Πακιστάν: Κόκκινη γραμμή οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία

Η πρόσφατη κλιμάκωση των εχθροπραξιών από την πλευρά των ανταρτών Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι τελούν υπό την επιρροή του Ιράν, εναντίον της Σαουδικής Αραβίας έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία και δυσφορία στο Ισλαμαμπάντ. Οι εξελίξεις αυτές απειλούν να παρασύρουν το πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν σε μια νέα περιφερειακή σύγκρουση, περιπλέκοντας παράλληλα τον μελλοντικό του ρόλο ως διαμεσολαβητή ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τεχεράνη.

Το Πακιστάν, το οποίο είχε συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας προσωρινής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης τον προηγούμενο μήνα, διατηρεί στενή στρατιωτική συνεργασία με το Ριάντ. Πέρυσι, τα δύο κράτη υπέγραψαν σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας, ενώ χιλιάδες Πακιστανοί στρατιώτες, συνοδευόμενοι από μια μοίρα μαχητικών αεροσκαφών, βρίσκονται ήδη ανεπτυγμένοι στο σαουδαραβικό έδαφος. Η προηγούμενη δυσαρέσκεια του Ισλαμαμπάντ για τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας νωρίτερα μέσα στο έτος, έχει πλέον μετατραπεί σε μια πολύ πιο έντονη ανησυχία, καθώς οι τελευταίες επιδρομές των Χούθι αυξάνουν δραματικά το ενδεχόμενο μιας νέας, ευρείας σύγκρουσης.

Οι Χούθι εξαπέλυσαν πυραυλικές επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, κατηγορώντας το βασίλειο για βομβαρδισμό αεροδρομίου υπό τον έλεγχό τους. Τα διασυνοριακά αυτά πυρά παραβιάζουν μια τετραετή εκεχειρία, παραμένοντας προς το παρόν ένα μεμονωμένο περιστατικό, ωστόσο η σοβαρότητά τους είναι τέτοια που έχει θέσει σε συναγερμό την πακιστανική ηγεσία. Πακιστανός αξιωματούχος, μιλώντας στο Reuters, ήταν κατηγορηματικός: "Η ανώτατη πολιτική και στρατιωτική μας ηγεσία μετέφερε στο Ιράν, στο υψηλότερο επίπεδο, ότι οι επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας αποτελούν επιθέσεις κατά του Πακιστάν. Αυτή είναι η κόκκινη γραμμή μας."

Ο αναλυτής θεμάτων ασφαλείας Μουχάμαντ Αμίρ Ράνα σημείωσε ότι η ένταση αυξήθηκε με τρόπο που το Ισλαμαμπάντ δεν είχε προβλέψει. Η ανησυχία εστιάζεται στο γεγονός ότι η εμπλοκή των Χούθι, σε αντίθεση με τις προηγούμενες ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, είναι πολύ πιο πιθανό να σύρει το Πακιστάν σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση. Αυτό ενισχύεται από την πληροφορία ότι Πακιστανοί στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί κοντά στα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας με την Υεμένη, εκθέτοντάς τους σε άμεσο κίνδυνο.

Πέραν της στρατιωτικής διάστασης, στο Ισλαμαμπάντ υπάρχει έντονη ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις. Μια κλιμάκωση υπό την ηγεσία των Χούθι θα μπορούσε να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, μια κρίσιμη εμπορική οδό από την οποία εξαρτάται το Πακιστάν. Μια διεύρυνση της σύγκρουσης θα ήταν δύσκολο να περιοριστεί και θα μπορούσε να πλήξει σαουδαραβικά συμφέροντα, αναγκάζοντας το Πακιστάν να επέμβει στρατιωτικά βάσει της αμυντικής τους συμφωνίας.

Εσωτερικές ιρανικές τριβές και διπλωματικές καθυστερήσεις

Οι εντάσεις αυτής της εβδομάδας έχουν ενισχύσει τις ευρύτερες ανησυχίες στο Ισλαμαμπάντ σχετικά με την εσωτερική κατάσταση στο Ιράν. Δύο Πακιστανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι αυξανόμενες διαφωνίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας παρακολουθούνται με μεγάλη προσοχή. Οι απόψεις της πολιτικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένων του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, φαίνεται να αποκλίνουν ολοένα και περισσότερο από εκείνες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Ο Πακιστανός αναλυτής άμυνας Μουχάμαντ Άλι επεσήμανε ότι "ο στρατός κυριαρχεί πλέον στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο Ιράν", μια διαπίστωση που, όπως είπε, "αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο στο Ισλαμαμπάντ".

Η τελευταία κλιμάκωση είχε ως αποτέλεσμα την αναβολή της επίσκεψης ιρανικής αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ, με επικεφαλής τον υπουργό Εσωτερικών Εσκαντάρ Μομενί. Η αντιπροσωπεία έφτασε τελικά δύο ημέρες αργότερα από τον προγραμματισμό, με τις συνομιλίες να αναμένεται να περιλαμβάνουν και θέματα σχετικά με τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν, Ταχίρ Αντράμπι, κάλεσε "όλα τα μέρη να επιδείξουν τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση", τονίζοντας ότι "δεν υπάρχει εναλλακτική στη διαρκή εμπλοκή, τον διάλογο και τη διπλωματία".

Ο διπλός ρόλος του Πακιστάν και η ενεργειακή εξάρτηση

Καθώς το Πακιστάν επιδιώκει να διαδραματίσει πιο εξέχοντα ρόλο στην περιοχή, οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα βρεθεί αντιμέτωπο με τις προκλήσεις που συνεπάγεται η αυξημένη έκθεση. Η αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία θεωρήθηκε ένδειξη ότι τα αραβικά κράτη του Κόλπου αναζητούν εναλλακτικές λύσεις ασφαλείας, αμφισβητώντας την αξιοπιστία των ΗΠΑ. Ωστόσο, το Πακιστάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή για τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη διαταράξει τις οδούς εφοδιασμού, οδηγώντας την κυβέρνηση στην επιβολή έκτακτων μέτρων για την αποφυγή έλλειψης καυσίμων.

Σύμφωνα με αναλυτές, η διαμεσολάβηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποσκοπούσε τόσο στην αποκατάσταση των οδών εφοδιασμού όσο και στην ενίσχυση της διπλωματικής επιρροής του Πακιστάν. Παρά την απογοήτευση, ένας αξιωματούχος δήλωσε ότι η προσπάθεια δεν εγκαταλείπεται, καθώς έχουν γίνει μεγάλες επενδύσεις σε αυτήν. Ωστόσο, το Πακιστάν σπάνια έχει βρεθεί τόσο κοντά στο να χρειαστεί να επιλέξει πλευρά. Μια πακιστανική πηγή με γνώση της διαμεσολαβητικής προσπάθειας ήταν ξεκάθαρη: "Είναι προς το συμφέρον όλων να τερματιστεί ο πόλεμος. Αλλά αν η Σαουδική Αραβία μας καλέσει, θα σταθούμε στο πλευρό της και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι' αυτό."