Παθητικό κάπνισμα: 1,66 εκατ. θάνατοι και 2,71 δισ. εκτεθειμένοι μέσα σε έναν χρόνο

Σε τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας εξακολουθεί να εξελίσσεται το παθητικό κάπνισμα, παρά τη μείωση που έχει καταγραφεί τις τελευταίες δεκαετίες στο ποσοστό των ανθρώπων που εκτίθενται στον καπνό άλλων.

Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Public Health εκτιμά ότι μέσα στο 2023 περίπου 2,71 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο εκτέθηκαν σε παθητικό κάπνισμα.

Ανάμεσά τους περιλαμβάνονταν περίπου 1,49 δισεκατομμύρια γυναίκες και 767 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως 14 ετών, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της έκθεσης ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων.

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι μόνο το 2023 η έκθεση στον καπνό τρίτων συνδέθηκε με περίπου 1,66 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως.

Παράλληλα, αποδόθηκε στο παθητικό κάπνισμα απώλεια περίπου 44,8 εκατομμυρίων ετών υγιούς ζωής, εξαιτίας πρόωρων θανάτων, ασθενειών και αναπηριών που σχετίζονται με τις επιπτώσεις του καπνού στον ανθρώπινο οργανισμό.

Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε στοιχεία από το Global Burden of Disease και εξέτασε την πορεία της έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα και τις συνέπειές της σε 204 χώρες και περιοχές, καλύπτοντας την περίοδο από το 1990 έως και το 2023.

Μικρότερο ποσοστό, σχεδόν ίδιος αριθμός εκτεθειμένων

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ευρήματα της μελέτης είναι ότι, ενώ το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που εκτίθεται σε παθητικό κάπνισμα έχει μειωθεί αισθητά, ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που εξακολουθούν να βρίσκονται σε κίνδυνο δεν έχει περιοριστεί στον ίδιο βαθμό.

Το 2023 υπολογίζεται ότι περίπου το 33,9% του παγκόσμιου πληθυσμού εκτέθηκε σε καπνό από άλλους ανθρώπους.

Οι ερευνητές αποδίδουν αυτή τη διαφορά κυρίως στην αύξηση του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού, η οποία ουσιαστικά εξουδετέρωσε μέρος της προόδου που καταγράφηκε στη μείωση της αναλογίας των εκτεθειμένων.

Ιδιαίτερα υψηλή παραμένει η έκθεση στη Νοτιοανατολική Ασία, την Ανατολική Ασία και την Ωκεανία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε στο 48,4%.

Στις συγκεκριμένες περιοχές οι γυναίκες εμφανίζονται κατά μέσο όρο περισσότερο εκτεθειμένες σε σχέση με τους άνδρες, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για τις κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες μέσα στις οποίες εξακολουθεί να υπάρχει έκθεση στον καπνό.

Αύξηση στον απόλυτο αριθμό των εκτεθειμένων καταγράφηκε επίσης στην υποσαχάρια Αφρική, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, εξέλιξη που συνδέεται σε σημαντικό βαθμό και με τις δημογραφικές μεταβολές των τελευταίων ετών.

Καρδιά, αναπνευστικό και παιδιά στο επίκεντρο του κινδύνου

Η ισχαιμική καρδιοπάθεια αναδείχθηκε ως η σημαντικότερη επιβάρυνση της υγείας που σχετίζεται με την έκθεση στο παθητικό κάπνισμα.

Μόνο για το 2023, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι περίπου 12 εκατομμύρια χαμένα έτη υγιούς ζωής συνδέθηκαν με ισχαιμική καρδιοπάθεια που αποδόθηκε στην έκθεση στον καπνό τρίτων.

Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην καρδιά. Το παθητικό κάπνισμα συνδέεται επίσης με εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και καρκίνο του πνεύμονα, επιβαρύνοντας σημαντικά τη συνολική υγεία του πληθυσμού.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στα παιδιά. Η μελέτη δείχνει ότι οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση που σχετίστηκε με την έκθεση ανηλίκων στον καπνό.

Για το 2023 εκτιμάται ότι το παθητικό κάπνισμα συνδέθηκε με περίπου 5,2 εκατομμύρια λοιμώξεις του αναπνευστικού στα παιδιά, στοιχείο που επιβεβαιώνει τον αυξημένο κίνδυνο για τις μικρότερες ηλικίες.

Τα ευρήματα επαναφέρουν με ιδιαίτερη ένταση την ανάγκη αυστηρότερης εφαρμογής των αντικαπνιστικών μέτρων, τόσο σε κλειστούς δημόσιους χώρους όσο και μέσα στο σπίτι.

Οι επιστήμονες δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην προστασία παιδιών και γυναικών, επισημαίνοντας ότι η μείωση της έκθεσης στον καπνό τρίτων απαιτεί συνεχή έλεγχο, ισχυρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας και ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον.