Νέο νομοσχέδιο ΥΠΕΝ για τη διαχείριση υδάτων

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε την Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026 το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο φέρει τον τίτλο «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις». Η εν λόγω πρωτοβουλία αποτελεί ένα κρίσιμο τμήμα της συνολικής μεταρρύθμισης για τα ύδατα που προωθεί η Κυβέρνηση, η οποία περιλαμβάνει την πρώτη «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα» και ένα ευρύτατο πλέγμα 103 κρίσιμων έργων υποδομής σε 63 Δήμους σε ολόκληρη τη χώρα, συνολικής αξίας 142 εκατομμυρίων ευρώ. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως τις 20 Ιουλίου, δίνοντας το περιθώριο σε φορείς και πολίτες να καταθέσουν τις απόψεις τους.

Στόχοι και φιλοσοφία της μεταρρύθμισης

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο αποσκοπεί στον εξορθολογισμό της διαχείρισης του νερού, στην καταπολέμηση της σπατάλης και στην αξιοποίηση της τεχνογνωσίας, της εμπειρίας και της κλίμακας των δύο ισχυρών δημόσιων φορέων, της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ. Παράλληλα, ενισχύεται η δυνατότητα χρηματοδότησης και υλοποίησης απαραίτητων έργων, ενώ ενσωματώνεται η σημασία της τοπικής γνώσης και των αναγκών κάθε περιοχής. Το υπουργείο τονίζει ότι με τη συνένωση φορέων παροχής υπηρεσιών ύδατος, περιοχές που σήμερα καλύπτονται από ιδιώτες με υψηλό κόστος και ανεξέλεγκτη ποιότητα νερού, θα εξυπηρετούνται πλέον από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, ενισχύοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού. «Το νερό είναι ευθύνη μας. Δεν ανήκει μόνο σε εμάς, ανήκει και στα παιδιά μας. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, να μειώσουμε τη σπατάλη του και να το κληροδοτήσουμε, άφθονο, ποιοτικό και προσιτό στην επόμενη γενιά», υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση του υπουργείου.

Λεπτομέρειες της επέκτασης αρμοδιοτήτων

Το νομοσχέδιο προβλέπει συγκεκριμένες γεωγραφικές επεκτάσεις και απορροφήσεις φορέων. Ειδικότερα, η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, 7 Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και 8 Τοπικούς Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), καθώς και την αρμοδιότητα άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαΐδας). Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΔΑΠ ανέρχεται σε 43. Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ απορροφά 5 τμήματα Δήμων, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 Γενικό Οργανισμό Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ), με το σύνολο των ενσωματούμενων παρόχων να φτάνει τους 25. Η διαδικασία αυτή θα ολοκληρωθεί εντός ενός έτους. Για τη διασφάλιση της τοπικής εκπροσώπησης, κάθε Δήμος εκτός Αττικής, καθώς και οι Δήμοι της Π.Ε. Χαλκιδικής, Λαγκαδά και Βόλβης, ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ. Επιπλέον, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ.

Το πρόβλημα του κατακερματισμού

Το υπουργείο επισημαίνει ότι στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα περισσότεροι από 735 διαφορετικοί φορείς διαχείρισης υδάτων, δημιουργώντας ένα περίπλοκο και αναποτελεσματικό μωσαϊκό. Αυτός ο κατακερματισμός οδηγεί σε αυξημένο λειτουργικό κόστος, μη βιώσιμους οργανισμούς, ανεπαρκή στελέχωση, υψηλά ποσοστά διαρροών και μη τιμολογούμενου νερού, καθώς και αδυναμία άντλησης κεφαλαίων για επενδύσεις. Παράλληλα, στερεί τη δυνατότητα για ενιαίο εθνικό σχεδιασμό αντιμετώπισης της λειψυδρίας και της κλιματικής αλλαγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αττική, όπου από τους 62 δήμους, μόνο οι 36 υδρεύονται κανονικά από την ΕΥΔΑΠ, ενώ οι υπόλοιποι ακολουθούν διάφορα μικτά συστήματα. Η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη στην άρδευση, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 85% της συνολικής κατανάλωσης ύδατος, με πολλούς ΟΕΒ να μην λειτουργούν καν.

Οφέλη για τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες

Η μεταρρύθμιση αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερα τιμολόγια, χάρη στις οικονομίες κλίμακας και τον στρατηγικό προγραμματισμό των επενδύσεων. Η τιμή του νερού της ΕΥΔΑΠ είναι ήδη από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και η ενίσχυση των υποδομών θα συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους. Παράλληλα, η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά, καθώς η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ διαθέτουν εξειδικευμένο προσωπικό και σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας νερού. Η μεταρρύθμιση διασφαλίζει επίσης την ομαλή μετάβαση των εργαζομένων, οι οποίοι μεταφέρονται με το μισθολογικό καθεστώς των δύο εταιρειών, ενώ ο τόπος εργασίας τους παραμένει εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας.

Δημόσιος χαρακτήρας και χρηματοδότηση

Το υπουργείο διαψεύδει κατηγορηματικά οποιοδήποτε ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης, τονίζοντας ότι η ενίσχυση των δύο δημόσιων παρόχων αποτελεί στρατηγική επιλογή για τη διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του νερού. Μάλιστα, περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα θα αποκτήσουν δημόσιες υποδομές. Για την κάλυψη των αναγκών, το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, με συνολικό πακέτο 400 εκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, θα διατεθούν 200 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, ενώ η συνολική χρηματοδότηση για έργα υποδομής αγγίζει τα 200 εκατομμύρια ευρώ.

Άρδευση και τιμολόγηση

Σχετικά με την άρδευση, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η τεχνογνωσία της ΕΥΔΑΠ θα διασφαλίσει την ορθή διαχείριση των υδάτινων πόρων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ύδρευση της Αθήνας. Η τιμολόγηση του αρδευτικού νερού δεν αναμένεται να αλλάξει, ενώ για τα πρώτα τρία χρόνια απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε αύξηση. Τέλος, για τα δίκτυα που έχουν ήδη δαπανηθεί από δήμους και δημότες, προβλέπεται αποτίμηση και απορρόφηση από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με το τίμημα να εγκρίνεται από τη ΡΑΑΕΥ. Σε περίπτωση που ένας Δήμος δεν επιθυμεί να παραχωρήσει τα πάγιά του, διατηρεί το δικαίωμα opt out, ορίζοντας ένα τέλος χρήσης.