Σουίτσα: Λύπη για κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου

Η Ευρωπαία επίτροπος για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σουίτσα, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά της για την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στέλνοντας μήνυμα αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι θαλάσσιες ζώνες και τα κυριαρχικά δικαιώματα αποτελούν αντικείμενο έντονων διπλωματικών διεργασιών.

«Εκφράζω τη βαθιά μου λύπη για την κύρωση του λεγόμενου “Θαλάσσιου Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας” από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Θα ήθελα να εκφράσω την αλληλεγγύη μου προς την Ελλάδα και την Κύπρο», ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Σουίτσα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενότητας των κρατών μελών απέναντι σε ενέργειες που αμφισβητούν το διεθνές δίκαιο.

Στη συνέχεια, η Ευρωπαία επίτροπος προχώρησε σε μια σαφή νομική αποτίμηση της συμφωνίας, τονίζοντας ότι «το εν λόγω μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη». Η τοποθέτηση αυτή ενισχύει τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι τέτοιου είδους διμερείς συμφωνίες δεν μπορούν να θίγουν τα δικαιώματα άλλων κρατών, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, και δεν αναγνωρίζονται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.

«Τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών πρέπει να γίνονται σεβαστά σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το Διεθνές Δίκαιο», κατέληξε η κ. Σουίτσα, επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση των Βρυξελλών για την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών. Παράλληλα, η Ευρωπαία επίτροπος αναδημοσίευσε την ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενισχύοντας το μήνυμα συντονισμένης αντίδρασης της Ένωσης απέναντι σε εξελίξεις που υπονομεύουν τη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή.

Γεωπολιτικές προεκτάσεις και η στάση της ΕΕ

Η κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και από την ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη συμφωνία παράνομη και μη δεσμευτική. Η δήλωση της κ. Σουίτσα έρχεται να ενισχύσει τη διπλωματική πίεση προς την Τουρκία και τη Λιβύη, καθώς η ΕΕ στέκεται στο πλευρό των κρατών μελών της, Ελλάδας και Κύπρου, που πλήττονται άμεσα από τις ενέργειες αυτές. Η αναφορά στην αλληλεγγύη δεν είναι απλώς συμβολική· αντανακλά τη σταθερή θέση της Ένωσης ότι οι προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορούν να γίνονται ανεκτές και ότι η επίλυση των διαφορών πρέπει να βασίζεται στον διάλογο και το σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των θεσμικών της εκπροσώπων, έχει ταχθεί επανειλημμένα υπέρ της προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών της και της τήρησης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε το 2019, έχει αποτελέσει αντικείμενο διεθνούς κριτικής, καθώς παραβιάζει την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας και τα δικαιώματα των νησιών, όπως αυτά ορίζονται από το διεθνές δίκαιο. Η πρόσφατη κύρωση από τη λιβυκή Βουλή, αν και αμφιλεγόμενη ως προς τη νομιμότητά της, προσθέτει ένα ακόμη επεισόδιο στην πολύπλοκη αυτή υπόθεση.

Η κ. Σουίτσα, ως επίτροπος για τη Μεσόγειο, έχει ενεργό ρόλο στην προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και της σταθερότητας. Η δήλωσή της αναμένεται να συζητηθεί ευρέως στα ευρωπαϊκά fora, καθώς αποτυπώνει την κοινή βούληση των κρατών μελών να αντιμετωπίσουν από κοινού τις προκλήσεις στην περιοχή. Παράλληλα, η αναδημοσίευση της ανακοίνωσης της Ύπατης Εκπροσώπου υπογραμμίζει τη συλλογική δράση της ΕΕ και την προσήλωσή της στις αρχές του διεθνούς δικαίου, οι οποίες αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της εξωτερικής της πολιτικής.

Συνολικά, η τοποθέτηση της Ευρωπαίας επιτρόπου αποτελεί μια ακόμη ένδειξη ότι η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των κρατών μελών της, προωθώντας παράλληλα μια λύση βασισμένη στον διάλογο και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Η υπόθεση του τουρκολιβυκού μνημονίου αναμένεται να παραμείνει στο επίκεντρο της επικαιρότητας, καθώς οι εξελίξεις στη Λιβύη και οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας συνεχίζουν να διαμορφώνουν το γεωπολιτικό τοπίο της περιοχής.