Πιερρακάκης: Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοφάσματος για το 6G

Σε ένα εκτενές άρθρο του στους Financial Times, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, αναλύει την ανάγκη για μια ριζική αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συζήτηση για τον επόμενο κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ αναδεικνύει μια κρίσιμη αντίφαση: παρά τις αυξανόμενες φιλοδοξίες, οι διαθέσιμοι πόροι παραμένουν περιορισμένοι. Ο κ. Πιερρακάκης υποστηρίζει ότι η συζήτηση δεν θα πρέπει να επικεντρώνεται στην ανακατανομή των υφιστάμενων πόρων, αλλά στη δημιουργία νέων.

Η στρατηγική σημασία του ραδιοφάσματος

Ο υπουργός τονίζει ότι οι μεγαλύτερες επιτυχίες της Ευρώπης προήλθαν από τη δημιουργία πλούτου, όχι από την αναδιανομή του. Η ενιαία αγορά και το ευρώ αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Σήμερα, η ΕΕ διαθέτει ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, το ραδιοφάσμα, του οποίου η αξία μπορεί να πολλαπλασιαστεί μέσω βαθύτερης ενοποίησης. Κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, κάθε συνδεδεμένο εργοστάσιο και κάθε ψηφιακή δημόσια υπηρεσία εξαρτάται από αυτό. Ωστόσο, η ΕΕ εξακολουθεί να διαχειρίζεται αυτόν τον κρίσιμο πόρο μέσω 27 διαφορετικών εθνικών καθεστώτων αδειοδότησης, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά προβλήματα.

Ο κατακερματισμός αυτός, όπως εξηγεί ο κ. Πιερρακάκης, αυξάνει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα, ανεβάζει το κόστος κεφαλαίου, δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό και καθυστερεί την ανάπτυξη δικτύων. Οι τηλεπικοινωνίες δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν κλάδο υποδομών, αλλά την πλατφόρμα πάνω στην οποία οικοδομείται η ψηφιακή οικονομία. Η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud computing, οι επικοινωνίες άμυνας και ο βιομηχανικός αυτοματισμός εξαρτώνται από ανθεκτικά δίκτυα υψηλής χωρητικότητας.

Η πρόταση για μια Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοφάσματος

Ο πρόεδρος του Eurogroup προτείνει η μετάβαση από το 5G στο 6G να αποτελέσει την ευκαιρία για τη διόρθωση αυτής της κατάστασης. Αντί να πραγματοποιηθούν 27 ανεξάρτητες διαδικασίες αδειοδότησης, προτείνει τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοφάσματος (European Spectrum Union). Το φάσμα θα παραμείνει ιδιοκτησία των κρατών-μελών και οι υφιστάμενες άδειες θα ισχύσουν έως τη λήξη τους. Ωστόσο, οι μελλοντικές στρατηγικές ζώνες συχνοτήτων θα κατανέμονται στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού συστήματος, με συντονισμένα χρονοδιαγράμματα ανανεώσεων, εναρμονισμένους όρους αδειοδότησης και κοινούς τεχνικούς κανόνες και κανόνες ασφαλείας.

Τα οικονομικά οφέλη μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα είναι σημαντικά: μεγαλύτερη κανονιστική βεβαιότητα, καλύτερος μακροπρόθεσμος επενδυτικός σχεδιασμός, χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και ταχύτερη ανάπτυξη των δικτύων 6G. Παράλληλα, θα ενισχυθεί το ευρωπαϊκό οικοσύστημα τηλεπικοινωνιών και η τεχνολογική βάση της Ένωσης. Ο κ. Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι μια καλύτερη πολιτική για το φάσμα είναι και βιομηχανική πολιτική.

Δημοσιονομικές και επενδυτικές προεκτάσεις

Ο υπουργός επισημαίνει ότι οι δημοπρασίες φάσματος αποφέρουν σήμερα δημόσια έσοδα που καταλήγουν σχεδόν αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Στο πλαίσιο μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοφάσματος, τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να διατηρούν μέρος των εσόδων, αλλά στόχος θα πρέπει να είναι έως και το 75% των μελλοντικών εσόδων να κατευθύνεται στον προϋπολογισμό της ΕΕ ως νέος ίδιος πόρος, ενώ το υπόλοιπο 25% να αξιοποιείται για την κεφαλαιοποίηση ενός επενδυτικού μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη συνδεσιμότητα και την τεχνολογία.

Επειδή η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μπορεί να πολλαπλασιάζει το κεφάλαιό της μέσω δανεισμού από τις αγορές, αυτό το ένα τέταρτο των εσόδων θα μπορούσε να στηρίξει επενδύσεις πολλαπλάσιας αξίας, χρηματοδοτώντας υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, κβαντικές τεχνολογίες και νέα ψηφιακά δίκτυα. Η πρόταση, επομένως, αυξάνει την επενδυτική ικανότητα της Ευρώπης, αντί να αναδιανέμει μια σταθερή δεξαμενή πόρων.

Η πρόταση ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, καθώς τα έσοδα από το φάσμα δεν αντιμετωπίζονται ως διακριτικά δημοσιονομικά μέτρα βάσει των κανόνων της ΕΕ. Συνεπώς, τα κράτη-μέλη έχουν μικρότερο κίνητρο να διατηρούν αυτά τα έκτακτα έσοδα αποκλειστικά για τους εθνικούς προϋπολογισμούς τους, γεγονός που δημιουργεί περιθώριο να διοχετευθεί σημαντικό μέρος τους στη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών, χωρίς να στερούνται την ευελιξία να διατηρούν μέρος των εσόδων.

Ο κ. Πιερρακάκης διευκρινίζει ότι στόχος δεν είναι ο συντονισμός του φάσματος απλώς επειδή η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερους ίδιους πόρους, αλλά η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στη συνδεσιμότητα, επειδή η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρότερες επενδύσεις, πιο ανταγωνιστικές τηλεπικοινωνιακές αγορές και μεγαλύτερη τεχνολογική κλίμακα.

Απάντηση στην κριτική και ιστορική προοπτική

Απαντώντας στην κριτική ότι το φάσμα αποτελεί εθνική αρμοδιότητα, ο πρόεδρος του Eurogroup επισημαίνει ότι πολλές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεκίνησαν ως εθνικές αρμοδιότητες, μέχρις ότου η οικονομική πραγματικότητα καταστήσει τη βαθύτερη ενοποίηση την καλύτερη επιλογή. Το πραγματικό ερώτημα, όπως σημειώνει, δεν είναι εάν τα κράτη μπορούν να διαχειρίζονται το φάσμα μεμονωμένα, αλλά εάν ο κατακερματισμός αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο διαχείρισης ενός τόσο στρατηγικού πόρου σε μια ενιαία ψηφιακή οικονομία.

Καταλήγοντας, ο κ. Πιερρακάκης υποστηρίζει ότι η απάντηση είναι αρνητική. Η ευρωπαϊκή ιστορία προχώρησε μέσα από τη συνένωση στρατηγικών πόρων. Ο άνθρακας και ο χάλυβας τροφοδότησαν τη βιομηχανική εποχή. Σήμερα, η συνδεσιμότητα τροφοδοτεί την ψηφιακή. Ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει απλώς να καθορίζει πώς θα δαπανώνται οι πόροι της Ευρώπης, αλλά και πώς θα δημιουργούνται νέοι.