Σοκ στα κοιμητήρια: Έξι χρόνια μετά τον Covid οι σοροί παραμένουν άθικτες

Έξι χρόνια μετά την εμφάνιση της πανδημίας του κορωνοϊού, εκατοντάδες οικογένειες στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπες με μια ιδιαίτερα οδυνηρή πραγματικότητα. Κατά τις εκταφές ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους από Covid-19, διαπιστώνεται σε πολλές περιπτώσεις ότι οι σοροί παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτες, καθώς η φυσική διαδικασία αποσύνθεσης έχει καθυστερήσει σημαντικά.

Το πρόβλημα συνδέεται με τα ειδικά υγειονομικά μέτρα που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας. Οι θανόντες τοποθετούνταν σε ανθεκτικούς πλαστικούς σάκους, ενώ χρησιμοποιούνταν πρόσθετα νάιλον προστατευτικά καλύμματα, με σκοπό τον περιορισμό του κινδύνου μετάδοσης του ιού. Τα υλικά αυτά φαίνεται ότι δημιούργησαν συνθήκες που εμπόδισαν την ομαλή εξέλιξη της αποσύνθεσης.

Οι πρώτες σοβαρές ενδείξεις καταγράφηκαν το 2024, όταν ξεκίνησαν οι εκταφές θυμάτων της πανδημίας. Σε αρκετά κοιμητήρια, οι αρμόδιες υπηρεσίες βρέθηκαν μπροστά σε σορούς που παρουσίαζαν περιορισμένη αποσύνθεση, παρά την παρέλευση αρκετών ετών από τον αρχικό ενταφιασμό τους.

Η κατάσταση προκαλεί πρόσθετη ψυχική δοκιμασία στους συγγενείς, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν εκ νέου την απώλεια των δικών τους ανθρώπων. Παράλληλα, η ανάγκη παράτασης της ταφής επιβαρύνει τη λειτουργία των δημοτικών κοιμητηρίων, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα όπου η έλλειψη διαθέσιμων τάφων αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα.

Τι προβλέπει η εγκύκλιος για τις εκταφές θυμάτων Covid-19

Ο ελάχιστος προβλεπόμενος χρόνος ταφής είναι τρία χρόνια, ενώ παρέχεται στους συγγενείς δυνατότητα παράτασης έως την πενταετία. Ωστόσο, η συμπλήρωση του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος δεν εξασφαλίζει πάντοτε την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης.

Η επικαιροποιημένη εγκύκλιος του 2024 αναγνωρίζει ότι η διάρκεια της συγκεκριμένης βιολογικής διαδικασίας επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων καθοριστική θέση έχει η σύσταση του εδάφους.

Όταν κατά την εκταφή διαπιστώνεται ότι παραμένουν μαλακοί ιστοί και απαιτείται η αποδέσμευση του τάφου, προβλέπεται η μεταφορά των λειψάνων σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του κοιμητηρίου για νέο ενταφιασμό.

Ειδικά για τους θανόντες από κορωνοϊό, η εγκύκλιος συστήνει την πλήρη αφαίρεση των αδιάβροχων πλαστικών σάκων, εφόσον διαπιστωθεί ότι η αποσύνθεση παραμένει ημιτελής. Παράλληλα, ζητείται από τους δήμους να μεριμνούν για την αξιοπρεπή διαχείριση των σορών και την αποφυγή πρόσθετων οικονομικών επιβαρύνσεων στις οικογένειες, πέραν των απολύτως απαραίτητων δαπανών.

Καβάλα και Θεσσαλονίκη: Εκατοντάδες περιπτώσεις και αναζήτηση λύσεων

Ενδεικτικό της έκτασης του προβλήματος είναι όσα καταγράφονται στον Δήμο Καβάλας. Με απόφαση που ελήφθη τον Φεβρουάριο του 2026, επισημάνθηκε ότι περίπου 150 σοροί θυμάτων Covid-19 παρέμεναν ουσιαστικά χωρίς αποσύνθεση, ακόμη και μετά τη συμπλήρωση πέντε ετών από την ταφή τους.

Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις κρίθηκε αναγκαίο να πραγματοποιηθεί εκταφή, να απομακρυνθούν τα πλαστικά περιβλήματα και να ακολουθήσει νέος ενταφιασμός διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, προκειμένου να δημιουργηθούν καταλληλότερες συνθήκες αποσύνθεσης.

Διαφορετικές πρακτικές είχαν εφαρμοστεί κατά το 2024 σε κοιμητήρια της Λάρισας και του Βόλου, όπου, βάσει δημοσιευμάτων τοπικών μέσων ενημέρωσης, πραγματοποιούνταν περιορισμένα ανοίγματα στους προστατευτικούς σάκους.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η έκταση του ζητήματος στη δυτική Θεσσαλονίκη. Όπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστας Τσιαπακίδης, από το 2025 μέχρι και τον Αύγουστο του 2026 είχαν ανοιχτεί 800 από τους συνολικά 1.200 τάφους θυμάτων κορωνοϊού στα κοιμητήρια Ευόσμου.

Παρότι κατά το 2025 είχαν πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις στα πλαστικά καλύμματα, οι επόμενες εκταφές μέσα στο 2026 έδειξαν ότι η αποσύνθεση των σορών εξακολουθούσε να μην έχει ολοκληρωθεί.

Η νέα διοίκηση εξετάζει πλέον μια εναλλακτική προσέγγιση, προκειμένου να αποφευχθεί το επαναλαμβανόμενο άνοιγμα των τάφων. Συγκεκριμένα, διερευνάται η χρήση ειδικού βελτιωτικού χώματος, το οποίο θα τοποθετηθεί πάνω από τους τάφους, με την προσδοκία να συμβάλει στη φυσική αποσύνθεση.

Ο κ. Τσιαπακίδης γνωστοποίησε ότι έχουν ήδη ακυρωθεί τα προγραμματισμένα ραντεβού για μερικές εκταφές. Η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης μεθόδου παραμένει υπό αξιολόγηση, με τον εκτιμώμενο χρόνο αναμονής να φτάνει περίπου τους έξι μήνες. Εφόσον αποδώσει, εξετάζεται η επέκταση της εφαρμογής της και στους υπόλοιπους τάφους.

Η εκκρεμότητα που άφησαν πίσω τους τα έκτακτα υγειονομικά πρωτόκολλα της πανδημίας συνεχίζει να απασχολεί τις δημοτικές αρχές και εκατοντάδες οικογένειες, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ενιαία, αποτελεσματική και ανθρώπινη αντιμετώπιση ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου ζητήματος.