Τα email που αποκαλύπτουν τις πιέσεις σε γιατρό του NIH επί COVID19 (NIH -National Institutes of Health – Εθνικo Ινστιτούτo Υγείας)

Ο Δρ. Matthew Memoli κατείχε για χρόνια μια θέση στα ερευνητικά εργαστήρια του NIAID, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Σήμερα, κατέχει τη θέση του Πρώτου Αναπληρωτή Διευθυντή των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH) των ΗΠΑ. Η διαδρομή ανάμεσα στα δύο σημεία δεν ήταν γραμμική — πέρασε μέσα από απειλές, θεσμική πίεση και επαγγελματική απομόνωση.

Το 2021, ο Memoli αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τις υποχρεωτικές οδηγίες εμβολιασμού που επέβαλε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στους δημόσιους υπαλλήλους. Η στάση του αυτή τον έφερε σε άμεση σύγκρουση με τη διοίκηση και έθεσε σε κίνδυνο την ίδια του την καριέρα.

Απειλές αφαίρεσης ιατρικής άδειας

Έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα μέσω αιτημάτων FOIA αποκαλύπτουν το εύρος των πιέσεων που δέχτηκε ο Memoli εκείνη την περίοδο. Σε email του Ιανουαρίου 2024, ο ίδιος περιγράφει πώς αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον τον απείλησαν με αφαίρεση της ιατρικής του άδειας — όχι απόλυση, αλλά οριστική επαγγελματική εξουδετέρωση.

Για να θωρακιστεί νομικά, ο Memoli αιτήθηκε άδεια άσκησης ιατρικής και στην πολιτεία της Βιρτζίνια. Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει το κλίμα που επικρατούσε τότε ακόμη και για έμπειρους επιστήμονες υψηλής βαθμίδας εντός του συστήματος.

Ταυτόχρονα, το γραφείο τύπου του NIH παρενέβαινε στις επικοινωνίες του με δημοσιογράφους, τροποποιώντας ή φιλτράροντας τις δηλώσεις του. Ο Δρ. Steven Holland, στέλεχος του οργανισμού, χαρακτήριζε σε εσωτερική αλληλογραφία τις επιστημονικές θέσεις του Memoli ως «ελαττωματικές».

Επιστημονικές εκτιμήσεις που επιβεβαιώθηκαν

Κεντρικό σημείο της διαφωνίας ήταν η επιστημονική ανάλυση του Memoli για τη στρατηγική μαζικού εμβολιασμού εν μέσω ενεργούς πανδημίας. Ο ίδιος εκτιμούσε ότι η εφαρμογή της σε ευρεία κλίμακα, χωρίς επαρκή δεδομένα για τη διάρκεια προστασίας, θα ευνοούσε την ανάδυση νέων παραλλαγών με αυξημένη ικανότητα διαφυγής από την ανοσία.

Παρόλα αυτά, το Υπουργείο Υγείας (HHS) απέκλεισε συστηματικά τη φωνή του από τη δημόσια συζήτηση, μπλοκάροντας συνεντεύξεις και περιορίζοντας τη δημόσια παρουσία του. Τον Δεκέμβριο του 2021, στο NIH διοργανώθηκε εκδήλωση τύπου «Grand Rounds» με θέμα την ηθική της υποχρεωτικότητας — και ο Memoli κλήθηκε ως ομιλητής, ενώ ταυτόχρονα παρέμενε σε καθεστώς αναμονής για έγκριση της δικής του εξαίρεσης από τον εμβολιασμό.

Νέα ηγεσία στο NIH

Η σύνθεση της ηγεσίας του NIH άλλαξε ριζικά μετά τις πολιτικές εξελίξεις του 2025. Ο Jay Bhattacharya ανέλαβε τη διεύθυνση του οργανισμού και ο Memoli τοποθετήθηκε στη θέση του Αναπληρωτή Διευθυντή. Και οι δύο είχαν διατυπώσει δημοσίως επιφυλάξεις για τις πολιτικές της πανδημίας.

Στο νέο πλαίσιο, η διαχείριση της πανδημίας COVID-19 — και συγκεκριμένα οι πολιτικές υποχρεωτικότητας — βρίσκεται υπό αναθεώρηση. Ο Memoli έχει δηλώσει ότι το 2021 θεωρούσε πως η επιστημονική του πορεία είχε τελειώσει. Τα αποκαλυφθέντα έγγραφα τροφοδοτούν πλέον μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν τις εσωτερικές διαφωνίες οι αμερικανικές υγειονομικές αρχές κατά τη διάρκεια της πανδημίας.