Οικονομικός πόλεμος ΗΠΑ κατά Ιράν: Νέες πιέσεις σε Κίνα και συμμάχους

Η Ουάσιγκτον εντείνει την πίεση προς τη διεθνή κοινότητα, και ιδιαίτερα προς την Κίνα, προκειμένου να ενισχυθεί ο οικονομικός αποκλεισμός του Ιράν. Στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης είναι η αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης μέσω της οικονομικής ασφυξίας, χωρίς να χρειαστεί η επανάληψη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε άμεσα, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες των ΗΠΑ ως "οικονομική τρομοκρατία", σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Η αντίδραση αυτή έρχεται ως απάντηση στις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα διατηρεί εμπορικές ή οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη θα δει την οικονομία της να οδηγείται σε αχρηστία.

Ο κ. Μπέσεντ, μιλώντας στο CNBC, δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες για τα συγκεκριμένα μέτρα που σχεδιάζει να λάβει η αμερικανική κυβέρνηση, ωστόσο κατέστησε σαφές ότι όσοι δεν συμμετάσχουν στον "οικονομικό πόλεμο" του προέδρου Τραμπ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα θεωρηθούν αντίπαλοι των Ηνωμένων Πολιτειών. Μάλιστα, προγραμματίζεται για τη Δευτέρα μια συνέντευξη Τύπου, όπου θα παρουσιαστούν αναλυτικά οι προθέσεις της Ουάσιγκτον για την περαιτέρω ενίσχυση της πίεσης.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, σε δηλώσεις του σε πόντκαστ που απευθύνεται σε συντηρητικό κοινό, υπογράμμισε ότι η χώρα βρίσκεται σε μια νέα φάση όπου το αποτελεσματικότερο εργαλείο είναι η οικονομική πίεση. Παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι πρόκειται για έναν "λεπτό χορό", καθώς και το Ιράν επιχειρεί να ασκήσει οικονομική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, η Ουάσιγκτον, η οποία ήδη επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια και σειρά κυρώσεων, ανακοίνωσε νέα μέτρα εναντίον της λιβανέζικης Χεζμπολά, λόγω των στενών δεσμών της με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ενδεικτική της κατάστασης είναι η κίνηση στην περιοχή του Στενού του Χορμούζ, όπου μόλις επτά εμπορικά πλοία το διέσχισαν την Πέμπτη, σύμφωνα με τα δεδομένα της υπηρεσίας παρακολούθησης ναυτιλίας Kpler.

Στόχος η κατάρρευση του καθεστώτος

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, στη συνέντευξή του στο CNBC, ήταν ιδιαίτερα σαφής όσον αφορά τους στόχους της κυβέρνησης. "Θα οδηγήσουμε αυτό το καθεστώς στην κατάρρευση", δήλωσε χαρακτηριστικά, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον στόχο που είχε διατυπωθεί από την αρχή της σύρραξης. Ο κ. Μπέσεντ εξέφρασε την εκτίμηση ότι η μέγιστη οικονομική πίεση πιθανόν να καταστήσει περιττή την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας, αν και διευκρίνισε ότι αυτό ισχύει προς το παρόν.

Ο πρόεδρος Τραμπ, βρισκόμενος αντιμέτωπος με περιορισμένες στρατιωτικές επιλογές και μια κοινή γνώμη που εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για τον πόλεμο, έχει επικεντρωθεί σε αυτό που αποκαλεί "οικονομικό πόλεμο άνευ προηγουμένου" εναντίον του Ιράν. Η πίεση αυτή γίνεται αισθητή και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο στρατός ανακοίνωσε την άφιξη ενός νέου αεροπλανοφόρου για να αντικαταστήσει το USS Abraham Lincoln, η παρατεταμένη ανάπτυξη του οποίου έχει εγείρει ανησυχίες για τις συνθήκες διαβίωσης του πληρώματος.

Το μεγάλο ερωτηματικό σε αυτή τη νέα εξίσωση είναι ο ρόλος της Κίνας. Το Πεκίνο αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν, απορροφώντας πάνω από το ένα τέταρτο των ιρανικών εξαγωγών το 2024, με κυριότερο προϊόν το πετρέλαιο, το οποίο εξάγεται παρά τις κυρώσεις μέσω ενός στόλου "φάντασμα". Η στάση της Κίνας θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για τον συσχετισμό ισχύος μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.

Ο ρόλος της Κίνας και των συμμάχων

Ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί δημόσια ένα κλίμα φιλίας με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο αναμένει στην Ουάσιγκτον στις 24 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, η οικονομική διπλωματία αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σκληρή. Εκτός από την Κίνα, στους κυριότερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν συγκαταλέγονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία έχουν ήδη ανακοινώσει την αναστολή όλων των διμερών εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, καθώς και η Τουρκία και η Ρωσία, οι οποίες διατηρούν σημαντικές οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.

Η στάση των παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ παραμένει επίσης αβέβαιη. Με εξαίρεση το Ισραήλ, καμία άλλη χώρα δεν έχει συμμετάσχει ενεργά στις στ военные επιχειρήσεις, παρά τις απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου. Η ιρανική οικονομία, ήδη επιβαρυμένη από τις δεκαετίες κυρώσεων, δέχεται ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις από τον Φεβρουάριο και μετά. Από την άλλη πλευρά, και οι Ηνωμένες Πολιτείες αρχίζουν να αισθάνονται τις συνέπειες της σύρραξης, με τον πληθωρισμό και το κόστος δανεισμού να καταγράφουν ανοδική τάση.