Μπλόκα χωρίς αντίκρισμα

Ύστερα από σχεδόν 50 ημέρες κινητοποιήσεων σε όλη τη χώρα, αγρότες, κτηνοτρόφοι, αλιείς και μελισσοκόμοι έλαβαν το ξεκάθαρο –και δυσάρεστο– μήνυμα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Όπως συνηθίζει, ο πρωθυπουργός, δύο ημέρες πριν από τη σημερινή συνάντηση με τους εκπροσώπους του πρωτογενούς τομέα στα Μπλόκα, έσπευσε να οριοθετήσει εκ των προτέρων το πλαίσιο της συζήτησης. «Δεν έχω καμία πρόθεση να διαθέσω περισσότερα χρήματα από όσα αντέχει ο προϋπολογισμός και από όσα επιβάλλει η Ευρώπη. Δεν πρόκειται να τεθεί ξανά σε κίνδυνο η συνεργασία μας με την Ε.Ε.», διεμήνυσε. Παράλληλα, απέκλεισε κατηγορηματικά οποιαδήποτε συζήτηση για τη συμφωνία Mercosur, παρότι οι αγρότες τη θεωρούν κομβικό ζήτημα. Εκείνο που απομένει να παρουσιαστεί στους εκπροσώπους των Μπλόκων αφορά αποκλειστικά τα κονδύλια της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Νέα ΚΑΠ: λιγότερα χρήματα, άλλη κατεύθυνση

Οι αγρότες, όπως και συνολικά ο πρωτογενής τομέας, έχουν ελάχιστους λόγους να προσδοκούν ουσιαστική στήριξη από τη νέα ΚΑΠ. Τα δεδομένα για τα κονδύλια, αλλά και ο νέος προσανατολισμός των επενδύσεων στον αγροτικό χώρο, έχουν ήδη εγκριθεί από την Κομισιόν. Το είχε εγκαίρως επισημάνει ότι το πρώτο σοκ για τους παραγωγούς ήταν η νέα «μοιρασιά» της ΚΑΠ, με το σπάσιμο των ευρωπαϊκών ταμείων και την υπερχρηματοδότηση της εξοπλιστικής – πολεμικής βιομηχανίας και της «πράσινης» ενέργειας.

Με την ολοκλήρωση των επιμέρους διαπραγματεύσεων των κρατών-μελών με την Κομισιόν, αναρτήθηκαν στην επίσημη ιστοσελίδα της τα ποσά που θα λάβει κάθε χώρα στο πλαίσιο της αναμορφωμένης ΚΑΠ. Η Ελλάδα θα λάβει συνολικά μόλις 14,64 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034. Την περίοδο 2021-2027 το αντίστοιχο ποσό ανερχόταν σε 18,99 δισ. ευρώ. Η μείωση των άμεσων αγροτικών ενισχύσεων φτάνει πλέον επίσημα το 23%, δηλαδή απώλεια 4,35 δισ. ευρώ σε σχέση με την προηγούμενη επταετία.

Την περίοδο 2021-2027 η χώρα είχε εξασφαλίσει 14,9705 δισ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (Πυλώνας 1) και 4,0219 δισ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (Πυλώνας 2).

Η αποκάλυψη του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ και όσα ακολούθησαν με το κλείσιμο της ευρωπαϊκής «στρόφιγγας» δημιούργησαν συνθήκες πρωτοφανούς ασφυξίας στον πρωτογενή τομέα. Σε συνδυασμό με τη δράση καρτέλ μεσαζόντων, προμηθευτών και σούπερ μάρκετ, τον παχυδερμισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη στις αποζημιώσεις πληγεισών περιοχών και την προβληματική διαχείριση της ευλογιάς, αγρότες και κτηνοτρόφοι βρέθηκαν κυριολεκτικά στο περιθώριο. Έτσι οδηγήθηκαν, αγανακτισμένοι και αποφασισμένοι, στα Μπλόκα από τον περασμένο Νοέμβριο.

Η ΚΑΠ ως «εργαλείο» και όχι στήριξη

Το 2026 ανοίγει ο κύκλος των δύσκολων διαπραγματεύσεων για τη διάθεση των κονδυλίων, ωστόσο η Κομισιόν έχει ήδη θέσει τις προτεραιότητές της. Κεντρικές αλλαγές αποτελούν η αντιμετώπιση του πρωτογενούς τομέα ως «εργαλείου γεωπολιτικής θωράκισης της Ε.Ε.» και ο μη δεσμευτικός χαρακτήρας των ενισχύσεων.

Συνολικά, η ΚΑΠ στον προϋπολογισμό 2021-2027 ανερχόταν σε 386,6 δισ. ευρώ, ενώ στον νέο προϋπολογισμό 2028-2034 περιορίζεται στα 293,7 δισ. ευρώ. Οι δεσμευτικές ενισχύσεις μειώνονται κατά 93 δισ. ευρώ, ποσοστό 24%. Οι διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι η γεωργία παραμένει «στρατηγική προτεραιότητα» διαψεύδονται από τα ίδια τα στοιχεία. Η πραγματικότητα δείχνει στροφή σε νέα χρηματοδοτικά σχήματα, αλλαγή καλλιεργητικών προτύπων, ενίσχυση του δανεισμού μέσω επενδυτικών σχεδίων και, φυσικά, τη συμφωνία Mercosur, που πλήττει την ευρωπαϊκή αγροτική αυτάρκεια.

Η Κομισιόν μεταφέρει την ευθύνη της χρηματοδότησης από το ευρωπαϊκό στο εθνικό επίπεδο, μιλώντας για «επιλογές» των κυβερνήσεων στις ενισχύσεις. Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για επιπλέον 45 δισ. ευρώ, υπό την πίεση των αγροτικών κινητοποιήσεων. Τα ποσά αυτά δεν είναι εγγυημένα και η διάθεσή τους εξαρτάται από τις εθνικές προτεραιότητες.

Με απλά λόγια, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης δηλώνει ότι δεν θα δώσει περισσότερα χρήματα από όσα αντέχει ο προϋπολογισμός, ουσιαστικά προαναγγέλλει ότι η Ελλάδα δεν σκοπεύει να κατευθύνει το μερίδιό της από τα 45 δισ. προς τους αγρότες. Αντίστοιχα, η χρηματοδότηση επενδύσεων ύψους 48,7 δισ. ευρώ στον αγροτικό τομέα τοποθετεί τις τράπεζες στο επίκεντρο, καθιστώντας τον δανεισμό βασική προϋπόθεση επιβίωσης για τους παραγωγούς.