Μητσοτάκης: «Δεν θα τινάξουμε την μπάνκα» – Πρόσθετη στήριξη υπό όρους

Με τη δημοσιονομική ευελιξία που ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση συνέδεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης τη δυνατότητα πρόσθετων μέτρων στήριξης, κατά τη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες. Ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση, επικαλέστηκε τις δημοσιονομικές αντοχές της χώρας και απέρριψε την κριτική της αντιπολίτευσης για καθυστερημένη και ανεπαρκή αντιμετώπιση των ανατιμήσεων.

Παρά τις αναφορές σε νέες δυνατότητες ενίσχυσης, δεν παρουσίασε συγκεκριμένο πρόσθετο πακέτο, ποσά ή ημερομηνίες εφαρμογής. Περιέγραψε παρεμβάσεις στοχευμένου και προσωρινού χαρακτήρα, οι οποίες θα μπορούσαν να προστεθούν στα ήδη ανακοινωμένα μέτρα, εφόσον εξασφαλιστούν τα περιθώρια που διεκδικεί η Αθήνα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο ίδιος επέμεινε ότι η κυβέρνηση διατηρεί εφεδρείες για ολόκληρο τον χειμώνα και ότι οι αποφάσεις προσαρμόζονται στην εξέλιξη των ενεργειακών τιμών. Παράλληλα, έστειλε πολιτικό μήνυμα ενόψει εκλογών, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο παροχών που, κατά την εκτίμησή του, θα έθεταν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική πορεία.

«Αν κάποιοι πιστεύουν ότι θα τινάξουμε τη μπάνκα στον αέρα και θα μοιράζουμε χρήματα δεξιά και αριστερά για να γίνουμε αρεστοί πολιτικά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτή η επιλογή δεν ανταποκρίνεται στη δική του νοοτροπία. Άφησε επίσης αιχμές για πολιτικές δυνάμεις που, όπως υποστήριξε, οδήγησαν στο παρελθόν τη χώρα «στα βράχια».

Στήριξη υπό δημοσιονομικούς όρους και ανοιχτό μέτωπο στην ακτοπλοΐα

Απαντώντας για την αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών μέτρων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η πορεία της οικονομίας και τα πλεονάσματα επιτρέπουν παρεμβάσεις που υπερβαίνουν το 1 δισ. ευρώ. Αντιπαρέβαλε τη δημοσιονομική θέση της Ελλάδας με εκείνη άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και διαθέτουν στενότερα περιθώρια δαπανών.

Ως βασικό παράδειγμα ανέφερε το πετρέλαιο θέρμανσης, υποστηρίζοντας ότι η διάθεσή του ξεκινά με τιμές από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Απέδωσε αυτή την εικόνα στην κυβερνητική απόφαση να δοθεί προτεραιότητα στις ανάγκες θέρμανσης των νοικοκυριών ενόψει του χειμώνα.

Η αναφορά στις συγκρίσεις με την υπόλοιπη Ευρώπη αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της υπεράσπισης των μέτρων. Η απάντηση, ωστόσο, στο ζήτημα της επάρκειας της στήριξης παρέμεινε συνδεδεμένη με τα δημοσιονομικά όρια και τις αποφάσεις που αναμένονται από τις Βρυξέλλες.

Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένει κάποια ευρωπαϊκή παρέμβαση μεγάλης κλίμακας που θα επιτρέψει οριζόντιες μειώσεις φόρων. «Δεν περιμένω ότι θα βγουν λαγοί από το καπέλο», είπε, επαναλαμβάνοντας ότι το ελληνικό αίτημα αφορά στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.

Πρόσθεσε ότι η Κομισιόν αντιμετωπίζει θετικά τη συζήτηση για μεγαλύτερη ευελιξία, χωρίς να παρουσιάσει οριστική ευρωπαϊκή απόφαση. Οι προτάσεις της Επιτροπής εξακολουθούν να αναμένονται, ενώ η κυβέρνηση δηλώνει ότι αξιοποιεί τα διαθέσιμα περιθώρια για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε παγκόσμιο.

Στην επιχειρηματολογία του επανέφερε τους δύο πολέμους και τη διεθνή αναταραχή, τονίζοντας ότι οι σημερινές συνθήκες απέχουν από την κανονικότητα. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα επηρεάζεται αναπόφευκτα από την ενεργειακή κρίση και απέρριψε ως ανεδαφική την προσδοκία ότι θα μπορούσε να παραμείνει απομονωμένη από τις επιπτώσεις της.

Σχετικά με τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη ψηφιστεί, ανέφερε ότι θα αρχίσουν να αποτυπώνονται στα εισοδήματα των πολιτών τους επόμενους μήνες. Έκανε ειδική αναφορά στην επιστροφή ενός ενοικίου έως 800 ευρώ στο τέλος Νοεμβρίου, ενώ παρέπεμψε στις αυξήσεις μισθών και συντάξεων και στις περαιτέρω μειώσεις φόρων.

Συνέδεσε τις παρεμβάσεις αυτές με τις εξαγγελίες του στη Θεσσαλονίκη και υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του νομοθετεί και υλοποιεί όσα ανακοινώνει. Η τοποθέτηση συνοδεύτηκε από αιχμές προς τα υπόλοιπα κόμματα, στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης για την οικονομική πολιτική.

Σε ερώτηση για τον κίνδυνο οι ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης να επιδοτούν περισσότερο τις επιχειρήσεις τους, διευρύνοντας τις ανισότητες στην ενιαία αγορά, ο πρωθυπουργός απάντησε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες που διαθέτουν δημοσιονομικό χώρο.

Υπενθύμισε την ανακοίνωση πρόσθετης στήριξης της ελληνικής βιομηχανίας με 95 εκατ. ευρώ, περίπου δέκα ημέρες πριν από τη Σύνοδο, χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση σημαντική για τις παραγωγικές επιχειρήσεις.

Παρουσίασε το αίτημα ευελιξίας ως τεχνικό ζήτημα που αφορά τον τρόπο αποτύπωσης των παρεμβάσεων μέσα στο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Υποστήριξε ότι τα πλεονάσματα θα παραμείνουν ίδια και ότι μια διαφορετική λογιστική αντιμετώπιση θα μπορούσε να διευκολύνει την προσθήκη νέων στοχευμένων μέτρων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ελληνική ακτοπλοΐα και στο κόστος των εισιτηρίων για τους νησιώτες. Όπως είπε, η κυβέρνηση θα εξετάσει το επόμενο διάστημα τον τρόπο αντιμετώπισης της επιβάρυνσης από την αύξηση της τιμής του ντίζελ που χρησιμοποιούν τα πλοία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι τα εισιτήρια διατηρήθηκαν σταθερά έως τον Οκτώβριο και δήλωσε ότι επιδιώκει να αποφευχθεί η μετακύλιση του αυξημένου κόστους καυσίμων στους κατοίκους των νησιών. Η ακτοπλοΐα παρουσιάστηκε ως ενδεικτικό πεδίο μελλοντικής παρέμβασης, χωρίς να ανακοινωθούν συγκεκριμένη χρηματοδότηση ή μηχανισμός στήριξης.

Για την πορεία των αποφάσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ανέφερε ότι τα μέτρα ανακοινώνονται ανά δεκαπενθήμερο, επειδή οι πραγματικές ανάγκες εξαρτώνται από την εξέλιξη των τιμών του πετρελαίου και των προϊόντων του. Επέμεινε ότι η κυβέρνηση κρατά εφεδρείες ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σε όλη τη χειμερινή περίοδο.

Απορρίπτοντας την κριτική της αντιπολίτευσης ότι οι παρεμβάσεις ήταν λίγες και καθυστερημένες, υποστήριξε ότι στο πετρέλαιο θέρμανσης εξαντλήθηκαν οι διαθέσιμες δυνατότητες και ξεπεράστηκαν οι προσδοκίες όσων ανέμεναν υψηλότερη τιμή εκκίνησης.

Χαρακτήρισε την ενεργειακή κρίση τη μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών και χρησιμοποίησε την αναφορά στο «γαλατικό χωριό» για να απορρίψει την ιδέα ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη. Η συνολική του απάντηση έθεσε ως προτεραιότητα τη διατήρηση των δημοσιονομικών ορίων, με τις πρόσθετες ενισχύσεις να παραμένουν υπό αξιολόγηση.

Δύσκολη διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό και εκκρεμότητες στις ευρωπαϊκές αποφάσεις

Στο ζήτημα του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες και στην πλειοψηφία των κρατών που επιδιώκουν περισσότερους πόρους για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Έθεσε ως ελληνική προτεραιότητα την προστασία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής, τουλάχιστον στα ποσά που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Χαρακτήρισε αυτά τα επίπεδα χρηματοδότησης ικανοποιητικά για την Ελλάδα και δήλωσε ότι τουλάχιστον ακόμη 15 χώρες υποστηρίζουν την ίδια θέση.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι για την ολοκλήρωση της συμφωνίας θα χρειαστούν συμβιβασμοί. Για τους νέους ίδιους πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τους οποίους χαρακτήρισε σημαντικό συμπλήρωμα του προϋπολογισμού, έθεσε ως προϋπόθεση να μην επιβαρύνουν δυσανάλογα τις λιγότερο εύπορες χώρες, μεταξύ αυτών και την Ελλάδα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να προεξοφλήσει συμφωνία τον Δεκέμβριο. Εξέφρασε την επιθυμία να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις πριν από το τέλος του έτους, επισημαίνοντας ότι το πρώτο εξάμηνο του 2027 θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο λόγω των πολιτικών εξελίξεων.

Στο πλαίσιο αυτό, μετέφερε την τοποθέτηση του Εμανουέλ Μακρόν ότι, καθώς πλησιάζει η λήξη της θητείας του, δεν θα μπορεί να δεσμεύσει τη Γαλλία σε συμφωνία εάν αυτή δεν επιτευχθεί τον Δεκέμβριο. Υποστήριξε ότι υπάρχει πλέον αίσθηση επείγοντος και δήλωσε διαθέσιμος να παραμείνει στις Βρυξέλλες για όσο διάστημα απαιτηθεί προκειμένου να βρεθεί κοινός τόπος.

Στο ενεργειακό μείγμα, επανέλαβε την κυβερνητική επιλογή για περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και επενδύσεις στην αποθήκευση. Υποστήριξε ότι η αυξημένη παραγωγή από ήλιο και άνεμο οδηγεί σε χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Αναφέρθηκε στην πρόσφατη επίσκεψή του σε επένδυση μπαταριών στη Θεσσαλία και περιέγραψε το φυσικό αέριο ως συμπληρωματικό στοιχείο της ηλεκτροπαραγωγής, με στόχο τη σταδιακά μικρότερη χρήση του. Δήλωσε ότι η συγκεκριμένη κατεύθυνση πρέπει να επιταχυνθεί.

Για τη βιομηχανία, ζήτησε να ληφθούν υπόψη οι τεχνικές δυνατότητες των επιμέρους κλάδων πριν επιβληθούν πρόσθετα κόστη ταχείας απανθρακοποίησης. Υποστήριξε ότι υπάρχουν παραγωγικές δραστηριότητες που δεν διαθέτουν ακόμη τις αναγκαίες τεχνολογικές λύσεις και συνέδεσε την πράσινη μετάβαση με τη διατήρηση της ευρωπαϊκής παραγωγής και ανταγωνιστικότητας.

Ξεχωριστή συζήτηση έγινε για το ETS2 και τις πιθανές επιβαρύνσεις στις μεταφορές και στη θέρμανση των κατοικιών. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα διεκδίκησε τη μετάθεση της εφαρμογής από το 2027 στο 2028 και συγκαταλέγεται στις χώρες που εξετάζουν το ενδεχόμενο περαιτέρω παράτασης.

Διευκρίνισε ότι το ζήτημα παραμένει υπό συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα απασχολήσει επόμενες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Για το 2027 διαβεβαίωσε ότι δεν προβλέπεται πρόσθετη ευρωπαϊκή φορολόγηση που να αφορά τα καύσιμα και τη θέρμανση των σπιτιών.

Στο μεταναστευτικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ως σημαντική ελληνική επιτυχία την ανταπόκριση στην πρόταση για ευρωπαϊκό μηχανισμό αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και μαζικών αφίξεων. Αναφέρθηκε στην επιστολή που είχε αποστείλει και υποστήριξε ότι υπήρξε καθολική αναγνώριση από τα κράτη-μέλη της ανάγκης να κινηθεί η Ένωση προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι σχετικές νομοθετικές προτάσεις της Κομισιόν, πάντως, αναμένονται. Επομένως, ο μηχανισμός εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο της πολιτικής και νομοθετικής προετοιμασίας, με τις πρακτικές δυνατότητες εφαρμογής του να εκκρεμούν.

Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συμπλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για χώρες στα εξωτερικά σύνορα, όπως η Ελλάδα. Επικαλέστηκε τα γεγονότα στον Έβρο και στη Θέουτα ως παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τα νέα εργαλεία.

Επανέλαβε ότι η προστασία των συνόρων αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης και τόνισε τη σημασία της ευρωπαϊκής νομοθετικής κάλυψης των εθνικών ενεργειών. Παρουσίασε την εξέλιξη ως μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, με μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων.

Δήλωσε ικανοποιημένος από την κατεύθυνση της συζήτησης, αποδίδοντας την αλλαγή αυτή και στις δικές του παρεμβάσεις τα τελευταία επτά χρόνια. Αναγνώρισε, ταυτόχρονα, ότι παραμένουν αρκετά βήματα μέχρι την ολοκλήρωση των σχετικών αποφάσεων.

Στο τέλος της συνέντευξης Τύπου, ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο ουκρανικού αιτήματος σχετικά με βλήματα αναχαίτισης PAC που βρίσκονται στα ελληνικά αποθέματα. Απέφυγε να επιβεβαιώσει ή να σχολιάσει δημόσια το συγκεκριμένο ζήτημα.

Ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει ήδη στηρίξει την Ουκρανία με σημαντικές αντιαεροπορικές δυνατότητες από τα αποθέματά της και δήλωσε ότι η βοήθεια θα συνεχιστεί με όριο τη διατήρηση των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων. Επικαλέστηκε το ευαίσθητο περιφερειακό περιβάλλον και τις υπόλοιπες υποχρεώσεις της χώρας.

Οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών συμφώνησαν επίσης στη διεξαγωγή έκτακτης Συνόδου Κορυφής στις 26 Νοεμβρίου, με ανοιχτά τα ζητήματα της ενεργειακής στήριξης και των επόμενων ευρωπαϊκών παρεμβάσεων.