Το ζήτημα της γήρανσης του πληθυσμού στην Ελλάδα αποτελεί σοβαρή απειλή για τη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος
Το ζήτημα της γήρανσης του πληθυσμού στην Ελλάδα αποτελεί σοβαρή απειλή για τη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών παροχών. Στη χώρα, αντιστοιχούν πέντε συνταξιοδοτήσεις για κάθε νέα γέννηση, κάτι που επιβαρύνει σημαντικά το σύστημα.
Είναι ενδεικτικό πως μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν περίπου 230.000 εργαζόμενοι, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ των τελευταίων χρόνων. Αυτή η τάση, σε συνδυασμό με την αναμενόμενη μεγάλη έξοδο από το 2027 έως το 2031 των εργαζομένων που προσλήφθηκαν τη δεκαετία του 1980, θα αυξήσει το κόστος συνταξιοδότησης κατά 3% του ΑΕΠ.
Η δημογραφική κατάσταση της χώρας είναι ανησυχητική εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 441.000 άτομα την περίοδο 2011-2021, ενώ οι γεννήσεις έχουν σημειώσει πτώση από το 1980. Ο δείκτης γονιμότητας έχει πέσει κάτω από το 1,5, πολύ μακριά από τα επίπεδα των δεκαετιών του 1960 και 1970, όπου βρισκόταν μεταξύ 2,1 και 2,5. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι αυτή η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί, με τον πληθυσμό να αναμένεται να μειωθεί στα 8,1 εκατομμύρια μέχρι το 2100.
Οι δημογραφικές αυτές αλλαγές έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην οικονομία όσο και στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Η μείωση του πληθυσμού και η αύξηση των συνταξιοδοτήσεων προκαλούν οικονομικές πιέσεις, που δυσχεραίνουν τη διαδικασία δημοσιονομικής εξυγίανσης και επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό. Το ΙΟΒΕ προβλέπει ότι το ΑΕΠ της χώρας θα μειωθεί κατά 58 δισεκατομμύρια ευρώ (ή 31%) έως το 2100, αν συνεχιστεί η παρούσα τάση.
Το σύστημα συντάξεων βρίσκεται επίσης υπό πίεση λόγω των συνεχών αιτήσεων συνταξιοδότησης. Το 2021 καταγράφηκαν 212.151 νέες αιτήσεις, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός το 2022 ήταν 211.133 και το 2023, 190.388. Αυτή η μαζική έξοδος αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη συνταξιοδότηση της γενιάς των “baby boomers”, δηλαδή των ατόμων που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960.
Παρά τα προβλήματα, η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ενίσχυση των οικογενειών με παιδιά μέσω επιδομάτων και η επέκταση των παροχών μητρότητας. Ταυτόχρονα, έχουν προταθεί λύσεις για την αναδιάρθρωση του ασφαλιστικού, όπως η ίδρυση του επικουρικού ταμείου ΤΕΚΑ, το οποίο δεν εξαρτάται από τη δημογραφική εξέλιξη, και η άρση αντικινήτρων για την απασχόληση των συνταξιούχων.
Παρόλο που οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες, η κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να διαχειριστεί τη δύσκολη αυτή κατάσταση και να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος μακροπρόθεσμα.
