ΟΗΕ: Σχέδιο Γκουτέρες για ασφαλή διέλευση φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ

Την ενίσχυση του ρόλου των Ηνωμένων Εθνών στην προσπάθεια να διατηρηθούν οι θαλάσσιες μεταφορές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ πρότεινε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καθώς η ναυσιπλοΐα στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο έχει περιοριστεί δραστικά εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Ο κ. Γκουτέρες εισηγήθηκε τη δημιουργία μηχανισμού στον οποίο ο ΟΗΕ θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο συντονισμού και διαμεσολάβησης, με βασικό στόχο να διευκολυνθεί η ασφαλέστερη και πιο προβλέψιμη μεταφορά φορτίων που αφορούν λιπάσματα και συναφή προϊόντα.

Όπως εξήγησε σε συνέντευξη Τύπου στη Νέα Υόρκη, επιδίωξη της πρωτοβουλίας είναι να περιοριστούν οι άμεσοι κίνδυνοι, να υπάρξει μεγαλύτερη οργάνωση στις θαλάσσιες μεταφορές και να δημιουργηθούν συνθήκες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στην επανεκκίνηση της διπλωματίας.

«Ο σκοπός είναι απλός: να μειωθούν οι άμεσοι κίνδυνοι, να υποστηριχτεί πιο συντεταγμένη και προβλέψιμη μεταφορά και να υπάρξει συμβολή στην ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης που απαιτείται για τη διπλωματία και την αποκλιμάκωση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μηχανισμός καταγραφής και επαλήθευσης πλοίων

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ σημείωσε ότι ήδη από τον Μάρτιο έχουν ξεκινήσει διεργασίες γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα και πρότεινε τη δημιουργία ενός μηχανισμού καταγραφής και επαλήθευσης πλοίων που μεταφέρουν, σε πρώτη φάση, λιπάσματα και συναφή φορτία.

Στο σχέδιο προβλέπεται να προστεθεί και ένας μηχανισμός πρόληψης επεισοδίων, ο οποίος θα λειτουργεί με τη συμμετοχή και τον συντονισμό του Ομάν.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες διευκρίνισε ότι ο προτεινόμενος μηχανισμός δεν θα έχει αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να απαγορεύει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, δεν θα μεταβάλλει ούτε θα περιορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Ο ΟΗΕ, όπως ανέφερε, είναι έτοιμος να ενεργοποιήσει το συγκεκριμένο πλαίσιο, αν και παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση από όλες τις χώρες που εμπλέκονται στη σύγκρουση.

Η πρόθεση του διεθνούς οργανισμού είναι να λειτουργήσει ως ουδέτερος παράγοντας διευκόλυνσης, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος επεισοδίων και να διατηρηθεί ένα ελάχιστο επίπεδο εμπορικής δραστηριότητας σε μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο του πολέμου

Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο κέντρο της κρίσης μετά τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι οποίοι αποτέλεσαν το έναυσμα της νέας ένοπλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Σε αντίποινα, η Τεχεράνη έκλεισε τη θαλάσσια δίοδο, από την οποία πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως.

Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει επηρεάσει σοβαρά τις διεθνείς μεταφορές, την ενεργειακή αγορά και πλέον και τη διακίνηση κρίσιμων προϊόντων όπως τα λιπάσματα, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για ευρύτερες επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και στην αγροτική παραγωγή.

Η ιρανική κυβέρνηση έχει παράλληλα ανακοινώσει ότι προτίθεται να επιβάλει τέλη για υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία τα οποία διέρχονται από την περιοχή.

Η συγκεκριμένη θέση απορρίπτεται κατηγορηματικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και από ορισμένες χώρες της περιοχής, οι οποίες δεν αναγνωρίζουν στην Τεχεράνη δικαίωμα επιβολής ενός τέτοιου καθεστώτος.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει υποστηρίξει ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει πλέον τον «απόλυτο έλεγχο» των Στενών του Ορμούζ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μάλιστα προχωρήσει ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι μετά το τέλος του πολέμου η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή θα αποτελέσει «αμερικανικό έδαφος», μια δήλωση που ενισχύει ακόμη περισσότερο την ένταση γύρω από το καθεστώς ελέγχου της στρατηγικής διόδου.

Η πρόταση Γκουτέρες επιχειρεί να δημιουργήσει έναν περιορισμένο, πρακτικό μηχανισμό που θα μπορούσε να λειτουργήσει μέσα σε αυτό το εξαιρετικά φορτισμένο περιβάλλον, διασφαλίζοντας τουλάχιστον τη μεταφορά λιπασμάτων και άλλων κρίσιμων προϊόντων, χωρίς ο ΟΗΕ να εμπλακεί άμεσα στη διαμάχη για τον έλεγχο ή το νομικό καθεστώς των Στενών.