Η ρύθμιση των 72 δόσεων για οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ επιστρέφει ως κυβερνητικό μέτρο διευκόλυνσης για επαγγελματίες και αγρότες. Πίσω από την επικοινωνιακή εικόνα της «ανάσας», όμως, αποκαλύπτεται η αποτυχία ενός ασφαλιστικού πλαισίου που συνεχίζει να παράγει χρέη και μετά αναζητά τρόπους προσωρινής τακτοποίησής τους.
Η αύξηση των δόσεων από 24 σε 72 αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι το προηγούμενο μοντέλο δεν μπορούσε να λειτουργήσει στην πράξη. Οι μηνιαίες υποχρεώσεις ήταν δυσβάσταχτες για μεγάλο τμήμα των μη μισθωτών, οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με εισφορές, προσαυξήσεις και ανεπαρκή ρευστότητα.
Ρύθμιση με αυστηρά φίλτρα
Η νέα δυνατότητα αφορά οφειλές που έγιναν ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο του 2023. Ωστόσο, για την ένταξη απαιτείται πλήρης τακτοποίηση των νεότερων χρεών. Αυτός ο όρος περιορίζει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής, καθώς αφήνει εκτός πολλούς οφειλέτες που εξακολουθούν να συσσωρεύουν υποχρεώσεις λόγω οικονομικής αδυναμίας.
Στην πράξη, το μέτρο απευθύνεται κυρίως σε όσους έχουν ακόμη κάποια δυνατότητα πληρωμής. Οι πλέον πιεσμένοι επαγγελματίες, όσοι δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τις τρέχουσες εισφορές, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός ρύθμισης από την πρώτη στιγμή.
Τα χρέη στα Ταμεία ξεπερνούν τα 51 δισ. ευρώ
Τα στοιχεία δείχνουν το βάθος του προβλήματος. Στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία έφθασαν τα 51,31 δισ. ευρώ, με συνεχή αύξηση. Από αυτά, περίπου 10,5 δισ. ευρώ θεωρούνται ουσιαστικά μη εισπράξιμα, καθώς συνδέονται με πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες υπό εκκαθάριση ή πρόσωπα που δεν βρίσκονται πλέον εν ζωή.
Το ποσό που θεωρητικά μπορεί να εισπραχθεί περιορίζεται στα 40,8 δισ. ευρώ, χωρίς βεβαιότητα ανάκτησης. Η εικόνα γίνεται πιο χαρακτηριστική από την κατανομή των οφειλών: περίπου το 87% των οφειλετών χρωστά έως 30.000 ευρώ, ενώ σχεδόν επτά στους δέκα οφείλουν κάτω από 15.000 ευρώ.
Πρόκειται κυρίως για μικρές και μεσαίες οφειλές, οι οποίες διογκώνονται μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλών εισφορών και περιορισμένων εισοδημάτων. Την ίδια ώρα, περίπου 3.000 μεγάλοι οφειλέτες με χρέη άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ συγκεντρώνουν πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού.
Προσωρινή διαχείριση, όχι λύση
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις 72 δόσεις ως εργαλείο αποπληρωμής και ενίσχυσης των εσόδων του e-ΕΦΚΑ. Η μείωση της μηνιαίας δόσης μπορεί πράγματι να βοηθήσει ένα μέρος των οφειλετών να παραμείνει συνεπές. Δεν αντιμετωπίζει, όμως, τις αιτίες που δημιουργούν νέες οφειλές.
Οι υψηλές ασφαλιστικές εισφορές, οι προσαυξήσεις και η ασταθής οικονομική βάση των μη μισθωτών παραμένουν στο ίδιο σημείο. Έτσι, ένα σημαντικό ποσοστό οφειλετών είτε δεν θα ενταχθεί είτε θα χάσει τη ρύθμιση στην πορεία. Εκτιμάται ότι το ποσοστό αυτό μπορεί να κινηθεί μεταξύ 30% και 50%.
Το κεντρικό πρόβλημα παραμένει η διαρκής παραγωγή νέων χρεών. Όσο το ασφαλιστικό σύστημα δεν προσαρμόζεται στην πραγματική εισοδηματική δυνατότητα επαγγελματιών και αγροτών, οι ρυθμίσεις θα λειτουργούν ως προσωρινές παρεμβάσεις. Χωρίς αλλαγές στις εισφορές και στους μηχανισμούς επιβάρυνσης, οι 72 δόσεις κινδυνεύουν να προστεθούν στη μακρά αλυσίδα μέτρων που απλώς μεταθέτουν το πρόβλημα στο μέλλον.
