Η επιστολική ψήφος λύνει το πρόβλημα πρόσβασης των αποδήμων, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη (ΣτΠ). Ομως, όπως προκύπτει από τη χθεσινή επιστολή-βόμβα του ΣτΠ προς τη Βουλή, με το σχετικό νομοσχέδιο κρίσιμες παράμετροι για την ασφάλεια της ψήφου και την εμπιστοσύνη εκλογέων και κομμάτων, όπως το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων και η ταυτοποίηση των αποδήμων, δεν «κλειδώνουν» επαρκώς.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με άλλα «κενά» του σχεδίου νόμου, είναι ικανό να ανοίξει πεδίο ενστάσεων και εμπλοκών, έως και «πιθανή προσβολή ακόμα και κατά του εκλογικού αποτελέσματος», όπως τονίζει ο Συνήγορος.
Στην επιστολή του ΣτΠ Ανδρέα Ποττάκη προς τον Αναστάσιο Μπαρτζώκα, πρόεδρο της αρμόδιας Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής, υπογραμμίζεται ότι από την εξέταση του νομοσχεδίου αναδεικνύονται τα εξής κρίσιμα ζητήματα, τα οποία χρήζουν πληρέστερης νομοθετικής θωράκισης:
1. Ο ΣτΠ χτυπά «καμπανάκι» για το άρθρο 18, χαρακτηρίζοντας «αμφίβολης σκοπιμότητος» τη «γενναιοδωρία» του, δεδομένου ότι παραπέμπει σε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) τη διαδικασία αίτησης, τροποποίησης, ακύρωσης και πιστοποίησης εκλογέα, την πιθανή ηλεκτρονική αποστολή δικαιολογητικών, θέματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και «κάθε άλλο αναγκαίο θέμα».
Σύμφωνα με τον ΣτΠ, πρόκειται για παραμέτρους «τόσο κρίσιμες για την ασφάλεια της ψήφου και την εμπιστοσύνη», ώστε «θα ήταν σκόπιμη η καταρχήν ρύθμισή τους» στον ίδιο τον νόμο, αφήνοντας την ΚΥΑ μόνο για «έσχατες ή έκτακτες» λεπτομέρειες.
2. Οσον αφορά τα προσωπικά δεδομένα, ο ΣτΠ υπενθυμίζει ότι η εξασφάλιση του απορρήτου τους ήδη έχει απασχολήσει την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, η οποία επέβαλε κύρωση στο αρμόδιο υπουργείο (βλέπε υπόθεση Αννας Μισέλ Ασημακοπούλου), υπογραμμίζοντας ότι ακόμα και οι επιμελέστερα διατυπωμένες εγγυήσεις δεν είναι άμοιρες κινδύνων. Η Αρχή επισημαίνει, μάλιστα, ότι «δεν προκύπτει» αν ζητήθηκε η προβλεπόμενη γνώμη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
3. Σε σχέση με την ταυτοπροσωπία, σύμφωνα με τον ΣτΠ, η διεύρυνση της συμμετοχής θα φέρει με βεβαιότητα στην επιφάνεια επικίνδυνα πρακτικά ζητήματα: πιθανές αμφισβητήσεις ταυτοπροσωπίας λόγω αποκλίσεων στην ορθογραφία ή επειδή η αρχική εγγραφή σε δημοτολόγιο έγινε προ δεκαετιών, ενώ τώρα τεκμηριώνεται με πρόσφατα ή αλλοδαπά έγγραφα. Επιπλέον κρίσιμο σημείο για τον ΣτΠ είναι η ταυτοποίηση. Οσοι απόδημοι δεν έχουν πρόσβαση στο TAXISnet, οδηγούνται στα προξενεία και στο Μητρώο Πολιτών (μια διαδικασία η οποία δεν είναι πάντα ακώλυτη). Ο ΣτΠ προτείνει συνολική νομοθετική αναθεώρηση των διαδικασιών και εξέταση της επανίδρυσης ταχείας εξωδικαστικής διαδικασίας ελέγχου.
4. Για το θέμα της ιθαγένειας, ο ΣτΠ διαβλέπει κίνδυνο «μπλεξίματος» με τους εκλογικούς καταλόγους. Με βάση την «αέναη γενεαλογική συνέχεια», θεωρεί βέβαιο ότι θα εμφανιστούν πρόσωπα που δικαιούνται ιθαγένεια αλλά δεν είχαν εγγραφεί έως τώρα σε δημοτολόγιο. Αυτό μπορεί να προσδώσει νέες διαστάσεις στον «καθορισμό ιθαγένειας» που ήδη επιβαρύνεται από «ενδημικές καθυστερήσεις» και «μακρές νομικές διενέξεις». Αν αυτές συνδεθούν με τους εκλογικούς καταλόγους, θα κινδύνευε να διαταραχθεί η ευρεία αποδοχή της διαδικασίας!
5. Για το άρθρο 5§3, ο Συνήγορος σημειώνει ότι δεν είναι σαφές για ποιον λόγο από το ψηφοδέλτιο Αποδήμου εξαιρείται από την ποσόστωση φύλου, αν και προβλέπει σταυροδοσία όπως και άλλες περιφέρειες. Η αιτιολογία ότι η ποσόστωση θα λειτουργήσει ως τροχοπέδη δεν είναι πειστική, αφού η περιφέρεια Αποδήμων διαθέτει «την ευρύτατη δυνατή δεξαμενή» υποψηφίων.
«Ευελπιστώ, αξιότιμε κύριε πρόεδρε, οι παρατηρήσεις να τύχουν της αξιολόγησης των μελών της ημέτερης αρμόδιας Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής» καταλήγει στην επιστολή του ο Ανδρ. Ποττάκης. Το ερώτημα, πλέον, είναι εάν οι κρίσιμες αιτιάσεις του ΣτΠ θα εισακουστούν ή όχι, εντείνοντας εύλογα στο ενδεχόμενο αυτό υποψίες για άλλες, άκρως επικίνδυνες σκοπιμότητες.
