Νέα κόντρα Ελλάδας-Τουρκίας για τα θαλάσσια πάρκα

Η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επανέρχεται στο προσκήνιο, με την τουρκική εφημερίδα Sabah να εξαπολύει νέα επίθεση κατά της Ελλάδας. Αφορμή αποτελούν οι πρόσφατες εξελίξεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με την Άγκυρα να ισχυρίζεται ότι οι πρωτοβουλίες της, ιδίως η δημιουργία δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων, έχουν προκαλέσει έντονο εκνευρισμό στην Αθήνα.

Το δημοσίευμα της Sabah χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα επιθετική φρασεολογία, υποστηρίζοντας ότι οι τουρκικές κινήσεις έβγαλαν από τα ρούχα τους τους Έλληνες αξιωματούχους. Παράλληλα, η εφημερίδα εγκαλεί την ελληνική πλευρά για τρεις προκλητικές ενέργειες, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Αθήνα ως τη δύναμη που επιδιώκει να ανατρέψει την υφιστάμενη κατάσταση στην περιοχή. Στο επίκεντρο αυτής της νέας αντιπαράθεσης βρίσκονται τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα, που ιδρύθηκαν στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, και τα οποία η Αθήνα θεωρεί ότι παραβιάζουν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Η ελληνική θέση, η οποία έχει διατυπωθεί επανειλημμένα, είναι ξεκάθαρη: στον βαθμό που οι περιοχές αυτές εκτείνονται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα, οι αποφάσεις της Άγκυρας δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα ούτε να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος της χώρας μας. Η Sabah, ωστόσο, επιχειρεί να ανατρέψει αυτό το αφήγημα, παρουσιάζοντας την ελληνική αντίδραση ως απόδειξη ότι η κίνηση της Άγκυρας αιφνιδίασε την Αθήνα και μετέβαλε τις ισορροπίες ισχύος στο Αιγαίο.

Τα τρία μέτωπα που προβάλλει η Τουρκία

Το τουρκικό δημοσίευμα δεν περιορίζεται στη διαμάχη για τα θαλάσσια πάρκα, αλλά την εντάσσει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο έντασης. Σύμφωνα με την Sabah, η ένταση αυτή τροφοδοτείται από τις ελληνικές πρωτοβουλίες για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, την τουριστική ανάπτυξη και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι όλες αυτές οι κινήσεις στερούνται έννομων αποτελεσμάτων σε περιοχές όπου θεωρεί ότι υπάρχουν εκκρεμείς ελληνοτουρκικές διαφορές, επιχειρώντας να θέσει υπό αμφισβήτηση το σύνολο των ελληνικών δραστηριοτήτων στην περιοχή.

Η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση, επιμένοντας ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι σαφώς κατοχυρωμένο από τις διεθνείς συνθήκες και το Διεθνές Δίκαιο. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι οι τουρκικές αιτιάσεις συνιστούν προσπάθεια δημιουργίας νέων τετελεσμένων και διεκδικήσεων, οι οποίες δεν έχουν καμία νομική βάση.

Από τα θαλάσσια πάρκα στον πόλεμο των χαρτών

Η νέα αυτή διαμάχη αναδεικνύει μια σημαντική εξέλιξη: η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση μεταφέρεται πλέον και σε πεδία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν περισσότερο τεχνικά ή περιβαλλοντικά. Θαλάσσια πάρκα, ενεργειακός σχεδιασμός, τουριστική ανάπτυξη και ζώνες προστασίας αποκτούν πλέον γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι δύο χώρες διαφωνούν για το εύρος των δικαιωμάτων και των αρμοδιοτήτων τους στο Αιγαίο.

Η Τουρκία επιχειρεί να εντάξει όλα αυτά τα ζητήματα στο ευρύτερο πλέγμα των διεκδικήσεών της, ενώ η Ελλάδα υπογραμμίζει ότι δεν αποδέχεται τη δημιουργία νέων διαφορών ή τετελεσμένων μέσω μονομερών ενεργειών. Το δημοσίευμα της Sabah εντάσσεται, έτσι, σε έναν νέο πόλεμο χαρτών και αφηγημάτων μεταξύ των δύο χωρών, με τον τουρκικό Τύπο να παρουσιάζει την Άγκυρα ως την πλευρά που αναλαμβάνει τις πρωτοβουλίες και την Αθήνα ως εκείνη που απλώς αντιδρά.

Το βέβαιο είναι ότι τα θαλάσσια πάρκα έχουν μετατραπεί σε ένα ακόμη πεδίο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, επιβεβαιώνοντας ότι ακόμη και περιβαλλοντικές ή χωροταξικές αποφάσεις μπορούν να αποκτήσουν άμεσα στρατηγικό χαρακτήρα στο Αιγαίο. Η κατάσταση παραμένει τεταμένη, με τις δύο πλευρές να παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της άλλης, ενώ το διπλωματικό πεδίο αναμένεται να παραμείνει ενεργό το επόμενο διάστημα.