Σύνοψη Άρθρου
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε τη δημιουργία ανεξάρτητου Υπουργείου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας.
Η εξαγγελία συνδέεται με την επόμενη εκλογική αναμέτρηση και προϋποθέτει νέα κυβερνητική εντολή.
Στόχος είναι η ενοποίηση πανεπιστημίων, έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας σε έναν ξεχωριστό κυβερνητικό πυλώνα.
Τη δημιουργία αυτόνομου Υπουργείου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας προανήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, τοποθετώντας ήδη στο προεκλογικό πλαίσιο μια θεσμική αλλαγή που αγγίζει ευθέως τη σημερινή δομή του Υπουργείου Παιδείας.
Ο πρωθυπουργός, μιλώντας στη συζήτηση με θέμα «Το κοινωνικό συμβόλαιο της υγείας: Ο ασθενής στο επίκεντρο», στο πλαίσιο του 6ου Συνεδρίου Υγείας, απάντησε θετικά στο ερώτημα για τη συγκρότηση ανεξάρτητου κυβερνητικού φορέα που θα έχει την ευθύνη της έρευνας και της καινοτομίας.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο σχεδιασμός της κυβέρνησης προβλέπει τη δημιουργία ξεχωριστού υπουργείου για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, υπό την προϋπόθεση ότι η Νέα Δημοκρατία θα λάβει νέα εντολή από τους πολίτες στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Η διατύπωση του Κυριάκου Μητσοτάκη είχε σαφή προγραμματικό χαρακτήρα. Ο ίδιος ανέφερε ότι η απάντηση είναι «ναι», προσθέτοντας πως η κυβέρνηση το έχει πει, το επιβεβαιώνει και το σχεδιάζει. Με την αναφορά «εφόσον μας εμπιστευθεί και πάλι ο ελληνικός λαός», η εξαγγελία εντάσσεται πλέον στον πυρήνα των δεσμεύσεων για την επόμενη κυβερνητική περίοδο.
Θεσμικός διαχωρισμός της ανώτατης εκπαίδευσης
Στην πράξη, ο πρωθυπουργός περιέγραψε έναν ευρύ θεσμικό διαχωρισμό από το σημερινό Υπουργείο Παιδείας. Η ανώτατη εκπαίδευση, η πανεπιστημιακή έρευνα, η εφαρμοσμένη έρευνα και η καινοτομία προβλέπεται να συγκεντρωθούν σε έναν νέο κυβερνητικό πυλώνα, με διακριτή αποστολή, ενιαίο σχεδιασμό και κεντρική πολιτική κατεύθυνση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε στον σημερινό κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων. Όπως σημείωσε, τα πανεπιστήμια υπάγονται στο Υπουργείο Παιδείας, ενώ η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, που χρηματοδοτεί κυρίως εφαρμοσμένη έρευνα, βρίσκεται στο Υπουργείο Ανάπτυξης.
Κατά τον πρωθυπουργό, αυτά τα πεδία πρέπει να συνδεθούν θεσμικά και λειτουργικά. Η κυβερνητική λογική πίσω από την εξαγγελία είναι η ενοποίηση του ερευνητικού χώρου, ώστε το νέο υπουργείο να μπορεί να βλέπει συνολικά την έρευνα, να λαμβάνει κεντρικές αποφάσεις και να κατευθύνει τους εθνικούς πόρους σε τομείς στρατηγικής προτεραιότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα ελληνικά πανεπιστήμια, τα οποία, όπως είπε ο πρωθυπουργός, διαθέτουν σημαντική ερευνητική δραστηριότητα, ιδίως στον χώρο της Υγείας. Το νέο σχήμα, εφόσον υλοποιηθεί, θα μεταφέρει το κέντρο βάρους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από το ευρύτερο Υπουργείο Παιδείας σε ένα πιο εξειδικευμένο χαρτοφυλάκιο.
Έρευνα, καινοτομία και πολιτική για την επόμενη τετραετία
Με αυτόν τον τρόπο, η ανώτατη εκπαίδευση θα συνδεθεί πιο άμεσα με την έρευνα, την τεχνολογία, την καινοτομία και την παραγωγική αξιοποίηση της γνώσης. Η εξαγγελία δείχνει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει την πανεπιστημιακή πολιτική ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ανάπτυξης, τεχνολογικής αναβάθμισης και σύνδεσης των ιδρυμάτων με την οικονομία.
Ο πρωθυπουργός έκανε ειδική διάκριση ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς και στους εθνικούς πόρους. Όπως ανέφερε, οι ευρωπαϊκοί πόροι είναι κατά κανόνα ανταγωνιστικοί, γεγονός που απαιτεί ισχυρότερο κεντρικό σχεδιασμό για τους εθνικούς πόρους που κατευθύνει η ίδια η χώρα.
Η συγκεκριμένη αναφορά δείχνει ότι το νέο υπουργείο δεν σχεδιάζεται απλώς ως διοικητική αναδιάταξη. Προβάλλεται ως εργαλείο χάραξης πολιτικής για την έρευνα, την καινοτομία και τη διασύνδεση των πανεπιστημίων με την παραγωγή, τις επιχειρήσεις και τους στρατηγικούς τομείς της οικονομίας.
Η εξαγγελία Μητσοτάκη σηματοδοτεί μία από τις πρώτες θεσμικές παρεμβάσεις που τοποθετούνται ανοιχτά στο πλαίσιο της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Το σημερινό Υπουργείο Παιδείας φαίνεται ότι οδηγείται σε αναδιάταξη, με την τριτοβάθμια εκπαίδευση να αποσπάται από τον ενιαίο κορμό της εκπαιδευτικής πολιτικής και να αποκτά ξεχωριστό κυβερνητικό κέντρο.
Η τελική μορφή του νέου υπουργείου θα εξαρτηθεί από τις αρμοδιότητες που θα μεταφερθούν, τη σχέση του με το σημερινό Υπουργείο Παιδείας, τον βαθμό αυτονομίας του και τον τρόπο με τον οποίο θα συνδεθεί με το Υπουργείο Ανάπτυξης. Από αυτές τις λεπτομέρειες θα κριθεί αν πρόκειται για ουσιαστική θεσμική μεταρρύθμιση ή για μια ακόμη προεκλογική αναδιάταξη τίτλων και αρμοδιοτήτων.
