ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ: Δύσκολη συγκατοίκηση στη σοσιαλδημοκρατία

Η πρόσφατη δήλωση του Απόστολου Πάνα, ο οποίος χαρακτήρισε την ΕΛΑΣ ως κόμμα που κινείται στον άξονα της σοσιαλδημοκρατίας, προκάλεσε άμεση αντίδραση από τη Χαριλάου Τρικούπη, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σύνθετη σχέση μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ. Το επεισόδιο, μόλις λίγες ημέρες μετά τη ΔΕΘ, αναδεικνύει μια ευρύτερη πολιτική συζήτηση που δύσκολα θα κλείσει, καθώς τα δύο κόμματα επιχειρούν να κινηθούν στον ίδιο χώρο και ταυτόχρονα να εμφανιστούν ως διαφορετικές προτάσεις απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Ο κ. Πάνας, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο συνεργασίας των δύο κομμάτων, δήλωσε ότι βλέπει την ΕΛΑΣ ως «ένα κόμμα που κινείται στον άξονα της σοσιαλδημοκρατίας». Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε την κυβερνητική επίθεση περί ΠΑΣΟΚ που μετατρέπεται σε «δορυφόρο» του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και την άμεση αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη, η οποία χαρακτήρισε τη δήλωση «άστοχη προσωπική άποψη» και έσπευσε να διαχωρίσει την πολιτική ταυτότητα των δύο κομμάτων, σημειώνοντας ότι «τη σοσιαλδημοκρατία στην Ελλάδα εκφράζει μόνο ένα κόμμα: το ΠΑΣΟΚ».

Είναι σαφές ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν επιθυμεί να αφήσει χώρο στην ΕΛΑΣ να εμφανιστεί ως ισότιμος διεκδικητής της σοσιαλδημοκρατικής ταυτότητας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχειρεί να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως αυτόνομη κυβερνητική πρόταση που μπορεί να εκφράσει τόσο το κέντρο όσο και την κεντροαριστερά. Άλλωστε, η πληροφορία ότι ο κ. Πάνας βρίσκεται στο «ραντάρ» της Αμαλίας δεν περνά αδιάφορη στη Χαριλάου Τρικούπη.

Μια ακόμη παράμετρος καθιστά την προσπάθεια ιδεολογικής οριοθέτησης πιο σύνθετη. Μετά την παρουσίαση του προγράμματος της ΕΛΑΣ από τον Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ, το ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ είχε κάνει «copy paste το 80% του προγράμματος του ΠΑΣΟΚ», ενώ έκανε λόγο και για πλήρη αντιγραφή της περσινής ομιλίας Ανδρουλάκη σε συγκεκριμένα σημεία. Η κριτική αυτή είχε προφανή στόχο να αμφισβητήσει την πρωτοτυπία του προγράμματος Τσίπρα, ταυτόχρονα όμως περιπλέκει την προσπάθεια να παρουσιαστούν οι δύο πολιτικοί χώροι ως ιδεολογικά ευδιάκριτοι. Αν, σύμφωνα με τη Χαριλάου Τρικούπη, το 80% των προτάσεων της ΕΛΑΣ προέρχεται από το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, τότε ουσιαστικά αναγνωρίζεται ότι σε μεγάλο μέρος της οικονομικής και κοινωνικής ατζέντας οι δύο πλευρές κινούνται προς την ίδια πολιτική κατεύθυνση.

Την ίδια ώρα, από τη Χαριλάου Τρικούπη εκπέμπεται και ένα δεύτερο μήνυμα. Λίγες ώρες πριν από την αντιπαράθεση που προκάλεσε η δήλωση Πάνα, ο Κώστας Τσουκαλάς είχε αποτυπώσει με σαφήνεια τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ: «Εμάς ο αντίπαλός μας είναι ο Μητσοτάκης, δεν είναι αντίπαλός μας η ΕΛΑΣ». Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ συνέδεσε τη θέση αυτή με τον εκλογικό στόχο της Χαριλάου Τρικούπη, επιμένοντας ότι το κόμμα επιδιώκει να βρεθεί πρώτο στην κάλπη και, από αυτή τη θέση, να αποτελέσει τον κορμό της επόμενης κυβέρνησης. Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι μια κυβέρνηση υπό το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να σχηματιστεί με δυνάμεις που θα προσαρμόζονταν στο δικό του πολιτικό πρόγραμμα, αποκλείοντας ρητά τη Νέα Δημοκρατία.

Εκεί ακριβώς εντοπίζεται η δύσκολη συγκατοίκηση στην πολυκατοικία της σοσιαλδημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί να κατοχυρώσει για τον εαυτό του τον κεντρικό ρόλο στον χώρο και δεν αποδέχεται την ΕΛΑΣ ως φορέα που εκφράζει την ίδια πολιτική παράδοση. Παράλληλα, όμως, δεν την τοποθετεί στην ίδια πλευρά της αντιπαράθεσης με τη Νέα Δημοκρατία και αποφεύγει να κλείσει εκ των προτέρων κάθε συζήτηση για την επόμενη ημέρα.