Ναυάγιο οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Καναδά για το εμπόριο

Η προσπάθεια αποκλιμάκωσης της εμπορικής έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Οτάβα κατέληξε σε αδιέξοδο, καθώς οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους. Η αμερικανική κυβέρνηση, τηρώντας τη δέσμευσή της, προχωρά στην επιβολή επιπλέον δασμών της τάξεως του 50% σε επιλεγμένα καναδικά προϊόντα, μια εξέλιξη που εντείνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ των δύο μακροχρόνιων συμμάχων.

Ο Καναδός υπουργός Εμπορίου, Ντομινίκ ΛεΜπλάν, είχε μεταβεί στην αμερικανική πρωτεύουσα με στόχο να εκτονωθεί η κρίση, έπειτα από την επιδείνωση των διμερών σχέσεων που ακολούθησε την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον προεδρικό θώκο. Παρά τις εντατικές προσπάθειες που κατέβαλε όλη την εβδομάδα, οι διαπραγματεύσεις έληξαν άδοξα το βράδυ της Παρασκευής, τοπική ώρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την ενεργοποίηση των νέων δασμών από τα μεσάνυχτα.

Οι εν λόγω δασμοί, τους οποίους είχε εξαγγείλει ο Αμερικανός πρόεδρος, αναμένεται να πλήξουν περίπου το 5,5% των καναδικών εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την αξία τους να υπολογίζεται σε 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Η απόφαση αυτή έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο κλίμα, με τον Αμερικανό αντιπρόσωπο για το εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ, να επιρρίπτει ευθύνες στην καναδική πλευρά. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι οι νέες απαιτήσεις και οι οπισθοδρομήσεις σε άλλες δεσμεύσεις του Καναδά διατάραξαν την εύθραυστη ισορροπία που είχε επιτευχθεί τις τελευταίες ημέρες, παρά την προσφορά καλύτερης μεταχείρισης από οποιονδήποτε άλλο εξαγωγέα.

Η αντίδραση της Οτάβα ήταν άμεση και αποφασιστική. Ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, ανακοίνωσε την αναστολή των εμπορικών διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διατάσσοντας την επιστροφή των διαπραγματευτών του στην πρωτεύουσα. Ο κ. Κάρνεϊ υπογράμμισε ότι οι Καναδοί αξιωματούχοι εργάστηκαν σκληρά και καλή τη πίστει για να υπερασπιστούν τα συμφέροντα της χώρας τους, ωστόσο οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής στους προτεινόμενους όρους από την αμερικανική πλευρά ήταν άδικες, μη οικονομικές και έθεταν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία οποιασδήποτε συμφωνίας.

Ο πρωθυπουργός του Καναδά προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, προειδοποιώντας για αντίμετρα. Ξεκαθάρισε ότι η χώρα του θα εφαρμόσει ισοδύναμους δασμούς, δολάριο προς δολάριο, με στόχο την προστασία των Καναδών εργαζομένων και επιχειρήσεων από τις επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου. Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί μια νέα, πιο σκληρή φάση στην οικονομική αντιπαράθεση των δύο γειτόνων.

Το διακύβευμα της εμπορικής συμφωνίας

Οι επιπλέον αμερικανικοί δασμοί, που είχαν ανακοινωθεί από τον Ιούλιο, αρχικά επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ την Τετάρτη. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε μια τριήμερη παράταση προκειμένου να δοθεί μια τελευταία ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις, μια προοπτική που πλέον έχει εξανεμιστεί. Η αποτυχία των συνομιλιών φέρνει στο προσκήνιο το ευρύτερο ζήτημα της εμπορικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών, με τον Καναδά να αναζητά εναλλακτικές.

Ο Καναδάς και το Μεξικό αποτελούν τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά ταυτόχρονα υπήρξαν και οι πρώτοι στόχοι της επιθετικής εμπορικής πολιτικής που εξαπέλυσε ο Τραμπ από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025. Οι αρχικοί δασμοί ακυρώθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου από το Ανώτατο Δικαστήριο, ωστόσο η ρητορική του Αμερικανού προέδρου παραμένει προκλητική, με τον ίδιο να έχει επανειλημμένα εκφράσει την επιθυμία του ο Καναδάς να ενσωματωθεί ως η 51η πολιτεία των ΗΠΑ.

Σε αυτό το τεταμένο περιβάλλον, ο Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος εξελέγη πρωθυπουργός τον Μάρτιο του 2025, επιχειρεί να χαράξει μια νέα πορεία για τη χώρα του, περιορίζοντας την εξάρτηση από τον νότιο γείτονα. Η στρατηγική του περιλαμβάνει την αναζήτηση νέων εμπορικών εταίρων στην Ασία και την Ευρώπη, σε μια προσπάθεια διαφοροποίησης των οικονομικών δεσμών του Καναδά. Αυτή η στρατηγική καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, δεδομένου ότι πάνω από το 80% των καναδικών και μεξικανικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ καλύπτεται από την τριμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου (USMCA), η οποία ισχύει από τον Ιούλιο του 2020.

Το μέλλον της USMCA αποτελεί ένα ακόμη σημείο τριβής. Η Ουάσινγκτον έχει αρνηθεί να ανανεώσει τη συμφωνία υπό την τρέχουσα μορφή της, με τις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της να παραμένουν σε εκκρεμότητα. Παρά την άρνηση ανανέωσης, η συμφωνία παραμένει νομικά δεσμευτική για διάστημα δέκα ετών, έως την 1η Ιουλίου 2036, προσφέροντας ένα προσωρινό πλαίσιο σταθερότητας, εν μέσω της γενικότερης αβεβαιότητας που έχει προκαλέσει η εμπορική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.