Νεπάλ: Πάνω από 630 νεκροί και περίπου 3.000 αγνοούμενοι – Εφιάλτης χωρίς τέλος

Σε εθνική τραγωδία χωρίς ακόμη ορατό τέλος έχει εξελιχθεί η καταστροφή στα σύνορα Νεπάλ και Θιβέτ, με τον αριθμό των νεκρών να αυξάνεται ώρα με την ώρα και χιλιάδες οικογένειες να περιμένουν οποιαδήποτε πληροφορία για τους ανθρώπους τους.

Οι νεότερες πληροφορίες ανεβάζουν τον απολογισμό ακόμη περισσότερο από τις αρχικές καταγραφές. Μέχρι το πρωί του Σαββάτου 29 Αυγούστου είχαν επιβεβαιωθεί τουλάχιστον 626 νεκροί στο Νεπάλ και ακόμη επτά στο Θιβέτ, ενώ περίπου 3.000 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται.

Οι αριθμοί παραμένουν προσωρινοί. Ολόκληρες περιοχές δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί πλήρως, δρόμοι και γέφυρες έχουν εξαφανιστεί και σοροί συνεχίζουν να εντοπίζονται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τα σημεία όπου παρασύρθηκαν.

Χιλιάδες στρατιωτικοί, αστυνομικοί και διασώστες επιχειρούν μέσα σε τεράστιες ποσότητες λάσπης και συντριμμιών, ενώ ελικόπτερα, drones και βαριά μηχανήματα χρησιμοποιούνται για να φτάσουν σε κοινότητες που έχουν αποκοπεί εντελώς από τον υπόλοιπο κόσμο.

Οργή για άνδρες που φέρονται να έκλεψαν σκουλαρίκια από νεκρή

Μέσα στην ανθρώπινη καταστροφή, ένα περιστατικό που καταγράφηκε σε βίντεο προκάλεσε αποτροπιασμό στο Νεπάλ και διεθνώς.

Δύο άνδρες συνελήφθησαν από την αστυνομία μετά τη δημοσιοποίηση οπτικού υλικού στο οποίο φέρονται να αφαιρούν χρυσά σκουλαρίκια από τη σορό γυναίκας που είχε παρασυρθεί από τα πλημμυρικά νερά και είχε καταλήξει στην περιοχή του ποταμού Ναραγιάνι.

Το βίντεο, διάρκειας περίπου 41 δευτερολέπτων, δείχνει δύο άνδρες να προσεγγίζουν το σώμα ανάμεσα σε λάσπη, ξύλα και φερτά υλικά. Φέρονται να το μετακινούν με ξύλινες βέργες και τραβώντας το από τα μαλλιά, πριν αφαιρέσουν τα κοσμήματα από τα αυτιά της γυναίκας.

Γύρω τους διακρίνονται και άλλοι άνθρωποι, ορισμένοι από τους οποίους καταγράφουν το περιστατικό με κινητά τηλέφωνα.

Η νεπαλέζικη αστυνομία χρησιμοποίησε το υλικό για να εντοπίσει τους δύο υπόπτους και ανακοίνωσε τη σύλληψή τους. Η έρευνα συνεχίζεται, ενώ δεν έχουν δημοσιοποιηθεί περισσότερες πληροφορίες για την ταυτότητα της νεκρής γυναίκας.

Πέρα από την ηθική διάσταση της υπόθεσης, οι Αρχές επισημαίνουν ότι η αφαίρεση κοσμημάτων ή προσωπικών αντικειμένων από σορούς μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά τη διαδικασία ταυτοποίησης, ιδιαίτερα σε μια καταστροφή με εκατοντάδες νεκρούς και αγνοουμένους.

Η κατάρρευση του παγετώνα που εξαπέλυσε το κύμα καταστροφής

Η τραγωδία ξεκίνησε το πρωί της Τετάρτης 26 Αυγούστου, όταν τεράστια μάζα πάγου και βράχων αποκολλήθηκε σε μεγάλο υψόμετρο στα Ιμαλάια και κατέρρευσε προς την κοιλάδα.

Δορυφορικές αναλύσεις δείχνουν ότι τμήμα του παγετώνα αποκολλήθηκε σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και έπεσε περίπου 1.200 μέτρα χαμηλότερα, παρασύροντας τεράστιες ποσότητες βράχων, χώματος και πάγου.

Η κατολίσθηση χτύπησε το σύστημα του ποταμού Λέντε, δημιούργησε προσωρινό φυσικό φράγμα και στη συνέχεια απελευθέρωσε μια τεράστια μάζα νερού και συντριμμιών προς τα κατάντη.

Το κύμα πέρασε με εξαιρετική ταχύτητα από τις ορεινές κοιλάδες της Ρασούβα, της Νουβακότ και της Ντάντινγκ, διογκώνοντας τον Μποτεκόσι και τον Τρισούλι. Σε ορισμένες περιοχές η στάθμη του Τρισούλι υπολογίζεται ότι αυξήθηκε έως και εννέα μέτρα μέσα σε περίπου μισή ώρα.

Οι πρώτες σεισμολογικές καταγραφές είχαν οδηγήσει σε εκτιμήσεις ότι προηγήθηκε σεισμός. Μεταγενέστερη ανάλυση του Αμερικανικού Γεωλογικού Ινστιτούτου έδειξε ότι το σεισμικό σήμα πιθανότατα προκλήθηκε από την ίδια την τεράστια κατολίσθηση πάγου και βράχων.

Η δύναμη του νερού εξαφάνισε σπίτια, αγορές, ξενοδοχεία και παραγωγικές εγκαταστάσεις, παρέσυρε γέφυρες και κατέστρεψε μεγάλα τμήματα του οδικού δικτύου.

Το Τιμούρε, κοντά στα σύνορα, βρίσκεται μεταξύ των περιοχών που υπέστησαν τις μεγαλύτερες ζημιές, ενώ σοβαρό πλήγμα δέχθηκε και το συνοριακό πέρασμα Γκιρόνγκ, βασική δίοδος εμπορίου και τουρισμού μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ.

Ενεργειακές υποδομές έχουν επίσης καταστραφεί ή τεθεί εκτός λειτουργίας, επιτείνοντας το πρόβλημα ηλεκτροδότησης και επικοινωνιών στις πληγείσες περιοχές.

Η μεγαλύτερη αγωνία επικεντρώνεται πλέον στους χιλιάδες αγνοουμένους. Ο νεότερος απολογισμός ανεβάζει τον συνολικό αριθμό κοντά στις 3.000, μεταξύ των οποίων βρίσκονται εκατοντάδες αλλοδαποί.

Πολλοί ήταν τουρίστες και προσκυνητές που ταξίδευαν προς το όρος Καϊλάς και τη λίμνη Μανασαρόβαρ, δύο από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς προορισμούς για ινδουιστές και βουδιστές.

Στις λίστες των αγνοουμένων περιλαμβάνονται υπήκοοι πολλών χωρών, καθώς και εκατοντάδες εργαζόμενοι σε υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις κατά μήκος των ποταμών που χτυπήθηκαν από το πλημμυρικό κύμα.

Ιδιαίτερα δύσκολη παραμένει η επιχείρηση στο υδροηλεκτρικό έργο Upper Trishuli. Ο στρατός του Νεπάλ κατάφερε να διασώσει περίπου 350 εργαζομένους και κατοίκους από σήραγγα των εγκαταστάσεων, ενώ οι επιχειρήσεις συνεχίζονται για περισσότερους από 100 ανθρώπους που θεωρείται ότι μπορεί να παραμένουν εγκλωβισμένοι.

Οι συνθήκες είναι εξαιρετικά επικίνδυνες. Λάσπη έχει εισχωρήσει στο εσωτερικό της σήραγγας, ενώ η καταστροφή των οδικών προσβάσεων και η έλλειψη ασφαλών σημείων προσγείωσης περιορίζουν τη δυνατότητα χρήσης ελικοπτέρων.

Συνολικά, περισσότεροι από 3.700 άνθρωποι έχουν διασωθεί ή απομακρυνθεί από επικίνδυνες περιοχές, ενώ σχεδόν 15.000 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και των σωστικών υπηρεσιών έχουν κινητοποιηθεί.

Η έκταση της καταστροφής αποτυπώνεται και στην απόσταση στην οποία εντοπίζονται τα θύματα. Σοροί έχουν βρεθεί πολύ χαμηλότερα στις πεδινές περιοχές, αφού παρασύρθηκαν για δεκάδες χιλιόμετρα από τα ορμητικά νερά.

Τα νοσοκομεία και τα νεκροτομεία δέχονται τεράστια πίεση, ενώ συγγενείς αγνοουμένων περνούν από νοσηλευτικές δομές και σημεία ταυτοποίησης με φωτογραφίες των ανθρώπων τους, αναζητώντας οποιοδήποτε στοιχείο.

Ο κίνδυνος, όμως, δεν έχει τελειώσει. Οι αρχές του Νεπάλ παρακολουθούν δύο λίμνες που δημιουργήθηκαν πάνω από την πληγείσα περιοχή εξαιτίας του πάγου, της λάσπης και των συντριμμιών που έφραξαν την πορεία του νερού.

Η μία έχει αρχίσει να αποστραγγίζεται, ενώ η δεύτερη εμφανίζεται μεγαλύτερη και χωρίς εμφανή έξοδο. Οι ειδικοί φοβούνται ότι ενδεχόμενη αστοχία του φυσικού φράγματος θα μπορούσε να προκαλέσει νέο πλημμυρικό κύμα.

Για τον λόγο αυτό οι επιχειρήσεις έχουν κατά διαστήματα ανασταλεί σε επικίνδυνες ζώνες, ενώ οι κάτοικοι παραποτάμιων περιοχών μετακινούνται προληπτικά σε υψηλότερα σημεία.

Οι Αρχές βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες για την παρακολούθηση των λιμνών και εξετάζουν την εγκατάσταση πρόσθετων καμερών και αισθητήρων κατά μήκος των ποταμών.

Η ακριβής αλυσίδα αιτίων που οδήγησε στην κατάρρευση του παγετώνα εξακολουθεί να μελετάται. Επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας αποσταθεροποιεί το παγετωνικό περιβάλλον των Ιμαλαΐων, χωρίς να μπορεί ακόμη να αποδοθεί το συγκεκριμένο γεγονός αποκλειστικά σε έναν παράγοντα.

Η γενικότερη τάση, πάντως, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Το Νεπάλ έχει χάσει περίπου το ένα τρίτο της παγετωνικής του κάλυψης μέσα σε τρεις δεκαετίες, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ταχεία θέρμανση των Ιμαλαΐων αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων, παγετωνικών καταρρεύσεων και αιφνίδιων πλημμυρών.

Η κυβέρνηση στο Κατμαντού έχει ξεκαθαρίσει ότι σε αυτή τη φάση δεν ζητά γενικές ξένες ομάδες έρευνας και διάσωσης, θεωρώντας ότι οι εγχώριες δυνάμεις μπορούν να σηκώσουν το κύριο βάρος της επιχείρησης.

Ζητά, ωστόσο, εξειδικευμένη τεχνική βοήθεια σε τομείς όπου οι δυνατότητες της χώρας είναι περιορισμένες: διασώσεις σε σήραγγες, αποκατάσταση μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, εξετάσεις DNA, εγκληματολογική ταυτοποίηση σορών και μέσα μακροχρόνιας διατήρησης των νεκρών.

Το Κατμαντού εκτιμά πλέον ότι η αποκατάσταση μπορεί να απαιτήσει 4 έως 5 δισ. δολάρια, αν και η πλήρης καταγραφή των ζημιών δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η διεθνής κινητοποίηση ενισχύεται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε έκτακτη ανθρωπιστική βοήθεια 2 εκατ. ευρώ για τρόφιμα, περίθαλψη, καθαρό νερό και βασικές ανάγκες των πληγέντων.

Το Κεντρικό Ταμείο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών του ΟΗΕ έχει διαθέσει 2 εκατ. δολάρια, ενώ ο Καναδάς ανακοίνωσε ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 5 εκατ. καναδικών δολαρίων. Παράλληλα χώρες της περιοχής στέλνουν εφόδια και τεχνική υποστήριξη.

Ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός εκτιμά ότι τουλάχιστον 93.000 άνθρωποι χρειάζονται άμεση υποστήριξη, καθώς ολόκληρες κοινότητες έχουν μείνει χωρίς κατοικία, καθαρό νερό και βασικές υπηρεσίες.

Η UNICEF προειδοποιεί ότι περισσότερο από 17.000 παιδιά χρειάζονται επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια. Τουλάχιστον 18 σχολεία έχουν καταστραφεί πλήρως και άλλα 20 έχουν υποστεί ζημιές, ενώ χιλιάδες μαθητές χρειάζονται προσωρινούς χώρους εκπαίδευσης και ψυχολογική υποστήριξη.

Ιδιαίτερα ευάλωτο είναι και το σύστημα Υγείας, καθώς δομές έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές και η έλλειψη καθαρού νερού και αποχέτευσης αυξάνει τον κίνδυνο λοιμώξεων στις προσωρινές δομές φιλοξενίας.

Το Νεπάλ βρίσκεται ακόμη στη φάση της αναζήτησης των νεκρών και των αγνοουμένων, όμως η επόμενη κρίση έχει ήδη αρχίσει. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τα σπίτια τους, οδικές και ενεργειακές υποδομές έχουν καταστραφεί και ολόκληρες κοινότητες χρειάζονται πλέον μακροχρόνια στήριξη. Η λάσπη δεν έχει ακόμη στεγνώσει και ο πραγματικός λογαριασμός της καταστροφής μόλις αρχίζει να αποκαλύπτεται.