Τα «μαθήματα πατριωτισμού» του πρωθυπουργού βασίζονται σε ψεύδη και υπερβολές

Με τον εκρηκτικά αυξανόμενο ρυθμό των εξελίξεων στη σύγχρονη κοινωνία, οι εθνικές επετείους έχουν χάσει την ουσία τους. Η Ιστορία, φαίνεται, έχει “σταματήσει” το ρολόι της και επανεκκινεί από την αρχή. Το παρόν, απαλλαγμένο από την έλξη του παρελθόντος, ζει χωρίς να το αντλεί πια από αυτό, εντείνοντας τη διαφοροποίησή του από τις παραδόσεις και τις μνήμες του.

Αυτή η διαδικασία, που παρατηρείται σε όλες τις δυτικές κοινωνίες, μας οδηγεί σε μία ταχύτατη απομάκρυνση από τον ιστορικό χρόνο, σε έναν νέο ορίζοντα όπου τα ιστορικά γεγονότα δεν έχουν πια χώρο να καταγραφούν. Όπως έλεγε ο Elias Canetti, η Ιστορία «δεν υπάρχει καθεαυτή», καθώς τίποτα δεν καταγράφεται πλέον ως πραγματικότητα, αφού αδυνατούμε να το συνειδητοποιήσουμε ως αλήθεια.

Εν κατακλείδι, ζούμε σε μία εποχή όπου δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα ιστορικά γεγονότα ως αναπόσπαστο τμήμα του παρόντος. Το παρόν επικρατεί και τα γεγονότα του παρελθόντος αφορούν μόνο το παρελθόν, το οποίο έχει γίνει αόριστο και αδιάφορο. Η κυριαρχία του παρόντος – της στιγμής – υπερβαίνει κάθε άλλη διάσταση του χρόνου, καθώς ο χώρος έχει εξαλειφθεί μπροστά στις ταχύτητες της ψηφιακής εποχής. Τα ιστορικά γεγονότα πλέον βαδίζουν στον «νεκρό χρόνο», όπου η διαδρομή τους έχει απλώς εξαφανιστεί, καθώς δεν έχουν πλέον σημασία.

Τα ίχνη αυτών των γεγονότων εξαφανίζονται κάτω από τις ανανεωμένες τεχνολογίες που καθορίζουν το νέο μέλλον. Οι ιστορικές αλήθειες χάνουν την ακρίβειά τους, καθώς το παρόν επιβάλλεται με μία στρατηγική που συντελεί στην άρνηση του παρελθόντος, δημιουργώντας μια αναπόφευκτη πορεία προς το καινούργιο.

Η Ιστορία δεν έχει πια την αξία που είχε κάποτε. Τα ιστορικά γεγονότα θεωρούνται απλώς αποκόμματα του παρελθόντος που πρέπει να αποφεύγονται, γιατί ανασύρουν παλιά πάθη και αντιπαραθέσεις. Κανένα γεγονός δεν πρέπει να αποκτά δύναμη νοήματος, γιατί αυτό μας οδηγεί σε αντιφάσεις και αρνήσεις. Αντίθετα, η νέα φιλοσοφία της ζωής μας ενθαρρύνει την απόλυτη θετικότητα, προσπαθώντας να μεταμορφώσει τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις σε συμφιλίωση. Σε αυτό το νέο μοντέλο, η άρνηση δεν έχει χώρο· η αποδοχή κυριαρχεί.

Στον σύγχρονο πατριωτισμό, κυριαρχεί μια κενή ρητορική, μια σειρά από υπερβολικές δηλώσεις που φαντάζουν περισσότερο ως θεωρητικά ιδεώδη παρά ως πραγματική στάση. Οι λόγοι υπερηφάνειας για τη χώρα μας συχνά είναι ασαφείς και ελλιπείς, γεμάτοι από αμφιλεγόμενα επιχειρήματα και χωρίς ουσιαστική βάση.

Αυτό αποδεικνύεται και από τις πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού από τις Βρυξέλλες, ο οποίος ανέφερε πως η Ελλάδα υπερασπίζεται τα σύνορά της και ενισχύει την εξωτερική της πολιτική μέσω συμφωνιών και εξοπλισμών. Αλλά ποια είναι η πραγματικότητα πίσω από αυτές τις δηλώσεις; Ο φράχτης στον Έβρο, παρά τις μεγαλοστομίες για την ασφάλεια της χώρας, δεν έχει καταφέρει να σταματήσει τις διακινητές, οι οποίοι χρησιμοποιούν συνεχώς εξελιγμένες μεθόδους και εργαλεία, όπως το Google Maps, για να παρακάμψουν τους φραγμούς. Ο ίδιος ο φράχτης έχει, στην πραγματικότητα, περιορισμένο αντίκτυπο.

Η συμφωνία για τα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, που παρουσιάζεται ως επιτυχία, έρχεται να τονίσει μία συμφωνία που, στην πραγματικότητα, έχει μικρή αξία στο σύνολο της εξωτερικής πολιτικής, δεδομένου ότι δεν υπήρξαν προβλήματα μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας. Η συμφωνία αυτή απλώς δημιούργησε ένα προηγούμενο, χωρίς να έχει στρατηγική σημασία για την περιοχή.

Όσον αφορά την συμφωνία με την Αίγυπτο, η Ελλάδα έκανε παραχωρήσεις, αποδεχόμενη ότι τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου δεν έχουν πλήρη ΑΟΖ, γεγονός που περιορίζει τα δικαιώματά μας και ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές διαπραγματεύσεις και προσφυγές, ακόμη και στη Χάγη. Παράλληλα, η κυβέρνηση άφησε ανοιχτό το πεδίο για τη διεκδίκηση της ΑΟΖ από την Τουρκία στην περιοχή του 28ου μεσημβρινού και παρέλειψε να οριοθετήσει την ελληνική ΑΟΖ με την κυπριακή.

Οι αγορές των Belharra και Rafale, αν και χρειάζονταν, δεν αποτελούν απόδειξη εξυπνάδας ή στρατηγικής νίκης της κυβέρνησης, όπως προσπαθεί να παρουσιαστεί. Είναι απλώς επιβεβλημένες κινήσεις για την ενίσχυση της άμυνας, χωρίς να αποτελούν σημείο υπερηφάνειας.

Τα «μαθήματα πατριωτισμού» του πρωθυπουργού μοιάζουν με σενάρια μιας επινόησης ενός νέου τύπου πατριωτισμού, που βασίζεται σε ψεύδη και υπερβολές. Πρόκειται για μία προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου αφηγήματος, γεμάτου μινχάουζεν ψέματα, προκειμένου να καθησυχαστούν οι αντιπολιτευτικές φωνές και να διατηρηθεί η κυριαρχία μέσω ενός υποτιθέμενου πατριωτισμού, που αναπαράγει τις διαχωριστικές γραμμές της κοινωνίας και της πολιτικής.

Η ηγεμονία αυτής της νοοτροπίας βασίζεται σε μία κοινωνία όπου θύτες και θύματα, πλούσιοι και φτωχοί, όλοι ζουν μέσα στην αυταπάτη ενός φαινομενικού κοινού καλού, έτοιμοι να υποκύψουν στη δύναμη της προσομοίωσης. Αυτό είναι το τέλος της Ιστορίας, όπως την περιέγραψε ο Ζαν Μποντριγιάρ, όπου η πραγματικότητα έχει διαλυθεί και η ιστορική κατανόηση έχει πάψει να υπάρχει.