Πώς οι τρεις μειοψηφίες κυβερνούν τη Νέα Δημοκρατία

Η τρέχουσα ηγετική ομάδα που ελέγχει τη Νέα Δημοκρατία έχει διαμορφωθεί από τη συγχώνευση τριών πολιτικών ρευμάτων που, παρότι μειοψηφικά στο κοινωνικό σώμα, επιβιώνουν και επικρατούν μέσω διαχρονικής ανθεκτικότητας, εξωτερικών στηρίξεων και βαθιάς διείσδυσης στους θεσμούς.

Το πρώτο ρεύμα εκπροσωπείται από τη φιλελεύθερη συνιστώσα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, η οποία ποτέ δεν κατέκτησε την πλειοψηφία στη βάση της Ν.Δ., αλλά διέθετε ισχυρή παρουσία σε θεσμικά και εξωθεσμικά κέντρα εξουσίας: αγορά, δικαιοσύνη, στρατός, σώματα ασφαλείας, εκκλησία, ΜΜΕ. Η αντοχή αυτής της οικογένειας και του μηχανισμού της οφείλεται στη συνεχή στήριξη από τον ξένο παράγοντα, είτε γερμανικό είτε αμερικανικό, καθώς και σε δεξαμενές σκέψης και πανεπιστημιακά ιδρύματα που εξυπηρετούν συγκεκριμένα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα.

Η πολιτική κουλτούρα αυτού του μπλοκ υπήρξε πάντα πελατειακή, βασισμένη στη συναλλαγή και όχι σε αρχές. Το δόγμα του Μητσοτακισμού δεν είναι η αφοσίωση αλλά η ανταποδοτικότητα: «είμαι εδώ για σένα, αρκεί να είσαι κι εσύ για μένα». Αυτή η λογική αντανακλάται στις επιλογές στελεχών και συμμάχων, ακόμη και όταν αυτές υπερβαίνουν πολιτικά ή ιδεολογικά σύνορα, όπως αποδεικνύεται από τη στρατηγική συμμαχία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον ακροδεξιό πόλο.

Το δεύτερο ρεύμα που συγκροτεί τη σημερινή ηγεσία είναι το άκρο δεξιό. Ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο Μάκης Βορίδης και ο Θάνος Πλεύρης, πολιτικά πρόσωπα που δεν θα είχαν θέση στη Ν.Δ. επί Καραμανλή, ενσωματώθηκαν σε συνθήκες κρίσης και Μνημονίων. Η μεταγραφή τους έγινε ανεκτή μέσα από μια βαθμιαία εξομάλυνση των ιδεολογικών ορίων και την αντικατάσταση της πολιτικής αξιοπιστίας από τον καιροσκοπισμό. Η νοοτροπία των «γκρούπες» που εξασφαλίζουν επιβίωση μέσω συναλλαγής και εκβιασμού διαπέρασε τη δομή του κόμματος και εγκαθιδρύθηκε ως κανονικότητα.

Η ακροδεξιά προσθήκη έφερε μαζί της μια επικίνδυνη κουλτούρα πολιτειακού τυχοδιωκτισμού, με αναφορές ακόμα και σε φιλικά έντυπα που λειτουργούν ως «λαγοί» της ηγεσίας στις εσωκομματικές συγκρούσεις. Το ίδιο μοτίβο είχε επαναληφθεί στα τέλη της δεκαετίας του ’80, όταν το μητσοτακικό μπλοκ συγκρούστηκε με το καραμανλικό υπόβαθρο της παράταξης και επένδυσε στον τακτικισμό και στην ένωση με συντηρητικά άκρα.

Η τρίτη συνιστώσα είναι οι «σημιτικοί εκσυγχρονιστές», μια ομάδα προερχόμενη από τις τάξεις του ΠΑΣΟΚ που επέζησε και ενδυναμώθηκε μέσω της συναλλαγής με τον ξένο παράγοντα. Η επιρροή τους εντός της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι εμφανής σε κρίσιμα πεδία, από την οικονομία μέχρι τον κρατικό μηχανισμό. Η πολιτική κουλτούρα αυτής της ομάδας είναι εξίσου πελατειακή με τις άλλες δύο, με σημείο αναφοράς τον σφιχτό εναγκαλισμό με τις Βρυξέλλες, τα think tanks και τις ελίτ του Βερολίνου.

Η συνύπαρξη αυτών των τριών ρευμάτων, παρότι μειοψηφικά, έχει δημιουργήσει ένα ερμητικά κλειστό σύστημα εξουσίας εντός της Νέας Δημοκρατίας, αποκομμένο από την κοινωνική βάση. Επικοινωνιακά προβάρουν τη μάσκα του «μεταρρυθμιστή», του «ευρωπαϊστή», του «εκσυγχρονιστή», μα ουσιαστικά πρόκειται για ένα υβρίδιο κυνικού κεντρισμού, σκληρού δεξιού αυταρχισμού και ακραίου καιροσκοπισμού. Το πρόσφατο σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η προσπάθεια συγκάλυψης του μέσω ΜΜΕ, στελεχών και παλιών μηχανισμών αποκαλύπτουν την επιβολή αυτής της μειοψηφικής ηγετικής τριανδρίας.

Η Νέα Δημοκρατία, υπό την ηγεσία Μητσοτάκη, δεν είναι πια η ιστορική παράταξη που εξέφρασε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και αργότερα ο ανιψιός του. Είναι ένα μόρφωμα που κυβερνά με δομές πατρωνίας, ιδεολογική ασυνέπεια και δογματική προσήλωση στη συναλλαγή, εσωτερική και εξωτερική. Οι ιστορικές καταβολές του κόμματος έχουν εκτοπιστεί, και τη θέση τους έχει καταλάβει μια μεταπολιτική συμμαχία των «γκρούπες» που επιβιώνουν μέσω του πελατειακού κράτους, της μιντιακής ασυλίας και της διεθνούς εύνοιας.

Κάτω από το προσωπείο του «σύγχρονου φιλελευθερισμού», κρύβεται ένα πολιτικό καθεστώς που αναπαράγει εαυτόν με όρους ρουσφετιού, αυταρχισμού και διαρκούς συμμαχίας με την ισχύ – είτε αυτή προέρχεται από τον ξένο παράγοντα είτε από τη διαπλοκή. Ένα καθεστώς όπου οι μειοψηφίες κυβερνούν στο όνομα της μεταρρύθμισης, αλλά κυβερνούν ερήμην του λαού.

Οργή, φόβος και εσωστρέφεια απειλούν το μέλλον του Κυριάκου Μητσοτάκη

Ο χρόνος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη και το αποκαλούμενο «επιτελικό κράτος» εξαντλείται με ταχείς ρυθμούς. Ενώ στο Μέγαρο Μαξίμου επικρατεί κλίμα έντονου πανικού εν όψει των κρίσιμων ψηφοφοριών στη Βουλή για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η κοινωνική δυσαρέσκεια διογκώνεται και ξεπερνά πλέον τις πολιτικές ηγεσίες, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα καταδίκης της κυβερνητικής πολιτικής.

Η υπόθεση των εικονικών βοσκοτόπων και του σκανδάλου με τις αγροτικές επιδοτήσεις έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα κρίσεων και σκανδάλων που έχουν προκαλέσει βαθύ πλήγμα στην αξιοπιστία της κυβέρνησης. Η ανοιχτή προσπάθεια συγκάλυψης μέσω εξεταστικής επιτροπής, χωρίς προανακριτικές διαδικασίες και χωρίς ουσιαστική απόδοση ευθυνών, εξαντλεί τα όρια ανοχής της κοινής γνώμης. Μετά από τα Τέμπη, η νέα αυτή μεθόδευση ερμηνεύεται ως πρόκληση.

Η αποδοκιμασία της κοινωνίας δεν είναι πια σιωπηρή. Ακόμα και οι πιο «καλοπροαίρετες» δημοσκοπήσεις καταγράφουν πτώση των ποσοστών της Νέας Δημοκρατίας σε επίπεδα κάτω του 23%, ενώ τα μη δημοσιευμένα ευρήματα και τα focus groups δείχνουν ότι η «τιμωρητική ψήφος» έχει υπερβεί πλέον το 80%. Ο πολιτικός θυμός διατρέχει οριζόντια το εκλογικό σώμα, ανεξαρτήτως ιδεολογικής ταυτότητας, δημιουργώντας μια συνθήκη πολιτικής θύελλας, που ξεπερνά τις κομματικές γραμμές.

Η υπεροχή του Κυριάκου Μητσοτάκη στους δείκτες «κυβερνησιμότητας», η οποία μέχρι πρότινος τον διατηρούσε πολιτικά ισχυρό παρά τα σκάνδαλα και τις εθνικές ήττες, καταρρέει υπό το βάρος της συσσωρευμένης οργής και της πεποίθησης ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει χωρίς τιμωρία και κάθαρση. Οι επικοινωνιακές κινήσεις, όπως η εξαγγελία για «επιστροφή των κλεμμένων» κατά την επίσκεψή του στην Ευρυτανία, θεωρούνται πλέον προσχηματικές και προσβλητικές.

Η πολιτική αποδυνάμωση του πρωθυπουργού αποτυπώνεται και στις εσωκομματικές διεργασίες. Το «ξέπλυμα» των Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη με την κάλυψη της εξεταστικής προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις εντός της Ν.Δ., καθώς οργιάζουν τα σενάρια διαρροών στην επικείμενη μυστική ψηφοφορία για προανακριτική επιτροπή. Το Μαξίμου φέρεται να καταρτίζει λίστες με ύποπτους βουλευτές και να ασκεί πίεση με απειλές περί πρόωρων εκλογών, σενάριο που ενδέχεται να επιταχύνει το πολιτικό του τέλος αντί να το αποτρέψει.

Η κοινωνική απαίτηση για κάθαρση δεν είναι πλέον διαχειρίσιμη με τακτικισμούς. Η αναξιοπιστία, η θεσμική απαξίωση και η παγίωση της ατιμωρησίας φθείρουν ραγδαία όχι μόνο την κυβέρνηση αλλά και το πολιτικό σύστημα συνολικά. Όπως προειδοποιούν πολιτικοί και αναλυτές, η κυβέρνηση Μητσοτάκη πληρώνει τώρα αθροιστικά όλα όσα κουκούλωσε: από τις υποκλοπές και τα Τέμπη, μέχρι το σκάνδαλο των επιδοτήσεων και την υπόγεια σύμπραξη με συστήματα διαπλοκής.

Σε αυτό το κλίμα, κάθε νέο βήμα μοιάζει με κίνηση πάνω σε ναρκοπέδιο. Η απειλή για κατάρρευση του κυβερνητικού αφηγήματος γίνεται πλέον υπαρξιακή. Και η επόμενη κάλπη – όποτε κι αν στηθεί – διαμορφώνεται ήδη ως ψήφος αποκαθήλωσης.