Πηνειός: Ανησυχία για τη μεγάλη πτώση της στάθμης του ποταμού

Έντονη ανησυχία προκαλεί η αισθητή υποχώρηση της στάθμης του Πηνειού ποταμού, καθώς σε αρκετά σημεία η ροή του νερού εμφανίζεται πλέον ιδιαίτερα περιορισμένη. Ο Πηνειός, ο τρίτος μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας σε μήκος, διασχίζει τον θεσσαλικό κάμπο και καταλήγει στο Αιγαίο Πέλαγος, σχηματίζοντας ένα εκτεταμένο δέλτα μεγάλης περιβαλλοντικής σημασίας.

Οι εικόνες από τη γέφυρα Βαλομανδρίου αποτυπώνουν με σαφή τρόπο το μέγεθος του προβλήματος, καθώς η στάθμη και η ροή του ποταμού έχουν μειωθεί σημαντικά. Αντίθετα, στη γέφυρα προς Καρδίτσα, στο ύψος της κοινότητας Γλίνους, η εικόνα εμφανίζεται καλύτερη, με τη ροή του νερού να παραμένει σε επίπεδα που θεωρούνται φυσιολογικά για την εποχή.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν μειώνει τον συνολικό προβληματισμό. Αντιθέτως, αναδεικνύει την ανομοιογένεια του υδατικού προβλήματος στη Θεσσαλία και την ανάγκη συστηματικής παρακολούθησης, καθώς ο Πηνειός λειτουργεί ως βασικός δείκτης της κατάστασης του υδατικού ισοζυγίου σε μία από τις πιο κρίσιμες αγροτικές περιοχές της χώρας.

Προειδοποίηση για εξάντληση του φυσικού κεφαλαίου της Θεσσαλίας

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Νικήτας Μυλόπουλος, υπογράμμισε ότι η μείωση της παροχής του Πηνειού και η δραματική πτώση της στάθμης του υπόγειου ορίζοντα αποτελούν βασικές εκδηλώσεις ενός βαθύτερου προβλήματος.

Όπως τόνισε, κάθε χρόνο εξαντλείται σημαντικό τμήμα του μόνιμου φυσικού κεφαλαίου της Θεσσαλίας, το οποίο χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια για να δημιουργηθεί. Η εξάντληση αυτή συνδέεται κυρίως με τις αυξημένες αγροτικές δραστηριότητες και την έντονη πίεση που ασκείται στους υδατικούς πόρους.

Το υδατικό πρόβλημα, το οποίο ήδη υπάρχει σε όλες τις πεδινές λεκάνες της Θεσσαλίας, τόσο στην περιοχή του Πηνειού όσο και στην Κάρλα, αναμένεται να οξυνθεί. Ιδιαίτερα έντονα θα είναι τα προβλήματα στις περιοχές που υδρεύονται και αρδεύονται από επιφανειακούς ταμιευτήρες, καθώς εκεί η ανομβρία έχει πιο άμεσες και πιο ορατές συνέπειες.

Στις περιοχές που στηρίζονται σε γεωτρήσεις, το ήδη σοβαρό πρόβλημα της πτώσης της στάθμης των υπόγειων νερών αναμένεται επίσης να επιδεινωθεί, έστω και με κάποια καθυστέρηση. Ο καθηγητής επισήμανε, ωστόσο, ότι εκεί δεν πρέπει να παραγνωρίζεται και το ζήτημα της ποιότητας του νερού, η οποία είναι ήδη εξαιρετικά υποβαθμισμένη.

Ποσότητα και ποιότητα νερού στο ίδιο πρόβλημα

Ο Νικήτας Μυλόπουλος χαρακτήρισε τον Πηνειό ως μία από τις πιο εμφανείς αποδείξεις της διατάραξης του υδατικού ισοζυγίου στη Θεσσαλία. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ελληνικούς ποταμούς, με τη μεγαλύτερη υδρολογική λεκάνη, έκτασης περίπου 9.747 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα σημάδια της επιβάρυνσης είναι πλέον έντονα τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα των νερών του ποταμού. Η μειωμένη παροχή συνοδεύεται από ποιοτική υποβάθμιση, καθώς ο Πηνειός λειτουργεί εδώ και χρόνια ως αποδέκτης διαφόρων μορφών αποβλήτων.

Το ποσοτικό και το ποιοτικό πρόβλημα είναι αλληλένδετα. Οι αιτίες που τα προκαλούν είναι σε μεγάλο βαθμό κοινές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπερεντατική γεωργική δραστηριότητα. Η ίδια δραστηριότητα που εξαντλεί τα υδατικά αποθέματα της λεκάνης απορροής επιβαρύνει ταυτόχρονα το νερό με φυτοφάρμακα και άλλους ρύπους.

Η ποιοτική υποβάθμιση γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν μειώνεται ο όγκος του νερού. Οι ίδιες ποσότητες ρύπων εμφανίζονται τότε σε πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το οικοσύστημα και περιορίζοντας τις δυνατότητες ασφαλούς χρήσης του νερού.

Η εικόνα του Πηνειού δεν αποτελεί απλώς μια εποχική ένδειξη ξηρασίας. Είναι προειδοποίηση για τη διαχείριση των υδάτων στη Θεσσαλία, για το παραγωγικό μοντέλο του κάμπου και για τις συνέπειες που έχει η διαρκής πίεση πάνω σε έναν φυσικό πόρο που δεν ανανεώνεται με τους ρυθμούς που καταναλώνεται.

Η υποχώρηση της στάθμης του ποταμού φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη για σοβαρό σχεδιασμό, περιορισμό της υπεράντλησης, προστασία των υπόγειων νερών και ουσιαστική αντιμετώπιση της ρύπανσης. Χωρίς τέτοιες παρεμβάσεις, το υδατικό πρόβλημα της Θεσσαλίας θα γίνεται κάθε χρόνο πιο βαθύ και πιο δύσκολο να αναστραφεί.