Χρονικό περιθώριο σε χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων παρέχεται μέσω νέων παρατάσεων που αφορούν βασικές πολεοδομικές και κτηριακές διαδικασίες. Οι ρυθμίσεις καλύπτουν οικοδομικές άδειες, αυθαίρετες κατασκευές και την υποχρεωτική έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η οποία αποτελεί πλέον κεντρική προϋπόθεση για κάθε μεταβίβαση ή αξιοποίηση ακινήτου.
Το πλαίσιο είναι σαφές για όσους σχεδιάζουν πώληση, γονική παροχή, ένταξη σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή εμπορική χρήση. Προηγείται η πλήρης τακτοποίηση των στοιχείων στο Ε9, η αντιστοίχιση με το Κτηματολόγιο και η ορθή δήλωση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν μετά από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας λόγω εφαρμογής των κινήτρων δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Με τις νέες ρυθμίσεις δίνεται δυνατότητα επανέκδοσης των αδειών σύμφωνα με τα δεδομένα που προέκυψαν από τη νομολογία, με καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Κατά το μεταβατικό αυτό διάστημα αναστέλλεται η επιβολή προστίμων και παγώνουν οι διαδικασίες κατεδάφισης. Η διατήρηση των μπόνους δόμησης αφορά μόνο περιπτώσεις που εντάσσονται στις διατάξεις του περιβαλλοντικού ισοδύναμου, γεγονός που απαιτεί λεπτομερή έλεγχο από αρμόδιο μηχανικό.
Για αυθαίρετες κατασκευές που έχουν ανεγερθεί πριν από το 1983 δεν απαιτείται οικοδομική άδεια. Παρ’ όλα αυτά, οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων κατηγοριών 1 έως 4 οφείλουν να προχωρήσουν σε πλήρη έλεγχο της κατάστασης του ακινήτου μέσω μηχανικού.
Η διαδικασία περιλαμβάνει σύγκριση εγκεκριμένων σχεδίων με την πραγματική εικόνα του κτιρίου, κατηγοριοποίηση των παραβάσεων, υπολογισμό προστίμων και υποβολή δήλωσης στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ. Στη συνέχεια απαιτείται ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, ώστε το ακίνητο να θεωρείται νομικά τακτοποιημένο.
Σε παλαιότερα ακίνητα όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος φάκελος στην Πολεοδομία, μπορεί να απαιτηθεί νέα τοπογραφική αποτύπωση ή στατική αξιολόγηση από εξειδικευμένο μελετητή.
Κομβικό ρόλο στο νέο πλαίσιο κατέχει η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, με νέα καταληκτική ημερομηνία την 1η Φεβρουαρίου 2028. Η μη έκδοσή της σε περιπτώσεις όπου είναι υποχρεωτική επισύρει πρόστιμο που μπορεί να φτάσει έως και το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
Η υποχρέωση αφορά κυρίως κτίρια συνάθροισης κοινού, τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τετραγωνικών μέτρων, εκπαιδευτικές δομές, μονάδες υγείας και πρόνοιας, καθώς και κάθε κτίριο που στεγάζει δημόσια ή δημοτική υπηρεσία. Για υφιστάμενες κατοικίες, καταστήματα και γραφεία, η έκδοση της Ταυτότητας απαιτείται κατά τη μεταβίβαση εν ζωή, χωρίς να προβλέπεται επί του παρόντος πρόστιμο για μη άμεση έκδοση.
Η διαδικασία έκδοσης προϋποθέτει συγκέντρωση τεχνικών και διοικητικών στοιχείων, όπως στέλεχος και σχέδια οικοδομικής άδειας με αναθεωρήσεις, πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης, δηλώσεις τακτοποίησης αυθαιρέτων, επικαιροποιημένες κατόψεις και στοιχεία στατικού ελέγχου όπου απαιτούνται. Σε περίπτωση απώλειας φακέλου προβλέπεται σχετική βεβαίωση από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης.
Οι παρατάσεις προσφέρουν χρόνο, χωρίς να αναιρούν την ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας. Οι διαδικασίες απαιτούν συντονισμό, τεχνικό έλεγχο και συχνά σημαντικό κόστος. Όσοι σκοπεύουν να αξιοποιήσουν το ακίνητό τους οφείλουν να κινηθούν εγκαίρως, διασφαλίζοντας τη σωστή δήλωση στο Ε9, την ταύτιση με το Κτηματολόγιο και την πλήρη άρση κάθε πολεοδομικής εκκρεμότητας.
