Θάνος Ντόκος: Δυσάρεστη εμπειρία με deepfake

Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας της ελληνικής κυβέρνησης, Θάνος Ντόκος, περιέγραψε λεπτομερώς την πρωτοφανή εμπειρία του με μια εξελιγμένη απόπειρα εξαπάτησης, όπου έπεσε θύμα Ρώσων φαρσέρ. Μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ, ανέλυσε τις συνθήκες υπό τις οποίες πίστεψε ότι βρισκόταν σε επικοινωνία με τον Ουκρανό ομόλογό του, αποκαλύπτοντας ένα περιστατικό που θέτει νέα δεδομένα για την ασφάλεια των επικοινωνιών.

«Ήταν μια πολύ δυσάρεστη εμπειρία. Δεν σας το κρύβω. Αισθάνθηκα ότι πλέον δεν μπορεί να εμπιστεύεται κανείς ούτε τα μάτια του. Και είναι κάτι το οποίο με οδηγεί στο να αναθεωρήσω μια σειρά από πράγματα και επαγγελματικά αλλά και σε προσωπικό επίπεδο» είπε ο κ. Ντόκος μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΙ.

Ο κ. Ντόκος τόνισε ότι, παρά την εξαπάτηση, δεν ειπώθηκε κάτι που μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα για την εθνική ασφάλεια. Υπογράμμισε ότι τα λεγόμενά του κατά τη διάρκεια της ψεύτικης βιντεοκλήσης ήταν απολύτως ευθυγραμμισμένα με την εθνική γραμμή και τα μηνύματα που έχουν σταλεί στους Ουκρανούς σε διάφορα επίπεδα, από τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς.

«Νομίζω ότι ό, τι είπα είναι το μήνυμα, η εθνική γραμμή και το μήνυμα που έχουμε στείλει στους Ουκρανούς σε διάφορα επίπεδα, τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς. Δεν νομίζω ότι ειπώθηκε κάτι το οποίο μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα» απάντησε.

Με φόντο την επικείμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο κ. Ντόκος εκτίμησε ότι προφανώς δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή που επιλέχθηκε για την απόπειρα εξαπάτησης. Αποκάλυψε επίσης την αντίδραση του πρωθυπουργού όταν τον ενημέρωσε για το περιστατικό, σημειώνοντας ότι προβληματίστηκε, αλλά ως άνθρωπος με καλή σχέση με την τεχνολογία, κατανοεί πλήρως τα ζητήματα αυτά.

«Προβληματίστηκε. Αλλά το ζήτημα των fake news είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει μια πολύ καλή σχέση με την τεχνολογία. Καταλαβαίνει τα ζητήματα αυτά. Είναι κάτι που τον έχει προβληματίσει και παλαιότερα και αυτό ήρθε ως επιβεβαίωση των ανησυχιών του».

Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας εξήγησε ότι δεν υπήρξε κανένα στοιχείο που να του δημιουργήσει εξαρχής υποψίες, καθώς η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η προβλεπόμενη και συνοδευόταν από όλα τα απαραίτητα διαπιστευτήρια. Οι συνομιλητές του διέθεταν πλήρη στοιχεία, ονόματα, διευθύνσεις και τα τυπικά έγγραφα που χρησιμοποιούνται σε αντίστοιχες υπηρεσιακές επικοινωνίες, ενώ ακόμη και η διατύπωση των μηνυμάτων ήταν αυτή που χρησιμοποιείται συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις.

«Νόμιζα ότι μιλούσα με τον Ουμέρωφ. Τον έβλεπα ζωντανά, όπως βλέπω εσάς», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η εικόνα και ο ήχος ήταν απόλυτα συγχρονισμένα και ο συνομιλητής του αντιδρούσε σε πραγματικό χρόνο σε όσα έλεγε.

Ο ίδιος επισήμανε ότι μία εβδομάδα πριν από το περιστατικό είχε ήδη συνομιλήσει με τον Ουκρανό ομόλογό του, με αποτέλεσμα να υπάρχουν ανοικτά ζητήματα προς συζήτηση. Το γεγονός αυτό ενίσχυσε την πεποίθησή του ότι επρόκειτο για μια φυσιολογική συνέχεια των επαφών τους. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα προσωπικά του στοιχεία επικοινωνίας δεν είναι δημόσια διαθέσιμα και απαιτείται αναζήτηση για να τα εντοπίσει κανείς, γεγονός που συνέβαλε επίσης στο να θεωρήσει αυθεντική την επικοινωνία.

Ο κ. Ντόκος χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητική τη χρήση τεχνολογίας που αναπαρήγαγε ταυτόχρονα τη φωνή και την εικόνα του συνομιλητή του, επισημαίνοντας ότι μέχρι σήμερα δεν είχε έρθει αντιμέτωπος με περιστατικό στο οποίο να αξιοποιείται τόσο εξελιγμένη μορφή deepfake. Όπως αποκάλυψε, προς το τέλος της συνομιλίας άρχισε να προβληματίζεται, όταν ο συνομιλητής του επέμενε στο ζήτημα με το ουκρανικό drone.

«Επέμενε ότι παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις της Ελλάδας, ότι κάποιοι στην ουκρανική κυβέρνηση δεν είχαν πάρει το μήνυμα».

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της βιντεοκλήσης ενημέρωσε την αρμόδια κρατική υπηρεσία πληροφοριών, η οποία ξεκίνησε να εξετάζει την υπόθεση. Στη συνέχεια επικοινώνησε εκ νέου με τον Ουκρανό ομόλογό του, επικαλούμενος διευκρίνιση για ζήτημα που είχαν συζητήσει.

«Επικοινώνησα με τον ομόλογό μου με μια πρόφαση ότι κάτι δεν είχα καταλάβει».

Τότε διαπιστώθηκε ότι δεν είχε προηγηθεί επικοινωνία μεταξύ τους και έγινε σαφές ότι είχε συνομιλήσει με άλλο πρόσωπο. Αναφερόμενος στα μέτρα ασφαλείας, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας τόνισε ότι το κινητό τηλέφωνό του διαθέτει αυξημένη προστασία, η οποία έχει ενισχυθεί περαιτέρω. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι συγκεκριμένες δικλίδες ασφαλείας καλύπτουν αποκλειστικά τις επικοινωνίες μεταξύ κυβερνητικών στελεχών.

Αναλυτική περιγραφή της εξαπάτησης

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο κ. Ντόκος απάντησε σε 21 ερωτήσεις, παρέχοντας μια λεπτομερή εικόνα του περιστατικού. Ανέφερε ότι οι δράστες είχαν όλο το υλικό, τα ονόματα, τις διευθύνσεις, ακόμη και τα επιστολόχαρτα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις, ενώ το λεκτικό ήταν αυτό που πάγια χρησιμοποιείται. Τόνισε ότι τα δικά του στοιχεία επικοινωνίας δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερη αναζήτηση.

Ο κ. Ντόκος εξήγησε ότι η τελευταία επικοινωνία με τον πραγματικό Ουκρανό ομόλογό του είχε γίνει μια εβδομάδα πριν από το περιστατικό, με ανοιχτά ζητήματα προς συζήτηση. Από τη στιγμή που συναντήθηκε με τον πραγματικό Ουκρανό αξιωματούχο μέχρι τη στιγμή που συνομίλησε με τον deep fake, δεν παρατήρησε ύποπτες κινήσεις στο κινητό του ή στις επαφές του, καθώς το κινητό του είναι προστατευμένο και τα μέτρα ασφαλείας έχουν αναβαθμιστεί.

Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας περιέγραψε ότι κατά τη διάρκεια της βιντεοκλήσης έβλεπε τον ομόλογό του ζωντανά, με πλήρη συγχρονισμό εικόνας και ήχου, και αντιδρούσε σε αυτά που του έλεγε. Αυτό είναι το ανησυχητικό, όπως τόνισε, γιατί μέχρι τώρα τα πρωτόκολλα ασφαλείας είχαν επικεντρωθεί σε τηλεφωνικές φάρσες, αλλά πλέον η τεχνολογία deepfake έχει προχωρήσει σε επίπεδο που περιλαμβάνει και εικόνα.

Αυτό που τον προβλημάτισε προς το τέλος της συζήτησης ήταν η επιμονή του συνομιλητή του στο θέμα του Echelon και του ουκρανικού drone, με ορισμένες θέσεις που ήταν λίγο περίεργες. Η ελληνική κυβέρνηση είχε δώσει σαφείς προειδοποιήσεις σε όλα τα επίπεδα για το περιστατικό του τρόμου στη Λευκάδα, και ο συνομιλητής του επέμενε ότι κάποιοι στην ουκρανική κυβέρνηση δεν είχαν λάβει το μήνυμα. Αυτή η επιμονή, σε συνδυασμό με πιθανά γλωσσικά προβλήματα, τον οδήγησε στο να επικοινωνήσει αμέσως με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και στη συνέχεια με τον πραγματικό Ουκρανό ομόλογό του, όπου και διαπιστώθηκε η εξαπάτηση.

Ο κ. Ντόκος ανέφερε ότι οι Ουκρανοί τους ενημέρωσαν ότι την ίδια περίοδο είχε συμβεί παρόμοιο περιστατικό και σε αξιωματούχο Βαλτικής χώρας. Σχετικά με την ποιότητα του deepfake, εξήγησε ότι υπήρχαν ορισμένες μικροκαθυστερήσεις, αλλά η εμπειρία με την Ουκρανία, λόγω του πολέμου, περιλάμβανε συχνά προβλήματα σύνδεσης, οπότε αυτό δεν ήταν ανησυχητικό.

Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας τόνισε ότι έχει ήδη ξεκινήσει αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας, καθώς πλέον ακόμα και αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας δεν είναι πάντοτε ασφαλές. Το θετικό είναι ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, το κτήριο κυβερνοπολέμου στο ΓΕΕΘΑ και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας. Εξέφρασε αισιοδοξία ότι μετά από αυτή τη δυσάρεστη εμπειρία, η χώρα θα είναι καλύτερα προετοιμασμένη να εντοπίζει έγκαιρα τέτοιου είδους απόπειρες παραπληροφόρησης.

Τέλος, ο κ. Ντόκος υπογράμμισε ότι η χρονική στιγμή, λίγο πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, δεν είναι τυχαία, και ότι παρόμοιες ενέργειες ρωσικών υπηρεσιών έχουν παρατηρηθεί σε εκλογικές αναμετρήσεις στη Μολδαβία και την Αρμενία. Παρά την εξαπάτηση, διαβεβαίωσε ότι δεν ειπώθηκε κάτι που μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα, καθώς τα λεγόμενά του ήταν ευθυγραμμισμένα με την εθνική γραμμή.