Πολεοδομικό κύκλωμα: Το κοινό νήμα στους τίτλους σπουδών και τις επιτροπές

Νέα, σοβαρή διάσταση λαμβάνει η υπόθεση του πολεοδομικού κυκλώματος, καθώς στο επίκεντρο δεν βρίσκονται πλέον μόνο οι καταγγελίες για παράνομες τακτοποιήσεις, υπηρεσιακές διασυνδέσεις και οικονομικά ανταλλάγματα, αλλά και ένα πλέγμα ακαδημαϊκών τίτλων, κοινών επιτροπών και θεσμικών ρόλων που δημιουργεί βαριά ερωτήματα για το πώς συγκροτήθηκε ένας κλειστός κύκλος ανθρώπων μέσα στη Δημόσια Διοίκηση.

Η υπόθεση, που ήδη έχει προκαλέσει πολιτικό σεισμό με συλλήψεις, προφυλακίσεις και παραιτήσεις υψηλόβαθμων κυβερνητικών στελεχών, αποκτά πλέον και ακαδημαϊκή προέκταση. Πρόσωπα που εμφανίζονται να συνδέονται επαγγελματικά, υπηρεσιακά ή θεσμικά με το πολεοδομικό και αρχαιολογικό πεδίο φαίνεται ότι απέκτησαν μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους από το ίδιο πανεπιστημιακό περιβάλλον, με κοινό σημείο αναφοράς τον ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ Ευθύμιο Λέκκα.

Το ζήτημα δεν είναι η ακαδημαϊκή ιδιότητα καθαυτή, ούτε η ύπαρξη μεταπτυχιακών ή διδακτορικών τίτλων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι τίτλοι αυτοί λειτούργησαν μέσα σε ένα σύστημα αλληλοενίσχυσης, όπου πρόσωπα που συναντώνται σε επιτροπές, συμβούλια, υπουργεία, δήμους και περιφέρειες αποκτούσαν και τα τυπικά προσόντα που τους επέτρεπαν να διεκδικούν ή να διατηρούν ισχυρές θέσεις στη διοικητική ιεραρχία.

Το πολεοδομικό κύκλωμα και οι παραιτήσεις

Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκονται ο Θεόδωρος Μινέσχος και η σύζυγός του Μίνα Χατζηαθανασίου, οι οποίοι φέρονται από τις Αρχές ως κεντρικά πρόσωπα της εγκληματικής ομάδας που δραστηριοποιούνταν σε υποθέσεις πολεοδομικού αντικειμένου. Η οργάνωση φέρεται να ζητούσε ποσά από 1.000 έως 30.000 ευρώ για διευθετήσεις και τακτοποιήσεις, αξιοποιώντας υπηρεσιακές θέσεις, θεσμικές ιδιότητες και δίκτυο επαφών.

Μίνα Χατζηαθανασίου

Ο Θεόδωρος Μινέσχος είχε υπηρετήσει ως διευθυντής της Πολεοδομίας Κηφισιάς και στη συνέχεια αποσπάστηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής ως τεχνικός σύμβουλος. Η Μίνα Χατζηαθανασίου διετέλεσε γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου και είχε πολυετή παρουσία σε κρίσιμες θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Δημόσιας Διοίκησης.

Μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης, παραιτήθηκε ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ευθύμιος Μπακογιάννης, ο οποίος είχε στενή συγγενική σχέση με το πρωταγωνιστικό ζευγάρι. Ακολούθησε η παραίτηση του γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού, Γιώργου Διδασκάλου, καθώς στην έρευνα εμφανίστηκε το όνομα της μηχανικού Ναυσικάς Χατζηδάκη, με την οποία συνεργαζόταν.

Ο Γιώργος Διδασκάλου

Η κ. Χατζηδάκη μετείχε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, στα οποία προήδρευε ο κ. Διδασκάλου. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το όνομά της εμφανίζεται σε συνομιλίες που έχουν στη διάθεσή τους οι διωκτικές αρχές και φέρεται να συνδέεται με υπόθεση δωροληψίας και παράβασης καθήκοντος. Η κυβέρνηση και ο ίδιος ο κ. Διδασκάλου επιχείρησαν να αποσυνδέσουν την παραίτησή του από το σκάνδαλο, όμως η χρονική αλληλουχία των γεγονότων γεννά εύλογα πολιτικά ερωτήματα.

Το κοινό ακαδημαϊκό νήμα

Η νέα πτυχή που αναδεικνύεται αφορά τους ακαδημαϊκούς τίτλους που απέκτησαν πρόσωπα συνδεδεμένα με το ίδιο δίκτυο. Ο Γιώργος Διδασκάλου, πολιτικός μηχανικός και πρώην γενικός γραμματέας Πολιτισμού, έλαβε το 2021 διδακτορικό με θέμα τις προδιαγραφές μελετών γεωλογικής καταλληλότητας σε περιοχές προς πολεοδόμηση. Στην εξεταστική επιτροπή συμμετείχε ο Ευθύμιος Λέκκας, με τον οποίο ο κ. Διδασκάλου συνυπήρχε και σε αρχαιολογικά συμβούλια.

Ο Θεόδωρος Μινέσχος ολοκλήρωσε το 2023 μεταπτυχιακό στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, στο γνωστικό αντικείμενο της Στρατηγικής Διαχείρισης Κρίσεων. Η διπλωματική του εργασία αφορούσε την αξιολόγηση πλημμυρικών φαινομένων και την ασφάλεια των σύγχρονων πόλεων, με επιβλέποντα καθηγητή τον Ευθύμιο Λέκκα.

Την ίδια χρονιά, η Μίνα Χατζηαθανασίου ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο ΕΚΠΑ για τις στρατηγικές διαχείρισης καταστροφών και κρίσεων στους διοικητικούς και αναπτυξιακούς τομείς. Η εργασία της αφορούσε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις φυσικών καταστροφών στο Μητροπολιτικό Πάρκο «Αντώνης Τρίτσης» και τη βιώσιμη διαχείρισή του, επίσης με επιβλέποντα τον Ευθύμιο Λέκκα.

Στο ίδιο πλέγμα εμφανίζεται και ο Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής από το 2022, στην οποία αποσπάστηκε ο Μινέσχος ως τεχνικός σύμβουλος. Ο κ. Ζαφειρόπουλος ολοκλήρωσε το 2020 μεταπτυχιακό στο ΕΚΠΑ με αντικείμενο τη διαχείριση περιβάλλοντος, καταστροφών και κρίσεων, υπό την επίβλεψη του ίδιου καθηγητή.

Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος

Σημαντική θέση στο δίκτυο καταλαμβάνει και ο Ιωάννης Δελακουρίδης, σημερινός υποδιοικητής του e-ΕΦΚΑ και πρώην διευθυντής του γραφείου του Γιώργου Διδασκάλου. Το 2019 απέκτησε μεταπτυχιακό στην πρόληψη και διαχείριση φυσικών καταστροφών στο ΕΚΠΑ, με συμμετοχή του Ευθύμιου Λέκκα στην τριμελή επιτροπή. Το ίδιο έτος έγινε δεκτός ως υποψήφιος διδάκτορας στο ίδιο τμήμα, με τον κ. Λέκκα ξανά στην τριμελή συμβουλευτική επιτροπή.

Ο Δημήτρης Μήλιος, υπηρεσιακός γραμματέας στο υπουργείο Πολιτισμού και πρόσωπο με προηγούμενη σύνδεση με το γραφείο Διδασκάλου, ολοκλήρωσε το 2022 διδακτορικό στο ΕΚΠΑ με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών καταστροφών και κρίσεων. Στην εξεταστική επιτροπή συμμετείχε επίσης ο Ευθύμιος Λέκκας.

Ο Δημήτρης Ψαρρής, μόνιμος υπάλληλος του ΕΚΠΑ και πρώην διευθυντής στο γραφείο του Γιώργου Διδασκάλου, είχε ολοκληρώσει από το 2016 μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη διαχείριση περιβάλλοντος, καταστροφών και κρίσεων, με επιβλέποντα τον Ευθύμιο Λέκκα. Η θητεία του στο γραφείο Διδασκάλου έληξε αυτοδικαίως μετά την παραίτηση του πρώην γενικού γραμματέα Πολιτισμού.

Η εικόνα συμπληρώνεται από πρόσωπα που συνδέονται με δήμους, περιφερειακούς φορείς και συμβούλια μνημείων. Αναφέρονται υπάλληλοι του Δήμου Μονεμβασιάς, πρόσωπα από τη Γλυφάδα, αλλά και στελέχη που συνδέθηκαν με την Περιφέρεια Αττικής κατά την περίοδο του Γιώργου Πατούλη. Και εδώ επανέρχεται το ίδιο μοτίβο: τίτλοι σε αντικείμενα διαχείρισης κρίσεων, υπό την επίβλεψη ή με συμμετοχή του Ευθύμιου Λέκκα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στη Μονεμβασιά, καθώς επί των ημερών Διδασκάλου στο υπουργείο Πολιτισμού προωθήθηκε με ένταση το έργο δημιουργίας τελεφερίκ που θα συνέδεε την άνω με την κάτω πόλη, ένα έργο που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και χαρακτηρίστηκε από πολλές πλευρές ως υπόθεση με σκανδαλώδεις πτυχές.

Αναφορά γίνεται και στον Νίκο Λεβετσοβίτη, δημοτικό σύμβουλο Γλυφάδας και μέλος κρίσιμων αυτοδιοικητικών οργάνων, ο οποίος ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό στο ίδιο πεδίο και εμφανίζεται ως υποψήφιος διδάκτορας. Παράλληλα, είχε ρόλο ως αναπληρωματικό μέλος σε Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Αττικής, αντικαθιστώντας πρόσωπο συνδεδεμένο με τον Δήμο Γαλατσίου, όπου υπηρετούσε η Μίνα Χατζηαθανασίου.

Στο ίδιο κάδρο μπαίνει και ο Ανδρέας Μανίκας, πρώην διευθυντής του γραφείου του περιφερειάρχη Αττικής Γιώργου Πατούλη, ο οποίος αναγορεύθηκε διδάκτορας στο ΕΚΠΑ με αντικείμενο τη Στρατηγική Διαχείριση Κρίσεων και επιβλέποντα τον Ευθύμιο Λέκκα. Την ίδια περίοδο, όπως αναφέρεται, ο κ. Λέκκας υπέγραφε προγραμματικές συμβάσεις εκατομμυρίων με την Περιφέρεια Αττικής.

Το ζήτημα δεν είναι να ποινικοποιηθεί η ακαδημαϊκή διαδρομή κανενός. Το ζήτημα είναι αν ένα σύστημα τίτλων, επιτροπών, συμβουλίων, υπουργικών θέσεων, δήμων και περιφερειών λειτούργησε ως κλειστός μηχανισμός παραγωγής προσόντων και επιρροής. Όταν τα ίδια πρόσωπα συναντώνται σε υπηρεσιακές αποφάσεις, σε ακαδημαϊκές επιτροπές και σε θέσεις εξουσίας, η Πολιτεία οφείλει να απαντήσει με διαφάνεια και όχι με σιωπή.

Το πολεοδομικό κύκλωμα δεν είναι πλέον μόνο μια υπόθεση παράνομων τακτοποιήσεων. Αναδεικνύεται ως υπόθεση θεσμικής διαπλοκής, όπου διοίκηση, αυτοδιοίκηση, πανεπιστημιακοί τίτλοι και αποφασιστικά συμβούλια φαίνεται να τέμνονται σε ένα πυκνό δίκτυο σχέσεων. Και αυτό είναι το σημείο που απαιτεί πλήρη έλεγχο, διότι η δημόσια εξουσία δεν μπορεί να ασκείται μέσα από κλειστές παρέες που αλληλονομιμοποιούνται.