Βόμβα στα θεμέλια της ΕΕ: Ρήγμα χωρίς προηγούμενο στον άξονα Γαλλίας – Γερμανίας

Σε σοβαρή δοκιμασία βρίσκεται ο γαλλογερμανικός άξονας, με τις σχέσεις ανάμεσα στον Γάλλο πρόεδρο Emmanuel Macron και τον Γερμανό καγκελάριο Friedrich Merz να χαρακτηρίζονται από έντονη ψυχρότητα και βαθιές πολιτικές αποκλίσεις. Οι διαφωνίες ξεπερνούν το επίπεδο των επιμέρους πολιτικών επιλογών και αποτυπώνουν έλλειμμα κοινής στρατηγικής στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού Der Spiegel, η ένταση κορυφώθηκε μετά την πρόταση του Παρισιού για επανέναρξη διαλόγου με τη Ρωσία. Η πρωτοβουλία αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στο Βερολίνο, καθώς αποκλίνει από την έως σήμερα ευρωπαϊκή προσέγγιση που βασίζεται στην απομόνωση της Μόσχας και στη διατήρηση κυρώσεων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Στη Γερμανία, το ζήτημα δεν έλαβε εκτενή δημόσια διάσταση. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση περιορίστηκε σε γενικές τοποθετήσεις, αποφεύγοντας αναλυτική τοποθέτηση επί της πρότασης Macron. Η στάση αυτή συνδέεται με τη δυσκολία διαχείρισης μιας ανοιχτής πολιτικής αντιπαράθεσης με τη Γαλλία, σε μια περίοδο αυξημένων ευρωπαϊκών προκλήσεων.

Η γαλλική πρόταση για διάλογο με τη Ρωσία συνδέεται με την εκτίμηση ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται σε παρατεταμένη φάση φθοράς, με σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις για τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ο Emmanuel Macron έχει επισημάνει ότι οι βασικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται κυρίως μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, με περιορισμένη ευρωπαϊκή συμμετοχή, γεγονός που εγείρει ζητήματα πολιτικής επιρροής της Ένωσης.

Σημαντικό σημείο τριβής αποτελεί και το ζήτημα των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Η γερμανική πλευρά τάχθηκε υπέρ της πλήρους απαλλοτρίωσής τους, με στόχο τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η γαλλική πλευρά υιοθέτησε διαφορετική προσέγγιση, στηρίζοντας εναλλακτικό σχέδιο που αποφεύγει την πλήρη κατάσχεση, επικαλούμενη νομικές και χρηματοπιστωτικές παραμέτρους. Το σχέδιο αυτό εγκρίθηκε τελικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα, διαφωνίες καταγράφηκαν και στο ζήτημα της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur. Η Γερμανία υποστήριξε τη συμφωνία, θεωρώντας τη σημαντική για τις εξαγωγές και τη βιομηχανία της. Η Γαλλία εξέφρασε επιφυλάξεις, επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας της ευρωπαϊκής γεωργίας και την εξασφάλιση ελέγχου στις εμπορικές ροές. Η εξέλιξη αυτή ανέστειλε την πρόοδο της συμφωνίας.

Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν την ύπαρξη διαφορετικών προσεγγίσεων στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής όσο και οικονομικής στρατηγικής. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι σχέσεις με τη Ρωσία και οι εμπορικές συμφωνίες αναδεικνύονται σε πεδία όπου οι εθνικές προτεραιότητες υπερισχύουν της κοινής γραμμής.

Η Γαλλία προωθεί την έννοια της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων. Η Γερμανία διατηρεί προσανατολισμό στη θεσμική συνέχεια και στη στενή συνεργασία με τους παραδοσιακούς συμμάχους. Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις δυσχεραίνουν τη διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης.

Η ρήξη στον άξονα Γαλλίας – Γερμανίας επηρεάζει άμεσα τη συνοχή και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εξελίξεις απαιτούν συντονισμό και κοινές αποφάσεις. Οι διαφωνίες παραμένουν ανοιχτές, με τις εξελίξεις να παρακολουθούνται στενά από τα κράτη-μέλη και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.