Χούθι: Επιθέσεις και ναυτικός αποκλεισμός στη Σαουδική Αραβία

Το αντάρτικο κίνημα των Χούθι στην Υεμένη, το οποίο λαμβάνει στήριξη από το Ιράν, έχει κλιμακώσει δραστικά την πίεσή του προς τη Σαουδική Αραβία κατά τη διάρκεια της τρέχουσας εβδομάδας, εξαπολύοντας συντονισμένες επιθέσεις ευρείας κλίμακας. Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει αφορά τα περιθώρια αντίδρασης του Ριάντ, το οποίο καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη άμυνας και στην αποφυγή ενός νέου, παρατεταμένου πολέμου στην περιοχή.

Η ασκούμενη πίεση έχει πρωτίστως οικονομικό χαρακτήρα. Μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, στην ανατολική πλευρά της αραβικής χερσονήσου, το Ριάντ αναγκάστηκε να ανακατευθύνει σημαντικό μέρος των πετρελαϊκών του εξαγωγών μέσω αγωγού προς το σαουδαραβικό λιμάνι του Γιάνμπου, το οποίο βρίσκεται στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Ωστόσο, από τον περασμένο Ιούλιο, οι Χούθι κήρυξαν ναυτικό αποκλεισμό στη συγκεκριμένη ζώνη, στοχεύοντας αποκλειστικά σαουδαραβικά πλοία, τα οποία έχουν βρεθεί πολλές φορές στο στόχαστρο έκτοτε.

Την προηγούμενη εβδομάδα, οι Χούθι εξαπέλυσαν μια μεγάλη επίθεση εντός της Υεμένης, με κατεύθυνση την Ερυθρά Θάλασσα, με απώτερο σκοπό να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Το εν λόγω πέρασμα συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ, αποτελώντας ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο. Σήμερα, οι σιίτες αντάρτες κατάφεραν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το λιμάνι της πόλης Μούχα, ενώ σύμφωνα με δύο στρατιωτικές πηγές της αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, οι δυνάμεις τους έφτασαν και στα νησιά Χανίς, στην Ερυθρά Θάλασσα.

Αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι παρατήρησαν μαχητές των Χούθι να εισέρχονται στη Μούχα, η οποία απέχει περίπου εβδομήντα χιλιόμετρα βορείως του στενού, εκφωνώντας συνθήματα όπως "θάνατος στην Αμερική, θάνατος στο Ισραήλ". Σύμφωνα με την ίδια στρατιωτική πηγή, οι αντάρτες έχουν καταλάβει και το νησί Ζουκάρ, στο νότιο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας, αφού προηγουμένως εξαπέλυσαν επίθεση με ρουκέτες και πραγματοποίησαν απόβαση με σκάφη που μετέφεραν μαχητές.

Οι επιλογές του Ριάντ υπό το πρίσμα της κλιμάκωσης

Οι σαουδαραβικές εξαγωγές βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με πίεση σε δύο μέτωπα της αραβικής χερσονήσου, όπως υπογράμμισε ο Αντρέας Κριγκ, αναλυτής του King’s College. Με τις μαζικές επιθέσεις στο σαουδαραβικό έδαφος κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, οι Χούθι προκάλεσαν περαιτέρω διαταραχή στην πετρελαϊκή δραστηριότητα της Σαουδικής Αραβίας. Στο στόχαστρο των ανταρτών βρέθηκε κυρίως η περιοχή της Τζιζάν, όπου βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της χώρας, καθώς και ένας σημαντικός τερματικός σταθμός εξαγωγής πετρελαίου.

Στο βόρειο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, το Ριάντ χρησιμοποιεί ολοένα και περισσότερο έναν αιγυπτιακό πετρελαιαγωγό για τη μεταφορά του πετρελαίου του προς τη Μεσόγειο. Οι εξαγωγές από το αιγυπτιακό λιμάνι Σίντι Κερίρ υπερδιπλασιάστηκαν τον Αύγουστο, φτάνοντας τα 2,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία της εξειδικευμένης εταιρείας Kpler. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του όγκου αφορά σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν, δήλωσε την Τρίτη ότι το βασίλειο "δεν θα διστάσει να αμυνθεί" απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή. Η Άννα Τζέικομπς, αναλύτρια του Ινστιτούτου Αραβικών Χωρών του Κόλπου, εκτιμά ότι "η υπομονή του Ριάντ σαφώς εξαντλείται" και ότι "το βασίλειο δεν θα μείνει με τα χέρια σταυρωμένα" μπροστά στη συνεχιζόμενη κλιμάκωση.

Σύμφωνα με τους Χούθι, η Σαουδική Αραβία έχει ήδη απαντήσει με εκατοντάδες πλήγματα εναντίον των θέσεών τους, συμπεριλαμβανομένων πολλών δεκάδων κατά τη διάρκεια της σημερινής ημέρας, κάτι που το Ριάντ δεν έχει επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής. Ωστόσο, τα πλήγματα αυτά επικεντρώνονται μέχρι τώρα κυρίως στις γραμμές του μετώπου, με σκοπό τη στήριξη των δυνάμεων της υεμενίτικης κυβέρνησης, χωρίς να στοχεύουν την "καρδιά" του καθεστώτος των Χούθι, όπως για παράδειγμα την πρωτεύουσα Σαναά. Η Σαναά είχε δεχθεί σφοδρή επίθεση μεταξύ 2015 και 2022 από τον συνασπισμό που πολεμούσε τους αντάρτες υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, επιθέσεις οι οποίες σταμάτησαν με την εκεχειρία του 2022.

Η Σαουδική Αραβία επιχειρούσε επί πολλά χρόνια να αποδεσμευτεί από αυτήν την κοστοβόρα στρατιωτική δέσμευσή της και δεν είναι πολύ πιθανό αυτήν τη φορά να κινητοποιήσει τις αεροπορικές δυνάμεις της σε ευρεία κλίμακα. Η μοναρχία του Κόλπου "έχει πολλούς λόγους να προτιμά μια απάντηση πιο βαθμιαία", ανέφερε ο Άχμεντ Νάγκι σε υπόμνημα για τη μη κυβερνητική οργάνωση International Crisis Group. "Αντί να εξαπολύσει μια αεροπορική εκστρατεία ευρείας κλίμακας, το Ριάντ μπορεί να προτιμήσει να ενισχύσει τις δυνάμεις της υεμενίτικης κυβέρνησης, παρέχοντάς τους προηγμένα όπλα, πληροφορίες και στήριξη στις θαλάσσιες επιχειρήσεις τους", εξήγησε ο ίδιος. Η επιλογή αυτή θα επέτρεπε στο βασίλειο να ασκεί πίεση στους Χούθι, περιορίζοντας παράλληλα την άμεση έκθεσή του σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Αζίζ Αλγασιάν, του du Gulf International Forum, αμφιβάλλει ότι το Ριάντ σχεδιάζει "μια μεγάλη εκστρατεία" και αναμένει αντιθέτως μια "μετριοπαθή" απάντηση στους Χούθι, κυρίως για να τους εμποδίσει να φτάσουν σε νέες ζώνες, κοντά στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Η αναζήτηση στήριξης από τους συμμάχους

Στις αρχές Αυγούστου, η Σαουδική Αραβία υπέγραψε αμυντική συμφωνία με την Τουρκία και το Πακιστάν, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, παρόμοια με εκείνη που ισχύει για τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ. Την Τρίτη, ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας Χαουάτζα Ασίφ διαβεβαίωσε ότι η χώρα του θα τηρήσει τους όρους της συμφωνίας "στην περίπτωση που καταστεί αναγκαίο". Ωστόσο, η "Συμμαχία της Μέκκας", όπως αποκαλείται, είναι τόσο πρόσφατη που "είναι ελάχιστα πιθανό να παίξει σημαντικό ρόλο στη στρατιωτική απάντηση της Σαουδικής Αραβίας στους Χούθι", σύμφωνα με την Τζέικομπς.

Στα τέλη Ιουλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι η Ουάσιγκτον θα στραφεί εναντίον των Χούθι αν επιχειρήσουν να διαταράξουν τις θαλάσσιες μεταφορές στην Ερυθρά Θάλασσα. Τον Μάρτιο του 2025, η Ουάσιγκτον είχε εντείνει τους βομβαρδισμούς εναντίον των Χούθι, μετά τις επιθέσεις των σιιτών ανταρτών σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, σε ένδειξη υποστήριξης προς τους Παλαιστίνιους της Γάζας. Από τα αμερικανικά πλήγματα σκοτώθηκαν εκατοντάδες άνθρωποι, σύμφωνα με τους Χούθι, ενώ δύο μήνες αργότερα ο Τραμπ κήρυξε κατάπαυση του πυρός.