Βακτήρια εκπαιδεύονται για να λειτουργούν ως συντηρητές καλλιτεχνικών έργων

Το 2008, όταν η Ισπανίδα μικροβιολόγος Πιλάρ Μπος ήταν έτοιμη να ξεκινήσει το διδακτορικό της, έπεσε πάνω σε μια μελέτη που υποστήριζε ότι τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη συντήρηση έργων τέχνης — ένα πεδίο με το οποίο ασχολούνταν η μητέρα της.

Τότε, η μητέρα της, Πιλάρ Ροΐγκ, αγωνιζόταν να αποκαταστήσει τις νωπογραφίες του 18ου αιώνα, που είχε φιλοτεχνήσει ο Αντόνιο Παλομίνο σε μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της Βαλένθια. Η κύρια δυσκολία που αντιμετώπιζε η συντηρήτρια ήταν η αφαίρεση της κόλλας που είχε χρησιμοποιηθεί στη δεκαετία του 1960 κατά τις προηγούμενες εργασίες συντήρησης για την αποκόλληση των τοιχογραφιών από τους τοίχους της εκκλησίας των Σάντος Χουάνες.

«Η μητέρα μου βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα, και τότε βρήκα μια μελέτη που περιέγραφε τη χρήση βακτηρίων για τον καθαρισμό τοιχογραφιών στην Ιταλία», αναφέρει η Μπος, σήμερα 42 ετών, σε συνέντευξή της στο Reuters.

Με βάση αυτή την έρευνα, η Μπος ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στον συγκεκριμένο τομέα. Σήμερα, πάνω από μια δεκαετία αργότερα, μητέρα και κόρη συνεργάζονται σε ένα πρόγραμμα αξίας 4 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται από τοπικούς φορείς με στόχο την αποκατάσταση έργων τέχνης στη Βαλένθια.

Η μικροβιολόγος “εκπαιδεύει” βακτήρια δίνοντάς τους δείγματα της κόλλας, που περιέχει ζωικό κολλαγόνο. Μέσα από μια διαδικασία τεχνητής επιλογής, τα βακτήρια που μπορούν να διασπάσουν την κόλλα πολλαπλασιάζονται και τελικά επικρατούν.

Τα βακτήρια αναμειγνύονται με άγαρ, μια ζελατινώδη ουσία από φύκη, και εφαρμόζονται στις τοιχογραφίες, που πλέον έχουν επανατοποθετηθεί στους τοίχους. Τρεις ώρες μετά, το άγαρ αφαιρείται, αφήνοντας πίσω του την καθαρή επιφάνεια.

«Παλαιότερα έπρεπε να δουλεύουμε με ζεστό νερό και σφουγγάρι, κάτι που έπαιρνε ώρες και προκαλούσε φθορές», λέει η Ροΐγκ, σήμερα 75 ετών, που προέρχεται από οικογένεια συντηρητών, καθώς ο πατέρας και ο παππούς της είχαν το ίδιο επάγγελμα.

Τώρα, η μικροβιολόγος κόρη της χρησιμοποιεί τα βακτήρια για την αποκατάσταση τοιχογραφιών σε μέρη όπως η Πίζα, το Μόντε Κασίνο στην Ιταλία, και το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα στην Ισπανία. Αυτή την περίοδο, εκπαιδεύει ένα άλλο είδος βακτηρίων για τον καθαρισμό γκραφίτι.