Λιγότερα Airbnb, ακριβότερα σπίτια: Τα στοιχεία που χαλούν το αφήγημα των περιορισμών

Η μείωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων δεν οδηγεί αυτομάτως σε περισσότερα διαθέσιμα σπίτια ούτε, κυρίως, σε χαμηλότερα ενοίκια. Αυτό υποστηρίζει ο STAMA Greece, επικαλούμενος στοιχεία από ευρωπαϊκές πόλεις όπου οι περιορισμοί στα Airbnb και τα αντίστοιχα καταλύματα εφαρμόζονται εδώ και χρόνια.

Η συζήτηση ανοίγει εκ νέου σε ευρωπαϊκό επίπεδο με αφορμή την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Affordable Housing Act. Ο Σύνδεσμος Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης Ακινήτων στην Ελλάδα αναγνωρίζει ότι η στεγαστική κρίση απαιτεί παρεμβάσεις, αμφισβητεί όμως ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση αποτελούν από μόνοι τους αποτελεσματική λύση.

Κεντρικό επιχείρημα του Συνδέσμου είναι ότι ένα ακίνητο που εγκαταλείπει τη βραχυχρόνια αγορά δεν περνά υποχρεωτικά στη μακροχρόνια μίσθωση. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ιδιοκτήτες επιλέγουν διαφορετική χρήση, κρατούν το ακίνητο κλειστό ή το αξιοποιούν περιστασιακά.

Βαρκελώνη και Χώρα των Βάσκων: Οι περιορισμοί και τα ενοίκια

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βαρκελώνη. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η European Holiday Home Association, η πόλη έχει αναστείλει την έκδοση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το 2014. Παρ’ όλα αυτά, τα ενοίκια ανά τετραγωνικό μέτρο αυξήθηκαν στο διάστημα που ακολούθησε κατά 72%.

Ανάλογο προβληματισμό προκαλεί και η εμπειρία της γαλλικής Χώρας των Βάσκων. Εκεί, οι περιορισμοί οδήγησαν στην απόσυρση περίπου 6.000 ακινήτων από τη βραχυχρόνια μίσθωση. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο STAMA Greece, μόλις το 5% αυτών κατέληξε τελικά στη μακροχρόνια αγορά.

Παράλληλα, οι εκτιμήσεις για το 2026 κάνουν λόγο για πιθανή απώλεια οικονομικής δραστηριότητας ύψους 230,4 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, καθώς και για περίπου 4.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας που ενδέχεται να επηρεαστούν.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η βραχυχρόνια μίσθωση αποτελεί μόλις ένα μικρό μέρος του συνολικού οικιστικού αποθέματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται ο Σύνδεσμος, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν περίπου στο 1,2% του συμβατικού οικιστικού αποθέματος στην ΕΕ.

Μάλιστα, ένα μέρος αυτών των ακινήτων αφορά κύριες κατοικίες που διατίθενται περιστασιακά ή εξοχικά σπίτια, τα οποία δεν είναι βέβαιο ότι θα εντάσσονταν στη μακροχρόνια μίσθωση ακόμη και αν σταματούσε η τουριστική αξιοποίησή τους.

Το μεγάλο απόθεμα των κενών κατοικιών

Στον αντίποδα, περίπου το 20% των κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει κενό. Ο STAMA Greece θεωρεί ότι εκεί βρίσκεται μία από τις βασικές δεξαμενές που μπορούν να αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Η πίεση στην αγορά κατοικίας είναι πλέον πανευρωπαϊκή. Από το 2010, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά 60,5%, ενώ τα ενοίκια έχουν ενισχυθεί κατά 28,8%.

Με βάση αυτή την εικόνα, ο Σύνδεσμος προτείνει οι δημόσιες πολιτικές να επικεντρωθούν περισσότερο στην ενεργοποίηση κενών κατοικιών, στην ανακαίνιση παλαιών κτιρίων, στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και στην κατασκευή νέων κατοικιών.

Παράλληλα, ζητεί οι νέοι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις να εφαρμόζονται μόνο όταν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι σε μια περιοχή επηρεάζεται ουσιαστικά η διαθεσιμότητα ή το κόστος στέγασης.

Ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός για τη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις εφαρμόζεται από τις 20 Μαΐου 2026. Ωστόσο, η εφαρμογή του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν υπάρχει πλήρως συγκρίσιμη εικόνα για όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο πρόεδρος του STAMA Greece, Βασίλης Αργυράκης, υποστηρίζει ότι η έλλειψη προσιτής κατοικίας αποτελεί πραγματικό και σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μέσα από εύκολες γενικεύσεις και έναν μοναδικό «ένοχο».

Όπως επισημαίνει, η μείωση των βραχυχρόνιων καταλυμάτων δεν σημαίνει από μόνη της αύξηση των κατοικιών που προσφέρονται για μακροχρόνια μίσθωση.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην Ελλάδα, όπου έχουν ήδη επιβληθεί αναστολές νέων εγγραφών σε περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ο STAMA ζητεί, πριν αποφασιστούν νέες παρεμβάσεις, να αξιολογηθούν τα πραγματικά αποτελέσματα των υφιστάμενων μέτρων τόσο στην προσφορά κατοικιών όσο και στην οικονομική δραστηριότητα.

Ενόψει της συζήτησης για τον Affordable Housing Act, ο Σύνδεσμος ζητεί θεσμική διαβούλευση με την αγορά, δημοσιοποίηση των δεδομένων στα οποία βασίζεται κάθε απόφαση, αξιολόγηση των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών και περιοδική επανεξέταση των περιοριστικών μέτρων.

Η ευρωπαϊκή αντιπαράθεση μετατοπίζεται έτσι στο ουσιαστικό ερώτημα της στεγαστικής κρίσης: αν η λύση βρίσκεται κυρίως στον περιορισμό των Airbnb ή αν απαιτείται μια συνολικότερη πολιτική που θα αυξάνει πραγματικά το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών.