Συμβούλιο της Επικρατείας: Συνταγματικός ο γάμος μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου και το δικαίωμα υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια
Η μείζονα Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε συνταγματική τη ρύθμιση του νόμου 5089/2024 που εισήγαγε για πρώτη φορά στη χώρα το δικαίωμα σύναψης πολιτικού γάμου μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου. Πρόκειται για απόφαση που συνιστά καμπή στη νομολογιακή και νομική ιστορία της Ελλάδας, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη νομική αναγνώριση των ομόφυλων έγγαμων σχέσεων και των συνακόλουθων δικαιωμάτων, όπως η υιοθεσία παιδιών.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών και, κατά πλειοψηφία, αποφάνθηκε ότι οι διατάξεις του επίμαχου νόμου δεν παραβιάζουν το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, που αφορά την προστασία του γάμου, της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας, ούτε το άρθρο 4 παρ. 1, που καθιερώνει την ισότητα των πολιτών ενώπιον του νόμου. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του προέδρου του ΣτΕ, Μιχάλη Πικραμένου, η επέκταση της δυνατότητας σύναψης πολιτικού γάμου σε ομόφυλα ζευγάρια και η συνακόλουθη δυνατότητά τους να υιοθετούν τέκνο – είτε από κοινού είτε από τον έναν σύζυγο για το παιδί του άλλου (βιολογικό ή θετό) – δεν αντίκεινται στο Σύνταγμα.
Η υπόθεση εξετάστηκε στις 11 Απριλίου 2025, με εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου. Είχαν προηγηθεί προσφυγές από τρία σωματεία που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παιδικής ηλικίας και της στήριξης της οικογένειας, τα οποία ζήτησαν την ακύρωση της υπουργικής απόφασης 15796/20.2.2024 της Υπουργού Εσωτερικών, με την οποία ρυθμίζεται ο τρόπος αναγραφής των στοιχείων συζύγων και γονέων στα ληξιαρχικά έγγραφα (πράξεις γέννησης, γάμου και θανάτου). Η απόφαση αυτή εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 12 παρ. 1 του νόμου 5089/2024.
Οι αιτούντες υποστήριζαν, μεταξύ άλλων, ότι η νέα ρύθμιση αλλοιώνει τον χαρακτήρα του θεσμού της οικογένειας, εισάγοντας μοντέλα που είναι ασύμβατα με το ελληνικό συνταγματικό πλαίσιο και την ελληνορθόδοξη παράδοση. Κατά την επιχειρηματολογία τους, η επέκταση του γάμου στα ομόφυλα ζευγάρια και η δυνατότητα υιοθεσίας παιδιών από αυτά, παραβιάζει την αρχή της προστασίας της οικογένειας ως θεμέλιο της διατήρησης και της προαγωγής του Έθνους, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος.
Ωστόσο, η Ολομέλεια του ΣτΕ απέρριψε τις αιτιάσεις αυτές, αποφαίνοντας ότι οι νέες ρυθμίσεις εναρμονίζονται με το συνταγματικό πλαίσιο και συνιστούν εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της ισότητας. Παράλληλα, κρίθηκε ότι η προστασία της οικογένειας και των δικαιωμάτων του παιδιού δεν τίθεται σε κίνδυνο από τη νέα νομοθεσία, αλλά αντιθέτως, διασφαλίζεται μέσα από τη νομική κάλυψη και τη θεσμική αναγνώριση των ομόφυλων γάμων και της αναδοχής ή υιοθεσίας.
Σημαντικό ρόλο στην εκδίκαση της υπόθεσης είχε και η παρέμβαση υπέρ του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), η οποία έθεσε στο επίκεντρο την αρχή της ισότητας και την ανάγκη προστασίας όλων των μορφών οικογένειας.
Η απόφαση αυτή του ΣτΕ επιβεβαιώνει τη συνταγματική νομιμότητα του νόμου 5089/2024 και ενισχύει το θεσμικό πλαίσιο ισότητας και προστασίας των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ πολιτών στην Ελλάδα. Παράλληλα, αποτελεί σημείο αναφοράς για τη νομολογία γύρω από ζητήματα οικογένειας, συνταγματικής προστασίας και ανθρώπινων δικαιωμάτων.
