Μητσοτάκης: Επιχείρηση επιστροφής των ελεύθερων επαγγελματιών στη ΝΔ μέσω ΔΕΘ

Στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους στρέφει πλέον το βλέμμα της η κυβέρνηση, προετοιμάζοντας ένα ειδικό πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων που αναμένεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Η κυβερνητική στροφή μόνο τυχαία δεν είναι. Πρόκειται για μια κοινωνική και επαγγελματική ομάδα που στήριξε σε μεγάλο βαθμό τη Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του 2023, στη συνέχεια όμως βρέθηκε αντιμέτωπη με το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, την ακρίβεια, τις ασφαλιστικές επιβαρύνσεις και το αυξημένο λειτουργικό κόστος.

Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι η συγκεκριμένη δεξαμενή ψηφοφόρων έχει υποστεί σημαντική πολιτική φθορά. Τα exit polls των εθνικών εκλογών του 2023 είχαν καταγράψει ποσοστό 44,7% υπέρ της Νέας Δημοκρατίας στους ελεύθερους επαγγελματίες. Οι μεταγενέστερες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν σαφώς πιο σύνθετη εικόνα και υποχώρηση της κυβερνητικής επιρροής.

Έτσι, η ΔΕΘ μετατρέπεται σε πεδίο μιας οργανωμένης προσπάθειας επαναπροσέγγισης των μικρομεσαίων και των ελεύθερων επαγγελματιών, με την κυβέρνηση να αναζητά διορθώσεις σε μέτρα που η ίδια επέβαλε και τα οποία προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην αγορά.

Στο τραπέζι αλλαγές στα τεκμήρια και μείωση της προκαταβολής φόρου

Στο επίκεντρο βρίσκεται το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Η πλήρης και άμεση κατάργησή του δεν θεωρείται αυτή τη στιγμή η επικρατέστερη επιλογή. Αντιθέτως, εξετάζονται σταδιακές μειώσεις και διορθώσεις στις παραμέτρους που καθορίζουν το τελικό φορολογητέο ποσό.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τις αλλαγές με τη φορολογική συνέπεια κάθε επαγγελματία. Το σκεπτικό είναι ότι όσο η χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, των POS και των ψηφιακών εργαλείων περιορίζει τη δυνατότητα απόκρυψης εισοδήματος, τόσο μειώνεται η ανάγκη επιβολής ενός οριζόντιου τεκμαρτού μηχανισμού στους επαγγελματίες που εμφανίζονται συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει ήδη δώσει το περίγραμμα της κατεύθυνσης, σημειώνοντας ότι ένας επαγγελματίας που χρησιμοποιεί POS και καταβάλλει κανονικά ΦΠΑ και φόρο δεν είναι λογικό να συνεχίζει να αντιμετωπίζεται με το ίδιο τεκμαρτό καθεστώς. Το εάν η ελάφρυνση θα γίνει συνολικά ή σταδιακά παραμένει αντικείμενο των τελικών κυβερνητικών αποφάσεων.

Τα αριθμητικά δεδομένα εξηγούν και το πολιτικό βάρος της παρέμβασης. Από περίπου 714.000 ελεύθερους επαγγελματίες, οι 324.000 δηλώνουν ήδη εισόδημα υψηλότερο από το τεκμαρτό και επομένως δεν επιβαρύνονται από τον μηχανισμό. Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 387.000 φορολογούμενοι για τους οποίους το τεκμήριο επηρεάζει άμεσα το ποσό πάνω στο οποίο υπολογίζεται ο φόρος τους.

Για αυτή την κατηγορία η κυβέρνηση καλείται ουσιαστικά να διορθώσει ένα σύστημα που παρουσίασε ως βασικό όπλο κατά της φοροδιαφυγής. Η πολιτική δυσκολία είναι εμφανής: η πλήρης εγκατάλειψη του μέτρου θα αποτελούσε έμμεση παραδοχή αποτυχίας, ενώ η διατήρησή του χωρίς ουσιαστικές αλλαγές κινδυνεύει να διευρύνει ακόμη περισσότερο την απόσταση από τους μικρομεσαίους.

Παράλληλα εξετάζεται μείωση της προκαταβολής φόρου, η οποία σήμερα για τις ατομικές επιχειρήσεις υπολογίζεται με συντελεστή 55% επί του φόρου εισοδήματος. Η παρέμβαση θεωρείται σημαντική για τη ρευστότητα των επαγγελματιών, καθώς η προκαταβολή υποχρεώνει μια επιχείρηση να καταβάλει φόρο και έναντι της επόμενης οικονομικής χρήσης.

Οι σχεδιασμοί προβλέπουν σταδιακή αποκλιμάκωση της συγκεκριμένης επιβάρυνσης, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται στο πλαίσιο του συνολικού οικονομικού πακέτου της ΔΕΘ.

Η κυβέρνηση αναζητά επιστροφή των μικρομεσαίων στη ΝΔ

Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές. Το κυβερνητικό επιτελείο επιχειρεί να ξαναχτίσει τις γέφυρες με μια κοινωνική ομάδα που παραδοσιακά αποτελούσε ισχυρό εκλογικό στήριγμα της Νέας Δημοκρατίας και η οποία τα τελευταία χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο των πολιτικών κατά της φοροδιαφυγής.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έχει προαναγγείλει ότι το πακέτο της Θεσσαλονίκης θα κινηθεί μέσα στα όρια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων, επιμένοντας ότι η κυβέρνηση θα στηριχθεί στην ανάπτυξη της οικονομίας και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής για τη χρηματοδότηση των νέων μέτρων.

Ταυτόχρονα, η κυβερνητική γραμμή συνοδεύεται από επίθεση προς την αντιπολίτευση για το κόστος των δικών της προτάσεων. Το Μαξίμου επιχειρεί έτσι να εμφανίσει τις δικές του παρεμβάσεις ως κοστολογημένες και δημοσιονομικά ασφαλείς, την ώρα που χρειάζεται επειγόντως να αποκαταστήσει τη σχέση του με τμήματα της μεσαίας τάξης που αισθάνονται ότι επωμίστηκαν δυσανάλογο βάρος.

Το κρίσιμο για τους επαγγελματίες θα είναι το πραγματικό μέγεθος των ελαφρύνσεων. Οι εξαγγελίες περί «επιβράβευσης των συνεπών» αποκτούν ουσία μόνο εφόσον μεταφραστούν σε μετρήσιμη μείωση του τεκμαρτού φόρου και πραγματική ανάσα στη ρευστότητα.

Στο πακέτο της ΔΕΘ εξετάζονται επίσης παρεμβάσεις για επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, τα οποία εξακολουθούν να επιβαρύνονται ετησίως με ποσά που, ανάλογα με την έδρα και τη μορφή τους, μπορούν να φτάσουν τα 1.000 ευρώ, ενώ πρόσθετη επιβάρυνση προβλέπεται για τα υποκαταστήματα.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών στον ιδιωτικό τομέα. Το μέτρο θεωρείται δεδομένο ως προς την κατεύθυνσή του, ενώ απομένει να καθοριστεί η έκταση της μείωσης, με τα σενάρια να κινούνται μεταξύ μισής και μίας ποσοστιαίας μονάδας.

Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να εμφανίσει στη ΔΕΘ ένα πακέτο με έντονο αποτύπωμα στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Πίσω από τις φορολογικές διορθώσεις υπάρχει όμως και ένας σαφής πολιτικός στόχος: να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος στους ελεύθερους επαγγελματίες, πριν η δυσαρέσκεια απέναντι στα τεκμήρια και στις επιβαρύνσεις παγιωθεί εκλογικά.

Για περίπου 387.000 επαγγελματίες που εξακολουθούν να φορολογούνται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα, οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού θα κριθούν από το τελικό εκκαθαριστικό και όχι από τις διακηρύξεις. Εκεί θα φανεί εάν η ΔΕΘ φέρνει πραγματική φορολογική ελάφρυνση ή ακόμη μία προσπάθεια πολιτικής επαναπροσέγγισης μιας κοινωνικής ομάδας που η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να θέλει ξανά κοντά της.