Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Stanford ανέδειξαν σε πειράματα σε ζώα μια θεραπεία που όχι μόνο αποκαθιστά τον φθαρμένο χόνδρο, αλλά εμποδίζει και την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας μετά από τραυματισμούς που μιμούνται ρήξη πρόσθιου χιαστού (ACL) στο γόνατο.
Η μέθοδος δεν χρησιμοποιεί βλαστοκύτταρα. Αντίθετα, «επαναπρογραμματίζει» τα υπάρχοντα χονδροκύτταρα ώστε να λειτουργούν ξανά σαν νεότερα. Παράλληλα, μια παραλλαγή της ίδιας θεραπείας σε μορφή χαπιού δοκιμάζεται ήδη σε κλινικές μελέτες για τη μυϊκή αδυναμία που σχετίζεται με τη γήρανση.
Η θεραπεία δοκιμάστηκε και σε ανθρώπινο ιστό, με δείγματα χόνδρου που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια χειρουργείων ολικής αντικατάστασης γόνατος. Τα δείγματα άρχισαν να παράγουν νέο, λειτουργικό χόνδρο, γεγονός που δείχνει ότι η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί και στον άνθρωπο.
Τα αποτελέσματα ανοίγουν τον δρόμο για θεραπείες που στο μέλλον θα επιτρέπουν την αποκατάσταση του χαμένου χόνδρου μέσω τοπικής ένεσης ή ακόμη και φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα, μειώνοντας την ανάγκη για αρθροπλαστικές επεμβάσεις.
Σε αντίθεση με τις υπάρχουσες θεραπείες που περιορίζονται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, η νέα προσέγγιση στοχεύει την ίδια την αιτία της οστεοαρθρίτιδας. Η πάθηση αυτή πλήττει περίπου έναν στους πέντε ενήλικες και κοστίζει δισεκατομμύρια κάθε χρόνο στα συστήματα υγείας, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει φάρμακο που να την σταματά ή να την αναστρέφει.
Η θεραπεία επικεντρώνεται σε μια πρωτεΐνη, την 15-PGDH, η οποία αυξάνεται με την ηλικία και θεωρείται «πρωτεΐνη της γήρανσης». Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν τη συγκεκριμένη πρωτεΐνη σε ποντίκια, παρατήρησαν εντυπωσιακή αναγέννηση του χόνδρου τόσο σε ηλικιωμένα ζώα όσο και σε ζώα με τραυματισμένο γόνατο.
Ένα από τα σημαντικά στοιχεία της μελέτης είναι ότι ο χόνδρος αναγεννάται χωρίς την ανάγκη βλαστοκυττάρων. Τα ίδια τα χονδροκύτταρα αλλάζουν τη γονιδιακή τους συμπεριφορά και αρχίζουν ξανά να παράγουν υγιή αρθρικό χόνδρο. «Πρόκειται για έναν εντελώς νέο τρόπο αναγέννησης ιστών στους ενήλικες, με τεράστιες κλινικές προοπτικές», αναφέρει η καθηγήτρια Helen Blau από το Stanford.
Σε μοντέλα τραυματισμών τύπου ρήξης χιαστού, η θεραπεία μείωσε σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας. Τα ζώα που έλαβαν τη θεραπεία κινούνταν πιο φυσιολογικά σε σχέση με όσα δεν τη δέχτηκαν.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ασφάλεια του φαρμάκου έχει ήδη επιβεβαιωθεί σε πρώιμες κλινικές δοκιμές για άλλες ενδείξεις και εκφράζουν την ελπίδα ότι σύντομα θα ξεκινήσουν δοκιμές και για την αναγέννηση του χόνδρου στον άνθρωπο.
«Φανταστείτε να μπορούμε να αναγεννούμε τον υπάρχοντα χόνδρο και να αποφεύγουμε τις αντικαταστάσεις αρθρώσεων», επισημαίνει η ομάδα. Αν τα αποτελέσματα επαληθευτούν και σε ανθρώπους, η θεραπεία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης της αρθρίτιδας.
