Σύνοψη Άρθρου
Η προσπάθεια για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε κρίσιμη φάση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι συμφωνία με το Ιράν έχει σε μεγάλο βαθμό διαμορφωθεί.
Η Τεχεράνη διαψεύδει, ενώ στις ΗΠΑ ξεσπά σύγκρουση στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικάνων.
Σε ένα διπλωματικό θρίλερ με έντονο γεωπολιτικό βάρος εξελίσσεται η προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος ξέσπασε τον περασμένο Φεβρουάριο και εξακολουθεί να απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα, την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ασφάλεια.
Με αιφνιδιαστική ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα το Σάββατο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε ότι μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευτεί», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ανοίγει πλέον ο δρόμος για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου προκάλεσε άμεσες διεθνείς αντιδράσεις, καθώς το ενδεχόμενο συμφωνίας θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα σε μια από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη. Ωστόσο, η αισιοδοξία της Ουάσινγκτον προσέκρουσε γρήγορα στη σκληρή διάψευση της Τεχεράνης, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες άνοιξε εσωτερικό μέτωπο στους κόλπους των Ρεπουμπλικάνων.
Το προσχέδιο και οι όροι της διαπραγμάτευσης
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το Reuters, το Associated Press και οι New York Times, στο τραπέζι βρίσκεται μνημόνιο συναντίληψης που προβλέπει παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες και επίσημη διακήρυξη λήξης του πολέμου.
Το ίδιο πλαίσιο φέρεται να περιλαμβάνει άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, χωρίς επιβολή διοδίων από το Ιράν, καθώς και άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια.
Στις προβλέψεις του προσχεδίου περιλαμβάνεται επίσης η δυνατότητα ελεύθερης πώλησης ιρανικού πετρελαίου, μαζί με την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Παράλληλα, προβλέπεται έναρξη διαπραγματεύσεων εντός 30 έως 60 ημερών για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε, σύμφωνα με πληροφορίες, σειρά τηλεφωνικών επαφών με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και ηγέτες αραβικών κρατών, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και η Τουρκία, επιχειρώντας να διαμορφώσει ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο στήριξης.
Η διάψευση της Τεχεράνης και η σύγκρουση στους Ρεπουμπλικάνους
Η ιρανική απάντηση ήταν άμεση. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars, το οποίο βρίσκεται κοντά στους Φρουρούς της Επανάστασης, απέρριψε την αμερικανική εικόνα των εξελίξεων και ξεκαθάρισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν υπό τον πλήρη έλεγχο του Ιράν.
Το ίδιο μέσο χαρακτήρισε τις δηλώσεις Τραμπ «εκτός πραγματικότητας», δείχνοντας ότι στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρά κέντρα που απορρίπτουν κάθε συμφωνία η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως υποχώρηση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου έχει αναλάβει κεντρικό διαμεσολαβητικό ρόλο, επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες έχουν σημειώσει πρόοδο. Εξέφρασε, μάλιστα, την ελπίδα ότι το Ισλαμαμπάντ θα φιλοξενήσει σύντομα νέο γύρο απευθείας διαπραγματεύσεων.
Η διαφαινόμενη συμφωνία προκάλεσε, ταυτόχρονα, ισχυρούς κραδασμούς στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του περιεχομένου που φέρεται να συζητείται, συγκρίνοντάς το με τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, από την οποία ο Τραμπ είχε αποχωρήσει το 2018.
Ο Πομπέο υποστήριξε ότι το υπό διαπραγμάτευση πλαίσιο θυμίζει, κατά την άποψή του, το μοντέλο Ομπάμα και κατηγόρησε την αμερικανική διοίκηση ότι κινδυνεύει να χρηματοδοτήσει τους Φρουρούς της Επανάστασης, ζητώντας συνέχιση των στρατιωτικών πληγμάτων.
Η απάντηση του Λευκού Οίκου ήταν εξαιρετικά οξεία. Ο διευθυντής επικοινωνίας της προεδρίας, Στίβεν Τσανγκ, απάντησε μέσω της πλατφόρμας X με σκληρούς χαρακτηρισμούς, υποστηρίζοντας ότι ο Πομπέο δεν έχει ενημέρωση για τις πραγματικές εξελίξεις και πρέπει να αφήσει τη διαπραγμάτευση στους αρμόδιους.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επίσημων ανακοινώσεων στο άμεσο διάστημα. Ο Τραμπ, πάντως, διατηρεί τη γραμμή της πίεσης, προειδοποιώντας το Ιράν με νέα πλήγματα σε περίπτωση υπαναχώρησης και δηλώνοντας ότι θα δεχθεί μόνο μια συμφωνία στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξασφαλίσουν πλήρως τους στόχους τους.
