Το ενδεχόμενο πυρηνικού εξοπλισμού της Τουρκίας επιστρέφει στο δημόσιο πεδίο, έπειτα από πρόσφατες τοποθετήσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Παρότι ανάλογες αναφορές είχαν διατυπωθεί ήδη από το 2019, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η πορεία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος προσδίδουν νέα βαρύτητα στο θέμα.
Σε συνέντευξή του στο CNN Türk, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας ανέφερε ότι σε περίπτωση απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, η Τουρκία ενδέχεται να οδηγηθεί στην ίδια κατεύθυνση. Όπως δήλωσε, το ζήτημα των πυρηνικών όπλων αποτελεί στρατηγικό θέμα υψηλής σημασίας, το οποίο οφείλει να εξετάζεται στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο.
Ο Χακάν Φιντάν επισήμανε ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει ανατροπές στις υφιστάμενες ισορροπίες, σημείωσε ωστόσο ότι ένα πυρηνικά εξοπλισμένο Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στην περιοχή. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπως ανέφερε, η Τουρκία θα βρισκόταν υπό πίεση να κινηθεί προς μια λογική αποτροπής.
Στην ίδια παρέμβαση, ο Τούρκος υπουργός αναφέρθηκε στις ανισότητες που, κατά την εκτίμησή του, χαρακτηρίζουν το διεθνές σύστημα, κάνοντας ειδική μνεία στο Ισραήλ και στο καθεστώς αμφισημίας που διατηρεί γύρω από το πυρηνικό του οπλοστάσιο. Υποστήριξε ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο Ομάν συνιστούν τη μοναδική ρεαλιστική οδό διαχείρισης του ζητήματος.
Η Τουρκία είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων από το 1980 και έχει προσχωρήσει στη Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση Πυρηνικών Δοκιμών από το 1996. Ωστόσο, το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει μεταβληθεί αισθητά τις τελευταίες δεκαετίες. Η τουρκική ηγεσία προβάλλει τη χώρα ως περιφερειακή δύναμη με διευρυμένες φιλοδοξίες, γεγονός που εντάσσει τη σχετική ρητορική σε ένα ευρύτερο στρατηγικό αφήγημα.
Την ίδια στιγμή, παραμένει γνωστό ότι στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ φιλοξενούνται αμερικανικά πυρηνικά όπλα τύπου Β-61. Η παρουσία τους λειτουργεί στο πλαίσιο της νατοϊκής αποτροπής, χωρίς να συνεπάγεται εθνικό έλεγχο από την τουρκική πλευρά, στοιχείο που εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα προβληματισμού στην Άγκυρα.
Στην εξίσωση προστίθεται και η ρωσική διάσταση. Η Rosatom κατασκευάζει στο Ακουγιού το πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο της Τουρκίας, με τέσσερις αντιδραστήρες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι δηλώσεις Φιντάν προκάλεσαν αντιδράσεις στη Μόσχα, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να υπενθυμίζει τη σημασία του καθεστώτος μη διάδοσης ως θεμελίου της διεθνούς πυρηνικής ασφάλειας.
Σε διεθνές επίπεδο, πυρηνικά όπλα διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ινδία, το Πακιστάν και η Βόρεια Κορέα, ενώ το Ισραήλ θεωρείται ότι κατέχει πυρηνικό οπλοστάσιο χωρίς επίσημη επιβεβαίωση. Παράλληλα, πυρηνικά όπλα τρίτων χωρών σταθμεύουν σε ευρωπαϊκά κράτη και στην Τουρκία στο πλαίσιο συμμαχικών ρυθμίσεων. Με το Ιράν να παραμένει στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών, η Άγκυρα εκπέμπει το μήνυμα ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και διαμορφώνει τη στάση της ανάλογα με το περιβάλλον ασφάλειας.
