαστη κλιμάκωση» και προειδοποίησε ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει δυναμικά.

Όταν ρωτήθηκε εάν μια πιθανή αντίδραση θα μπορούσε να περιλαμβάνει επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων, απάντησε: «Όχι, δεν το αποκλείω. Δεν το αποκλείω, γιατί η δουλειά μου είναι τέτοια ώστε να μην αποκλείω τίποτα».

Η συγκεκριμένη αναφορά δεν συνιστά προαναγγελία απόφασης ούτε συνδέθηκε από τον πρωθυπουργό άμεσα με την αποστολή του Abeille Marengo.

Η γαλλική διακοίνωση και η πολιτική αντιπαράθεση

Στο διπλωματικό παρασκήνιο παραμένει και η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ενημέρωση από τη γαλλική πλευρά δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο ούτε μπορεί να εκληφθεί ως αίτημα αδειοδότησης.

Την ίδια θέση εξέφρασε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος υποστήριξε ότι η επικοινωνία έγινε με τον ηπιότερο διπλωματικό τρόπο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Ο ίδιος ανέφερε ότι οι άδειες για τις έρευνες έχουν δοθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο, επικαλούμενος και την ανακοίνωση της εταιρείας του έργου. Για την τουρκική NAVTEX σημείωσε ότι εκδόθηκε μετά τη δημοσιοποίηση των δεδομένων και την έναρξη της κίνησης του πλοίου βάσει των ελληνικών και κυπριακών αδειών.

Η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, με κυβερνητικές πηγές να ασκούν κριτική στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη για τα ερωτήματα που έθεσε στη Βουλή σχετικά με τη γαλλική διακοίνωση. Το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ενώ η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει θεσμική ενημέρωση των κομμάτων σε μεταγενέστερο χρόνο.

Το ευρωπαϊκό βάρος του Great Sea Interconnector

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι το έργο Great Sea Interconnector έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση άνω των 600 εκατομμυρίων ευρώ και ισχυρή γαλλική συμμετοχή, τόσο στο επενδυτικό όσο και στο κατασκευαστικό σκέλος.

Στόχος του έργου είναι να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, με προοπτική επέκτασης της διασύνδεσης προς το Ισραήλ.

Ο πρωθυπουργός πρότεινε, παράλληλα, την αναζήτηση μιας ευρύτερης φόρμουλας που θα επιτρέπει σε μεγάλα έργα ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων να προχωρούν χωρίς να εγκλωβίζονται κάθε φορά στις διαφορές για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο EMC, συνδέοντας τις συγκεκριμένες υποδομές με τον στόχο να αναδειχθεί η Ελλάδα σε περιφερειακό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Μέσης Ανατολής.