Μητσοτάκης: Αυτοδυναμία, όχι πρόωρες εκλογές, όχι ανασχηματισμός

Σε μια εφ' όλης της ύλης συνέντευξη στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χάραξε το πολιτικό πλαίσιο της Νέας Δημοκρατίας για την επόμενη ημέρα, στέλνοντας πολλαπλά μηνύματα τόσο προς την αντιπολίτευση όσο και προς το εσωτερικό του κόμματος. Ο κ. Μητσοτάκης απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, απέρριψε το σενάριο ανασχηματισμού, επέμεινε στην ανάγκη αυτοδυναμίας και αναφέρθηκε ακόμη και στο ενδεχόμενο η Νέα Δημοκρατία να περιοριστεί στο 25%, ένα ποσοστό που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την ηγεσία του.

Η πιο ενδιαφέρουσα αποστροφή της συνέντευξης αφορούσε το προσωπικό πολιτικό μέλλον του πρωθυπουργού. Ο κ. Μητσοτάκης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο αμφισβήτησής του σε περίπτωση χαμηλού εκλογικού αποτελέσματος. Αντιθέτως, αναγνώρισε ότι ένας αρχηγός κρίνεται από την επίδοση του κόμματός του και ότι, εάν η Νέα Δημοκρατία έπαιρνε 25%, όσοι έθεταν ζήτημα ηγεσίας «καλά θα έκαναν» να το πράξουν. Η τοποθέτηση αυτή δεν ισοδυναμεί με παραδοχή ύπαρξης οργανωμένου σχεδίου διαδοχής ούτε με προαναγγελία αποχώρησης. Αποτελεί, ωστόσο, σαφή αναγνώριση ότι η πολιτική νομιμοποίηση της ηγεσίας δεν είναι ανεξάρτητη από το εκλογικό αποτέλεσμα. «Όλοι κρινόμαστε», ήταν το νόημα της απάντησής του, με τον πρωθυπουργό να επικαλείται την παράδοση της Νέας Δημοκρατίας να επιβραβεύει τους αρχηγούς που πετυχαίνουν και να αφήνει χώρο για άλλους όταν εκείνοι δεν τα καταφέρνουν.

Το 25% και το σενάριο της «αλλαγής εν κινήσει»

Η συζήτηση για το 25% αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέεται με το σενάριο αλλαγής αρχηγού ενώ η Νέα Δημοκρατία θα εξακολουθούσε να βρίσκεται στην κυβέρνηση, αλλά θα αντιμετώπιζε δυσκολίες σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης μετά τις εκλογές. Ο κ. Μητσοτάκης δέχθηκε το ερώτημα για το ενδεχόμενο βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να ζητήσουν αλλαγή ηγεσίας, ακόμη και στο διάστημα των διερευνητικών εντολών. Ο πρωθυπουργός δεν υιοθέτησε την εκδοχή ότι βρίσκεται σε εξέλιξη τέτοια κίνηση, αλλά απάντησε επί της αρχής: εάν έφερνε 25%, θα ήταν εύλογο να εκδηλωθεί αμφισβήτηση. Η διαφορά είναι κρίσιμη. Ο κ. Μητσοτάκης δεν έδωσε ένα επίσημο εκλογικό όριο παραμονής στην ηγεσία, ούτε δήλωσε ότι θα αποχωρήσει αυτομάτως εάν η Νέα Δημοκρατία κινηθεί σε αυτό το ποσοστό. Έβαλε, όμως, στο τραπέζι το αυτονόητο της πολιτικής ευθύνης, αφήνοντας το εκλογικό αποτέλεσμα να λειτουργήσει ως ο τελικός κριτής. Για το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, το μήνυμα είναι διπλό: η ηγεσία δεν πρόκειται να ανοίξει από μόνη της συζήτηση διαδοχής πριν από την κάλπη, αλλά δεν μπορεί και να προεξοφλήσει ότι ένα αποτέλεσμα σημαντικά χαμηλότερο από τον στόχο της αυτοδυναμίας δεν θα προκαλέσει εσωκομματικές αντιδράσεις.

Αυτοδυναμία ή δυσκολότερη εξίσωση

Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η αυτοδυναμία αποτελεί τον κεντρικό εκλογικό στόχο της Νέας Δημοκρατίας. Το επιχείρημά του είναι ότι μια αυτοδύναμη κυβέρνηση μπορεί να παίρνει γρήγορες αποφάσεις, να προχωρά μεταρρυθμίσεις και να λογοδοτεί με σαφήνεια για το έργο της, χωρίς οι ευθύνες να επιμερίζονται μεταξύ κυβερνητικών εταίρων. Όπως υποστήριξε, στις κυβερνήσεις συνεργασίας υπάρχει ο κίνδυνος να μετατρέπεται κάθε καθυστέρηση σε παιχνίδι απόδοσης ευθυνών μεταξύ των κομμάτων. Η πολιτική σταθερότητα, κατά την επιχειρηματολογία του, αποτελεί επίσης προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων και την υλοποίηση των αλλαγών που χρειάζεται η οικονομία. Η επιμονή στην αυτοδυναμία, πάντως, δεν καταργεί το ενδεχόμενο διαφορετικών πολιτικών εξελίξεων μετά τις εκλογές. Το Σύνταγμα προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία διερευνητικών εντολών εφόσον δεν προκύπτει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ο κ. Μητσοτάκης επιλέγει να προτάσσει τον εκλογικό στόχο του, χωρίς να παρουσιάζει τις κυβερνήσεις συνεργασίας ως την προτιμώμενη λύση. Το πολιτικό στοίχημα είναι σαφές: η Νέα Δημοκρατία καλείται να πείσει ότι μπορεί να διεκδικήσει ξανά αυτοδυναμία, ενώ παράλληλα η συζήτηση για το 25% υπενθυμίζει ότι ένα διαφορετικό αποτέλεσμα θα δημιουργούσε νέα δεδομένα για το κόμμα και την ηγεσία του.

Γιατί κλείνει την πόρτα στις πρόωρες εκλογές

Εξίσου κατηγορηματικός ήταν ο πρωθυπουργός απέναντι στο ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Στο ερώτημα γιατί δεν αξιοποίησε προηγούμενες περιόδους κατά τις οποίες, όπως υποστηρίχθηκε στη συνέντευξη, θα μπορούσε να έχει εκλογικό όφελος, απάντησε με το χαρακτηριστικό «γιατί έπρεπε να κάνω εκλογές;». Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι, με δεδομένη την κοινοβουλευτική πλειοψηφία της κυβέρνησης, μια πρόωρη εκλογική αναμέτρηση θα έστελνε μήνυμα πολιτικής αδυναμίας και θα προκαλούσε αναταραχή. Επέμεινε, μάλιστα, ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή μείζων εθνικός λόγος που να δικαιολογεί την επίσπευση της κάλπης. Συνέδεσε την επιλογή αυτή με τις οικονομικές δυσκολίες του επόμενου διαστήματος και την ανάγκη να διατηρηθεί η κυβερνητική λειτουργία. Όπως είπε, ο δύσκολος χειμώνας επιβάλλει σταθερή κυβέρνηση, με δημοσιονομικές δυνατότητες στήριξης της κοινωνίας, και όχι μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο κατά την οποία θα σταματήσει να παράγεται κυβερνητικό έργο. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι έχει ζητήσει από τους υπουργούς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για όσα πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Πρόκειται για μια σαφή προσπάθεια να συνδεθεί η πολιτική συζήτηση με συγκεκριμένα παραδοτέα, ώστε η κυβέρνηση να διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών με βάση το συνολικό έργο της.

Το «όχι» στον ανασχηματισμό και ο Άδωνις

Στο ερώτημα εάν προτίθεται να προχωρήσει σε ανασχηματισμό, η απάντηση του πρωθυπουργού ήταν μονολεκτική: «Όχι». Η δήλωση αυτή απομακρύνει, τουλάχιστον σε επίπεδο δημόσιας τοποθέτησης, τα σενάρια άμεσων αλλαγών στο κυβερνητικό σχήμα. Δεν αποτελεί, βεβαίως, εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει ανασχηματισμός σε μεταγενέστερο χρόνο. Στέλνει όμως το μήνυμα ότι, σε αυτή τη φάση, η προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση των κυβερνητικών δεσμεύσεων και όχι η ανακατανομή χαρτοφυλακίων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά στον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη. Ο Πορτοσάλτε σχολίασε ότι πρόκειται για έναν υπουργό που εμφανίζεται σε πολλές περιοχές της χώρας, με τον κ. Μητσοτάκη να απαντά ότι αυτή είναι η δουλειά του υπουργού, να μιλά για τα ζητήματα του χαρτοφυλακίου του και να αναδεικνύει τις αλλαγές που συντελούνται. Για τον κ. Γεωργιάδη αναγνώρισε ότι «μερικές φορές πολώνει», καθώς και ότι είναι ιδιαίτερα εκφραστικός και εκδηλωτικός. Ταυτόχρονα, υπογράμμισε ότι στον τομέα της Υγείας έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος. Η τοποθέτηση δεν συνιστά ούτε επίπληξη ούτε ανεπιφύλακτη πολιτική επιβράβευση. Δείχνει, όμως, ότι ο πρωθυπουργός διαχωρίζει τον επικοινωνιακό τρόπο ενός υπουργού από την αξιολόγηση του έργου του, επιλέγοντας να υπερασπιστεί τη δραστηριότητά του στο υπουργείο.

Η προειδοποίηση για την αλαζονεία

Το πιο άμεσο μήνυμα προς το κυβερνητικό στρατόπεδο αφορούσε τη συμπεριφορά υπουργών και βουλευτών. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν βλέπει το φαινόμενο της αλαζονείας στην έκταση που του αποδίδεται, αλλά ξεκαθάρισε ότι καμία αλαζονική συμπεριφορά δεν μπορεί να είναι ανεκτή. Παραδέχθηκε ότι μπορεί να υπάρχουν εξαιρέσεις και υπογράμμισε πως όσο περισσότερο μια κυβέρνηση ασκεί την εξουσία τόσο μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται στη συμπεριφορά των στελεχών της. Επέμεινε, παράλληλα, ότι οι πολίτες δεν ανέχονται την αντίληψη πως κάποιοι είναι αναντικατάστατοι. Η αναφορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν διατυπωθεί δημόσιες αιχμές για το ύφος και τη συμπεριφορά κυβερνητικών στελεχών. Ο κ. Μητσοτάκης δεν κατονόμασε υπουργούς που θεωρεί ότι έχουν υπερβεί τα όρια, ούτε ανακοίνωσε πειθαρχικά μέτρα. Έθεσε, ωστόσο, έναν κανόνα πολιτικής συμπεριφοράς και προειδοποίησε ότι το κόστος τέτοιων περιστατικών μπορεί να το πληρώσει πρώτος ο ίδιος ο πολιτικός που τα προκαλεί.