Παγκόσμια δημοσκόπηση: Αμφιβολίες για ηγεσία ΗΠΑ-Κίνας

Μια νέα παγκόσμια δημοσκόπηση, η οποία διενεργήθηκε για λογαριασμό του Ιδρύματος Ροκφέλερ σε δείγμα 35.000 ανθρώπων από 34 χώρες, αποκαλύπτει μια σύνθετη εικόνα για τις διεθνείς σχέσεις και τις προσδοκίες των πολιτών. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τις 21 Ιουλίου έως τις 5 Αυγούστου, καταγράφει τη συνεχιζόμενη υποστήριξη προς την παγκόσμια συνεργασία και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης σε διεθνείς θεσμούς, αλλά ταυτόχρονα μια αξιοσημείωτη επιφύλαξη απέναντι στην ανάληψη ηγετικού ρόλου από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα. Ένα σημαντικό ποσοστό των ερωτηθέντων θεωρεί και τις δύο χώρες ως απειλή, γεγονός που υποδηλώνει μια διάχυτη ανησυχία για την παγκόσμια ηγεσία.

Η δημοσκόπηση σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα για τις οικονομικές προοπτικές και τις προκλήσεις ασφαλείας, καθώς σχεδόν το 70% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι η κατάσταση στον κόσμο έχει επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Μόνο το 38% εκτιμά ότι οι εθνικές οικονομίες θα βελτιωθούν τα επόμενα πέντε χρόνια, με την αισιοδοξία να καταγράφει σημαντική πτώση σε δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως: στην Ινδία μειώθηκε κατά 26 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας στο 50%, και στην Κίνα κατά 16 μονάδες, στο 56%.

Παρά την κυρίαρχη απαισιοδοξία, το 57% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ της συνεργασίας μεταξύ των χωρών για την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η ασφάλεια, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται συμβιβασμούς σε ζητήματα εθνικών συμφερόντων. Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει αύξηση σε σύγκριση με το 55% που είχε την ίδια άποψη πέρυσι, υποδηλώνοντας μια στροφή προς πιο συνεργατικές προσεγγίσεις.

Η δημοσκόπηση δόθηκε στη δημοσιότητα λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και διεξήχθη έπειτα από σχεδόν επτά μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος έχει προκαλέσει τεράστια αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, έχει περιορίσει την οικονομική ανάπτυξη και έχει τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό. Η κατάσταση αυτή ακολούθησε ένα έτος αναταράξεων που πυροδοτήθηκαν από τους σαρωτικούς δασμούς που επέβαλε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις εισαγωγές από σχεδόν κάθε χώρα, επιδεινώνοντας την παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η πλειοψηφία των πολιτών δεν αισθάνεται άνετα με το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ ή η Κίνα να αναλάβουν τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη, και το 61% δήλωσε ότι οι χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν χωρίς τη συμμετοχή των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. Ο Καναδάς συγκέντρωσε το υψηλότερο ποσοστό αποδοχής (60%) για την ανάληψη ηγετικού ρόλου στα παγκόσμια ζητήματα, ακολουθούμενος από την Ιαπωνία (58%) και την Αυστραλία (55%). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία συγκέντρωσαν 55% και 54% αντίστοιχα, ενώ ο ΟΗΕ 52%. Αντιθέτως, μόνο το 39% των ερωτηθέντων θα ένιωθε άνετα αν οι ΗΠΑ αναλάμβαναν ηγετικό ρόλο, και το 37% υποστήριξε την Κίνα. Η Ρωσία συγκεντρώνει το μικρότερο ποσοστό αποδοχής, με 26%.

Ο Έρικ Πελόφσκι, αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Ροκφέλερ, σχολίασε ότι τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης καταδεικνύουν πως η προσέγγιση των "μεσαίων δυνάμεων", την οποία υποστηρίζει ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, διαθέτει πραγματική αξιοπιστία σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο Κάρνεϊ έχει επίσης χαρακτηρίσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή ως αποτυχία της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. "Αντικατοπτρίζει μια βαθιά διάβρωση της παγκόσμιας ηγετικής ικανότητας" των ΗΠΑ, πρόσθεσε ο Πελόφσκι. "Οι άνθρωποι συζητούν λύσεις στα παγκόσμια προβλήματα και δεν ζητούν πλέον από τους Αμερικανούς να σκεφτούν", τόνισε χαρακτηριστικά.

Οι απόψεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των πολιτών των αναπτυσσόμενων και των αναπτυγμένων οικονομιών. Το 53% των αναπτυσσόμενων χωρών αισθάνεται άνετα με την Κίνα, έναντι μόλις 23% των πιο πλούσιων κρατών. Η διαφορά για τη Ρωσία ανέρχεται σε 27 ποσοστιαίες μονάδες και για τις ΗΠΑ σε 17 μονάδες. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ερώτημα αυτό δεν είχε τεθεί το 2025.

Από την άλλη πλευρά, η εμπιστοσύνη στους παγκόσμιους θεσμούς αυξήθηκε σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Συγκεκριμένα, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας εμπιστεύεται το 69% των ερωτηθέντων, έναντι 61% το 2025, και τον ΟΗΕ το 62%, έναντι 58%. Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στην εμπιστοσύνη προς την Παγκόσμια Τράπεζα (55% από 43%), το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (51% από 43%) και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (54% από 48%).

Εξαιρουμένης της αξιολόγησης της χώρας των ίδιων των ερωτηθέντων, το 42% θεωρεί τη Ρωσία μείζονα απειλή, έναντι 34% για τις ΗΠΑ και 30% για την Κίνα. Η Ρωσία ήταν η χώρα που κατονομάστηκε συχνότερα ως πηγή ανησυχίας σε 14 χώρες, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στην Ευρώπη. Οι ΗΠΑ θεωρούνται η μεγαλύτερη απειλή από τους πολίτες 15 χωρών, με τα μεγαλύτερα ποσοστά να καταγράφονται στην Ινδονησία (73%), τη Βραζιλία (59%), το Μεξικό (58%) και την Τουρκία (57%).