Τσίπρας στη ΔΕΘ: ΦΠΑ 6%, μισθός 1.000 ευρώ και μεγάλο πακέτο κοινωνικών μέτρων

Ένα ευρύ πακέτο οικονομικών και κοινωνικών παρεμβάσεων παρουσίασε από τη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο της ΔΕΘ, ο Αλέξης Τσίπρας, περιγράφοντας το σχέδιο της ΕΛ.ΑΣ. για την επόμενη δεκαετία. Στον πυρήνα των εξαγγελιών βρίσκεται η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και μια σειρά παρεμβάσεων σε ακρίβεια, Παιδεία, Υγεία, στέγη, εργασία, ενέργεια και φορολογία.

Κεντρική θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει η μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής, με τον Αλέξη Τσίπρα να υποστηρίζει ότι η παρέμβαση μπορεί να αποφέρει όφελος άνω των 600 ευρώ τον χρόνο για ένα νοικοκυριό.

Η μείωση του ΦΠΑ, όπως διευκρίνισε, θα συνοδεύεται από ένα ψηφιακό παρατηρητήριο τιμών ανά συγκεκριμένο κωδικό προϊόντος σε όλη την αλυσίδα από την παραγωγή έως το ράφι, από ανώτατα περιθώρια κέρδους σε κάθε στάδιο και από ενισχυμένο ρόλο της Επιτροπής Ανταγωνισμού με χρηματοδοτική αυτοτέλεια.

Στόχος, όπως ανέφερε, είναι να υπάρχει δυνατότητα άμεσης παρέμβασης όταν οι τιμές δεν μειώνονται και να εντοπίζονται περιπτώσεις υπερβολικής κερδοφορίας σε κάθε κρίκο της αγοράς. Στο ίδιο πακέτο προβλέπεται και δωρεάν χρήση των αστικών συγκοινωνιών.

Για τους συνταξιούχους ανακοινώθηκε μηδενική συμμετοχή στη φαρμακευτική δαπάνη. Κατά τον Αλέξη Τσίπρα, το μέτρο θα μπορούσε να επιστρέψει στον μέσο συνταξιούχο από 360 έως 720 ευρώ ετησίως, ανάλογα με τις ανάγκες του σε φάρμακα.

Στον χώρο της Υγείας προβλέπονται παράλληλα αυξήσεις αποδοχών κατά 500 ευρώ κατά μέσο όρο για τους υγειονομικούς, στο πλαίσιο της συνολικής πρότασης για ενίσχυση του δημόσιου συστήματος.

Παιδεία, στέγαση και μισθοί στο επίκεντρο

Ιδιαίτερα εκτεταμένες είναι οι εξαγγελίες για την Παιδεία. Ο Αλέξης Τσίπρας επανέφερε την πρόταση για κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων και αντικατάστασή τους από ένα νέο αδιάβλητο σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση, το οποίο θα αξιολογεί συνολικά τη σχολική πορεία του μαθητή.

Η πρόταση, όπως την παρουσίασε, φιλοδοξεί να περιορίσει τη σύνδεση της εκπαιδευτικής επιτυχίας με την οικονομική δυνατότητα κάθε οικογένειας και να μειώσει την εξάρτηση των μαθητών από την εξωσχολική φροντιστηριακή προετοιμασία.

Παράλληλα προβλέπεται φοιτητική υποτροφία 500 ευρώ τον μήνα για δέκα μήνες σε φοιτητές περιφερειακών πανεπιστημίων που σπουδάζουν μακριά από την οικογένειά τους. Το μέτρο υπολογίζεται ότι θα αφορά περίπου 80.000 φοιτητές.

Για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση εξαγγέλθηκε καθολική δωρεάν προσχολική αγωγή, δωρεάν σίτιση για όλους τους μαθητές του Δημοτικού, περισσότερα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης και ενίσχυση της παρουσίας ψυχολόγων στα σχολικά συγκροτήματα.

Προβλέπεται επίσης δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο δημόσιο σχολείο, με μικρότερα τμήματα και αμειβόμενους εκπαιδευτικούς, καθώς και πρόσθετοι πόροι και προσωπικό για σχολικές μονάδες που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες ανάγκες.

Για τους εκπαιδευτικούς ανακοινώθηκε αύξηση 300 ευρώ τον μήνα, μαζί με 30.000 νέες προσλήψεις. Ο Αλέξης Τσίπρας εξήγγειλε ακόμη κατάργηση του νόμου Κεραμέως και αντικατάστασή του από ένα νέο σύστημα αξιολόγησης που, όπως υποστήριξε, θα έχει υποστηρικτικό και όχι τιμωρητικό χαρακτήρα.

Στο μέτωπο της στεγαστικής κρίσης, το πρόγραμμα προβλέπει κίνητρα για την επιστροφή χιλιάδων κλειστών ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση. Το κράτος θα χρηματοδοτεί την ανακαίνιση κατοικιών με αντάλλαγμα αυτές να διατίθενται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε προσιτό ενοίκιο.

Οι δήμοι θα αποκτήσουν τη δυνατότητα περιορισμού των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές όπου η εξάπλωσή τους οδηγεί σε εκτόπιση των μόνιμων κατοίκων. Παράλληλα προβλέπεται η δημιουργία Οργανισμού Κοινωνικά Προσιτής Κατοικίας, με στόχο την αξιοποίηση κενών κτιρίων και την παραγωγή νέας κατοικίας.

Ο σχεδιασμός θέτει ως στόχο τη δημιουργία 50.000 νέων προσιτών στεγαστικών επιλογών μέσα σε μία τετραετία.

Για την πρώτη κατοικία προβλέπεται διεύρυνση των κριτηρίων ευαλωτότητας και συμμετοχής στις ρυθμίσεις δανείων, με υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών και κρατική συμβολή για ευάλωτα νοικοκυριά. Η βασική αρχή, σύμφωνα με το πρόγραμμα, είναι ότι η ρύθμιση πρέπει να είναι βιώσιμη χωρίς να οδηγεί στην απώλεια της κατοικίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην ενέργεια. Ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε ανάκτηση του δημόσιου στρατηγικού ρόλου της ΔΕΗ, συνδέοντας τη δημόσια συμμετοχή όχι μόνο με τις αποδόσεις προς τους μετόχους αλλά και με το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το πρόγραμμα προβλέπει απαγόρευση διακοπής ρεύματος σε νοικοκυριά που αποδεδειγμένα αδυνατούν να πληρώσουν, ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθερή και προσιτή τιμή και μεσοσταθμική μείωση των λογαριασμών κατά 30%.

Για τους εργαζομένους που πλήττονται από την απολιγνιτοποίηση στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη προβλέπεται είτε νέα θέση εργασίας είτε πλήρως χρηματοδοτούμενη επανεκπαίδευση που θα οδηγεί σε πραγματική απασχόληση.

Στη νησιωτική πολιτική προτείνεται ενίσχυση του μεταφορικού ισοδύναμου και ένα νέο πρόγραμμα με τίτλο «Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου». Το σχέδιο αφορά κατοίκους οικισμών κάτω των 1.000 κατοίκων και προβλέπει κάλυψη μέρους του επιπλέον κόστους μετακίνησης, ενέργειας και βασικών αγαθών.

Στα νησιά και στις απομακρυσμένες περιοχές προβλέπονται κινητές μονάδες Υγείας, φαρμακευτική κάλυψη, τακτικότερες συγκοινωνίες, ψηφιακή εξυπηρέτηση με φυσική υποστήριξη και στέγαση για δημόσιους λειτουργούς, ώστε γιατροί και εκπαιδευτικοί να μπορούν να παραμένουν στις περιοχές όπου υπηρετούν.

Κατώτατος 1.000 ευρώ, φορολογία πλούτου και Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης

Στο πεδίο της πολιτικής προστασίας και της κλιματικής κρίσης παρουσιάστηκε εθνικό σχέδιο διαχείρισης με σταθερή χρηματοδότηση και ενιαία ευθύνη ανά λεκάνη απορροής. Προτεραιότητα δίνεται στα αντιπλημμυρικά έργα, στην αποκατάσταση φυσικών ρεμάτων και στην απομάκρυνση κατασκευών από περιοχές υψηλού κινδύνου.

Για την Αθήνα προβλέπεται αποκατάσταση ρεμάτων, παρεμβάσεις σε Υμηττό και Πάρνηθα και δημιουργία κλιματιζόμενων δημόσιων χώρων για τις ημέρες ακραίου καύσωνα. Για τη Θεσσαλονίκη προτείνεται αντιπλημμυρική θωράκιση, επέκταση του περιαστικού δάσους, καθαρισμός του Θερμαϊκού και απόδοση του θαλάσσιου μετώπου στους πολίτες.

Στο σκέλος της πρόληψης προβλέπεται προστατευμένος προϋπολογισμός και ενοποίηση της προστασίας των δασών με την αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Παράλληλα, οι οκτάμηνες συμβάσεις των 2.300 εποχικών πυροσβεστών προτείνεται να μετατραπούν σε δωδεκάμηνες.

Για την αγορά εργασίας τέθηκαν δύο συγκεκριμένοι στόχοι: κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού συνδέεται με την επαναφορά συλλογικών διαπραγματεύσεων, ισχυρότερων κλαδικών συμβάσεων και αυξήσεων που θα ακολουθούν την παραγωγικότητα, με στόχο την αποκατάσταση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

Στη φορολογία, το πρόγραμμα προβλέπει προοδευτική κλίμακα στη φορολόγηση των μερισμάτων, υψηλότερη επιβάρυνση για ακίνητα νομικών προσώπων που παραμένουν κλειστά ως επενδυτική τοποθέτηση, αυξημένη φορολόγηση τυχερών παιγνίων και κατάργηση φοροαπαλλαγών που αφορούν τον μεγάλο πλούτο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις συστημικές τράπεζες, με τον Αλέξη Τσίπρα να ζητά διαφορετικό φορολογικό καθεστώς για έναν κλάδο που, όπως υποστήριξε, ανακεφαλαιοποιήθηκε με δημόσιους πόρους και σήμερα εμφανίζει υψηλή κερδοφορία.

Παράλληλα ανακοινώθηκαν φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις και μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα.

Για όσους έχασαν περιουσία ως δανειολήπτες ή εγγυητές την περίοδο της οικονομικής κρίσης προβλέπεται πρόγραμμα «Δεύτερης Ευκαιρίας», μέσω του οποίου θα μπορούν να ανακτήσουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και να επιστρέψουν στην οικονομική δραστηριότητα.

Όσοι παρέμειναν συνεπείς σε ρυθμίσεις προβλέπεται να διαγράφονται από τον Τειρεσία, ενώ επανέρχεται η πρόταση για 120 δόσεις στα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία με διαγραφή προσαυξήσεων.

Στις σημαντικότερες φορολογικές εξαγγελίες βρίσκεται και η θέσπιση της αποκαλούμενης «Πατριωτικής Εισφοράς» για το οικονομικά ισχυρότερο 1% των Ελλήνων. Η πρόταση προβλέπει ετήσια εισφορά ενός ευρώ ανά εκατό ευρώ καθαρής περιουσίας, ως αντικατάσταση άλλων γενικών επιβαρύνσεων πάνω στην ίδια περιουσία.

Στις μεταφορές, πρώτη προτεραιότητα χαρακτηρίστηκε η ασφάλεια του σιδηροδρόμου, με πλήρη λειτουργία σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, πιστοποίηση προσωπικού και ανεξάρτητη διερεύνηση κάθε σοβαρού περιστατικού.

Παράλληλα προτείνεται ενιαίο σύστημα εμπορευματικών μεταφορών από τα ελληνικά λιμάνια προς τα Βαλκάνια και ανασυγκρότηση της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας σε Πέραμα, Ελευσίνα, Σύρο και Χαλκίδα.

Για τους σπουδαστές των Ναυτικών Ακαδημιών προβλέπονται προγράμματα πρακτικής άσκησης με αμοιβή και ασφάλιση, στο πλαίσιο μιας πολιτικής που επιδιώκει μεγαλύτερη συμμετοχή Ελλήνων ναυτικών στον ελληνόκτητο στόλο.

Στον πρωτογενή τομέα, το νερό αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη παραγωγική υποδομή και ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Προτείνεται ενιαίο έργο ταμίευσης και εκσυγχρονισμού των αρδευτικών δικτύων στη Θεσσαλία και την κεντρική Ελλάδα.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης Τράπεζα Γης για τη μακροχρόνια μίσθωση δημόσιων εκτάσεων σε νέους αγρότες, πολυετείς συμβάσεις παραγωγής με εγγυημένη ποσότητα και τιμή, καθώς και υποχρεωτική ιχνηλασιμότητα για την αντιμετώπιση των παράνομων «ελληνοποιήσεων» προϊόντων.

Κεντρικό εργαλείο του συνολικού οικονομικού σχεδιασμού θα αποτελέσει το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, το οποίο παρουσιάστηκε ως η επενδυτική μηχανή της επόμενης δεκαετίας.

Το Ταμείο προβλέπεται να ξεκινήσει με πρωτογενή κεφάλαια 12 δισ. ευρώ μέσα σε μία τετραετία. Η χρηματοδότηση θα προέρχεται, μεταξύ άλλων, από 1,5 δισ. ευρώ ετησίως από το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, 500 εκατ. ευρώ από τη συμμετοχή εγχώριων επιχειρήσεων και 1 δισ. ευρώ τον χρόνο από ανακατεύθυνση εσόδων της Golden Visa.

Με μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, η επενδυτική δυνατότητα εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 25 δισ. ευρώ σε μια τετραετία και να ξεπεράσει τα 50 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι το νέο Ταμείο δεν θα λειτουργεί ως μηχανισμός απλής διανομής επιδοτήσεων, αλλά θα χρηματοδοτεί συγκεκριμένους παραγωγικούς στόχους, ώριμα έργα και επενδύσεις με μετρήσιμο αποτέλεσμα και δημόσιο έλεγχο.

Η βασική πολιτική θέση πάνω στην οποία παρουσιάστηκε το πρόγραμμα είναι ότι κάθε εξαγγελία θα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένη πηγή χρηματοδότησης. Τα επιμέρους μέτρα αναμένεται να εξειδικευτούν από τα αρμόδια στελέχη και τους τομεάρχες, καθώς η συζήτηση γύρω από το δημοσιονομικό κόστος και τη δυνατότητα εφαρμογής του προγράμματος αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.