Στουρνάρας: Ναι στις ξένες τράπεζες στην Ελλάδα

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ της περαιτέρω ενοποίησης του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα για νέες συμμετοχές μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζικών ομίλων στο μετοχικό κεφάλαιο των ελληνικών τραπεζών. Σε δηλώσεις του στη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt, ο κ. Στουρνάρας διαφοροποίησε την ελληνική στάση από τις έντονες πολιτικές αντιδράσεις που έχει προκαλέσει στη Γερμανία η είσοδος της ιταλικής UniCredit στην Commerzbank, τονίζοντας ότι από την οπτική της κεντρικής τράπεζας, η συμμετοχή ξένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στην ελληνική αγορά είναι απολύτως επιθυμητή.

Όπως εξήγησε, οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις και οι στρατηγικές συμμετοχές αποτελούν κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, καθώς δύνανται να περιορίσουν τον κατακερματισμό της αγοράς και να δημιουργήσουν σημαντικές οικονομίες κλίμακας. Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια συγκυρία όπου οι ελληνικές τράπεζες, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία βαθιάς αναδιάρθρωσης, έχουν μετατραπεί από το "πρόβλημα" της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς σε ελκυστικούς στόχους για επενδύσεις και εξαγορές.

Το παράδειγμα της Alpha Bank και η στρατηγική της UniCredit

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλλαγής αποτελεί η στρατηγική σχέση μεταξύ της Alpha Bank και της ιταλικής UniCredit. Η ιταλική τράπεζα εισήλθε στο μετοχικό κεφάλαιο της ελληνικής τράπεζας στα τέλη του 2023, αποκτώντας αρχικά από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ποσοστό της τάξεως του 8,97%. Έκτοτε, η συμμετοχή της έχει ενισχυθεί σημαντικά, φθάνοντας σχεδόν στο 29,8%, ενώ περίπου το 70% των μετοχών παραμένει σε ελεύθερη διασπορά. Η Handelsblatt επισημαίνει ότι στην αγορά κυριαρχούν εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες η UniCredit θα μπορούσε να προχωρήσει ακόμη περισσότερο, με ορίζοντα ακόμη και την υποβολή δημόσιας πρότασης προς τους μετόχους της Alpha Bank.

Σε αντίθεση με τις ισχυρές πολιτικές αντιδράσεις που αντιμετωπίζει ο επικεφαλής της UniCredit, Andrea Orcel, στη Γερμανία για την περίπτωση της Commerzbank, στην Αθήνα η παρουσία του ιταλικού ομίλου αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο. Ο κ. Στουρνάρας χαρακτηρίζει τη συνεργασία αυτή ως "πολύ θετική εξέλιξη και για τις δύο τράπεζες", ενώ θετική στάση έχουν τηρήσει τόσο η διοίκηση της Alpha Bank όσο και η ελληνική κυβέρνηση. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει περιγράψει τη συμμετοχή της UniCredit ως μια ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης προς την ελληνική οικονομία. Η ίδια η UniCredit εμφανίζεται εξαιρετικά ικανοποιημένη από την επένδυσή της, με τον κ. Orcel να δηλώνει ότι η απόδοση ξεπέρασε σημαντικά τις αρχικές προσδοκίες, ενώ από την είσοδο των Ιταλών η χρηματιστηριακή αξία της Alpha Bank έχει σχεδόν τριπλασιαστεί.

Ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα και ενισχυμένη κεφαλαιακή βάση

Το αυξημένο ενδιαφέρον των ξένων τραπεζών δεν είναι τυχαίο, καθώς τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου του 2026 επιβεβαιώνουν την πλήρη αλλαγή εικόνας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, δηλαδή η Alpha Bank, η Eurobank, η Εθνική Τράπεζα και η Τράπεζα Πειραιώς, εμφάνισαν συνολικά καθαρά κέρδη ύψους 2,4 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση της τάξεως του 2% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Τα συνολικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 5%, ενώ τα βασικά έσοδα από τόκους και προμήθειες κατέγραψαν ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, φθάνοντας το 8%. Σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη έχουν πλέον δραστηριότητες που εκτείνονται πέραν της παραδοσιακής τραπεζικής, όπως η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων (asset management), οι ασφαλιστικές υπηρεσίες και η μεσιτεία (brokerage).

Παράλληλα, η μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων των ελληνικών τραπεζών κινείται πλέον περίπου στο 12%, έναντι περίπου 10% που είναι ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη. Εξίσου σημαντική είναι και η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης. Σύμφωνα με στοιχεία της DBRS Morningstar, ο μέσος δείκτης βασικών εποπτικών κεφαλαίων Tier 1 έχει φθάσει στο εντυπωσιακό 16,5%. Ταυτόχρονα, βελτιώνεται διαρκώς η ποιότητα των κεφαλαίων, καθώς οι τράπεζες περιορίζουν σταδιακά το βάρος των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων που είχαν δημιουργηθεί μετά το PSI του 2012.

Η δραστική μείωση των κόκκινων δανείων

Ίσως η μεγαλύτερη μεταβολή αφορά την πορεία των κόκκινων δανείων. Το 2016 ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων είχε εκτοξευθεί στο δυσθεώρητο ύψος του 55%, καθιστώντας το ελληνικό τραπεζικό σύστημα ένα από τα πλέον επιβαρυμένα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σήμερα, ο δείκτης αυτός έχει υποχωρήσει δραστικά, κινούμενος πλέον κοντά στο 3%, προσεγγίζοντας τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο οποίος βρίσκεται στο 2,2%. Η δραστική εξυγίανση των ισολογισμών, η επιστροφή σε σταθερή κερδοφορία και η επανέναρξη διανομών προς τους μετόχους, σε συνδυασμό με τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, έχουν αλλάξει πλήρως το επενδυτικό αφήγημα γύρω από τον κλάδο. Η Deutsche Bank, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Handelsblatt, θεωρεί ότι η ισχυρή λειτουργική επίδοση, οι υψηλές μερισματικές αποδόσεις και οι ακόμη σχετικά χαμηλές αποτιμήσεις δημιουργούν μια ιδιαίτερα ελκυστική επενδυτική περίπτωση για όσους αναζητούν συνδυασμό αξίας και ανάπτυξης.

Πειραιώς και Eurobank στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος

Αυτό ακριβώς το κλίμα τροφοδοτεί και τα σενάρια για την επόμενη μεγάλη συμφωνία. Με την Alpha Bank να βρίσκεται ήδη σε στενή στρατηγική σχέση με τη UniCredit, το ενδιαφέρον των επενδυτών και των αναλυτών στρέφεται κυρίως προς την Τράπεζα Πειραιώς και τη Eurobank. Για την Πειραιώς, το βασικό στοιχείο που επισημαίνεται είναι η σχετικά χαμηλότερη χρηματιστηριακή της αξία και ο ισχυρός προσανατολισμός της στην ελληνική αγορά, χαρακτηριστικά που δυνητικά θα μπορούσαν να διευκολύνουν την ενσωμάτωσή της σε έναν μεγαλύτερο ευρωπαϊκό όμιλο. Στην περίπτωση της Eurobank, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εντοπίζεται στο περιφερειακό της αποτύπωμα. Η παρουσία της σε αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και ιδιαίτερα σε Βουλγαρία και Κύπρο, θα μπορούσε να προσφέρει σε έναν δυνητικό αγοραστή πρόσβαση όχι μόνο στην ελληνική αγορά, αλλά σε μια ευρύτερη και αναπτυσσόμενη περιφερειακή αγορά.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στους πιθανούς ενδιαφερόμενους για μελλοντικές συμμετοχές σε ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι από την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία. Το χρηματιστήριο ήδη αποτυπώνει τις έντονες αυτές προσδοκίες. Ο τραπεζικός δείκτης του Χρηματιστηρίου Αθηνών έχει ενισχυθεί κατά 21,4% μόνο στο τελευταίο τρίμηνο. Παρά το εντυπωσιακό αυτό ράλι, ωστόσο, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες εξακολουθούν να διαπραγματεύονται με σημαντικό discount έναντι των ευρωπαϊκών ομίλων, ένα στοιχείο που ενισχύει περαιτέρω την επενδυτική και εξαγοραστική "φαντασία" στην αγορά.

Το ευρύτερο όραμα για την ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση

Για τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, πάντως, το θέμα δεν περιορίζεται στις αποτιμήσεις και στις πιθανές εξαγορές ελληνικών τραπεζών. Ο κ. Στουρνάρας συνδέει άρρηκτα τις διασυνοριακές τραπεζικές συμφωνίες με το μεγαλύτερο στοίχημα της ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης. Όπως υπογραμμίζει, για να λειτουργήσει πραγματικά μια ενιαία τραπεζική αγορά, απαιτούνται ακόμη κρίσιμα θεσμικά βήματα. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει η δημιουργία του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης καταθέσεων, γνωστού ως EDIS, καθώς και η θέσπιση ενός ενιαίου και αποτελεσματικού μηχανισμού διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων. Μόνο εφόσον ολοκληρωθούν αυτές οι προϋποθέσεις, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, θα μπορούν τα κεφάλαια και η ρευστότητα να κινούνται πραγματικά ελεύθερα στο εσωτερικό της Ευρώπης.

Αυτό είναι και το ευρύτερο μήνυμα της παρέμβασής του: η Αθήνα όχι μόνο δεν φοβάται πλέον την είσοδο ξένων τραπεζών στο εγχώριο σύστημα, αλλά την επιδιώκει και την θεωρεί επιθυμητή. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αντιστροφή για έναν τραπεζικό κλάδο που πριν από μία δεκαετία βρισκόταν στο επίκεντρο της ελληνικής κρίσης και σήμερα διεκδικεί ενεργό ρόλο στον νέο κύκλο συγκέντρωσης της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς.