Νέα μελέτη: Πότε αρχίζει πραγματικά να μειώνεται η ακρίβεια της μνήμης

Οι μεταβολές στη μνήμη συνδέονται συνήθως με τη μεγαλύτερη ηλικία, όμως νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι ορισμένες από αυτές μπορεί να ξεκινούν αισθητά νωρίτερα, ήδη από τη μέση ηλικία.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cerebral Cortex, επιχειρεί να φωτίσει όχι μόνο το πότε αρχίζουν να εμφανίζονται δυσκολίες στην ανάκληση πληροφοριών, αλλά και τους μηχανισμούς που κρύβονται πίσω από αυτές.

Στη μελέτη συμμετείχαν ενήλικες ηλικίας από 18 έως 74 ετών. Οι ερευνητές παρουσίασαν στους συμμετέχοντες εικόνες αντικειμένων και τοπίων, καθεμία από τις οποίες είχε συσχετιστεί με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.

Μετά από διάλειμμα πέντε λεπτών, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να θυμηθούν ποια εικόνα αντιστοιχούσε σε κάθε πρόσωπο. Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας χρησιμοποιήθηκε λειτουργική μαγνητική τομογραφία, ώστε οι επιστήμονες να παρακολουθήσουν τη δραστηριότητα του ιππόκαμπου, μιας περιοχής του εγκεφάλου με καθοριστικό ρόλο στη μνήμη.

Οι αλλαγές εμφανίζονται ήδη στη μέση ηλικία

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ακρίβεια της μνήμης μειωνόταν αισθητά όχι μόνο στους μεγαλύτερους συμμετέχοντες, αλλά και σε άτομα μέσης ηλικίας.

Το εύρημα αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η μέση ηλικία μπορεί να αποτελεί σημαντική μεταβατική περίοδο για τη λειτουργία της μνήμης, αρκετά πριν γίνουν εμφανή τα προβλήματα που συνήθως συνδέονται με τη γήρανση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος παρήγαγε λανθασμένες αναμνήσεις.

Στους νεότερους ενήλικες, όταν η ανάκληση ήταν λανθασμένη, ο εγκέφαλος δεν επανενεργοποιούσε επαρκώς τα αρχικά μοτίβα μνήμης. Στους μεγαλύτερους συμμετέχοντες, αντίθετα, ο ιππόκαμπος παρέμενε έντονα ενεργός και επανέφερε τα αρχικά μοτίβα, χωρίς όμως αυτό να οδηγεί απαραίτητα στη σωστή ανάκληση.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η γήρανση δεν συνδέεται απλώς με μειωμένη εγκεφαλική δραστηριότητα. Φαίνεται ότι μεταβάλλεται και ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος οργανώνει, συνδέει και ανακτά τις πληροφορίες.

Ένας μεγαλύτερος άνθρωπος μπορεί, για παράδειγμα, να θυμάται με μεγάλη βεβαιότητα ένα πρόσωπο, αλλά να το συσχετίζει με διαφορετικό αντικείμενο ή τοπίο από εκείνο που είχε αρχικά παρουσιαστεί.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αλλαγές αυτές δεν εξηγούνται μόνο από τη σταδιακή συρρίκνωση του εγκεφάλου, καθώς φαίνεται να εμπλέκονται και μεταβολές στην επικοινωνία μεταξύ των περιοχών που συμμετέχουν στη διαδικασία της μνήμης.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την έγκαιρη διάγνωση

Οι επιστήμονες που σχολίασαν τη μελέτη θεωρούν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη πως οι νευρολογικές αλλαγές που σχετίζονται με τη μείωση της μνήμης μπορεί να ξεκινούν πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.

Η λειτουργική μαγνητική τομογραφία δεν αποτελεί ακόμη εργαλείο καθημερινής κλινικής αξιολόγησης για τέτοιες περιπτώσεις. Στο μέλλον, ωστόσο, θα μπορούσε να συμβάλει στην πιο έγκαιρη αναγνώριση των μεταβολών και στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που θα στοχεύουν στην επιβράδυνση της επιδείνωσης.

Παράλληλα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι δεν υπάρχει εγγυημένος τρόπος πρόληψης της απώλειας μνήμης ή της άνοιας. Υπάρχουν όμως συνήθειες που θεωρούνται υποστηρικτικές για τη συνολική υγεία του εγκεφάλου.

Η τακτική σωματική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή όπως η μεσογειακή διατροφή, η πνευματική δραστηριότητα, η διατήρηση κοινωνικών επαφών, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης ο επαρκής και σταθερός ύπνος, όπως και η διάγνωση και αντιμετώπιση προβλημάτων που μπορούν να τον διαταράξουν, όπως η υπνική άπνοια.

Οι γιατροί διευκρινίζουν ότι η περιστασιακή αφηρημάδα δεν αποτελεί από μόνη της λόγο ανησυχίας. Το στοιχείο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η σταθερή επιδείνωση σε σχέση με το προηγούμενο επίπεδο λειτουργικότητας ενός ατόμου.

Η συστηματική λήθη σημαντικών συζητήσεων, η απώλεια προσανατολισμού σε οικεία μέρη ή η δυσκολία στη σωστή διαχείριση φαρμάκων και οικονομικών υποχρεώσεων αποτελούν ενδείξεις που χρειάζεται να συζητηθούν με γιατρό.

Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει γνωστικά τεστ, έλεγχο φαρμακευτικής αγωγής, ύπνου και διάθεσης, καθώς και εξετάσεις για πιθανές αιτίες που μπορούν να αντιμετωπιστούν.