Χρηματοδότηση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης: Τα εργαλεία που παρουσίασε ο Παπαθανάσης

Χρηματοδοτικούς πόρους άνω των 100 δισ. ευρώ για τα επόμενα χρόνια παρουσίασε ο Νίκος Παπαθανάσης, υποστηρίζοντας ότι η επενδυτική δραστηριότητα μπορεί να συνεχιστεί μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μίλησε στο 6ο διεθνές συνέδριο του Συνδέσμου Ελλήνων Χρηματοοικονομολόγων, εκπροσωπώντας τον πρωθυπουργό.

Στην ομιλία του απέδωσε τις οικονομικές επιδόσεις στη δημοσιονομική πολιτική που εφαρμόζεται από το 2019 και παρουσίασε τα εργαλεία που, κατά τον κυβερνητικό σχεδιασμό, θα χρηματοδοτήσουν την επόμενη αναπτυξιακή περίοδο. Συνέδεσε επίσης τη δυνατότητα προσέλκυσης κεφαλαίων με την πολιτική σταθερότητα και την αξιοπιστία των δημόσιων οικονομικών.

Το συνολικό ποσό που επικαλέστηκε περιλαμβάνει διαφορετικά προγράμματα, χρονικούς ορίζοντες και πόρους υπό διαπραγμάτευση. Η μετατροπή αυτών των χρηματοδοτικών δυνατοτήτων σε ολοκληρωμένες επενδύσεις και κοινωνικό όφελος αποτελεί το ουσιαστικό πεδίο αξιολόγησης των κυβερνητικών εξαγγελιών.

Οι αποδόσεις των ομολόγων και οι προβλέψεις για την οικονομία

Ο κ. Παπαθανάσης περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, στο οποίο οι αγορές δίνουν ιδιαίτερο βάρος στη δημοσιονομική συνέπεια και στη σταθερότητα. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει απομακρυνθεί από την εικόνα της κρίσης και λειτουργεί πλέον ως παράγοντας σταθερότητας στην Ευρώπη.

Ως ενδεικτικό στοιχείο ανέφερε ότι η χώρα δανείζεται με χαμηλότερες αποδόσεις από τη Γαλλία και την Ιταλία. Απέδωσε την εξέλιξη στα πρωτογενή πλεονάσματα, στην τήρηση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων και της συμφωνημένης πορείας δαπανών, καθώς και στην πρόωρη εξόφληση μνημονιακών δανείων.

Επικαλέστηκε ακόμη τη διάρθρωση του δημόσιου χρέους, με μέση διάρκεια 17 έως 18 χρόνια και μέσο κόστος τόκων χαμηλότερο του 1,8%. Στους παράγοντες που θεωρεί ότι στηρίζουν την οικονομική αξιοπιστία πρόσθεσε την κυβερνητική πλειοψηφία και την πολιτική σταθερότητα.

Για την ανάπτυξη παρουσίασε πρόβλεψη 2% το 2026 και 2,3% το 2027, υποστηρίζοντας ότι οι ρυθμοί παραμένουν υπερδιπλάσιοι του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Για τις επενδύσεις ανέφερε επίπεδο 18% το 2026 και εκτίμηση άνω του 18,5% το 2027, έναντι 11% το 2019, χαρακτηρίζοντας την αύξηση τη μεγαλύτερη στην ΕΕ.

Στην αγορά εργασίας επικαλέστηκε υποχώρηση της ανεργίας από 17,5% το 2019 σε 7,4% και δημιουργία περισσότερων από 600.000 θέσεων εργασίας. Για το δημόσιο χρέος παρουσίασε πορεία μείωσης στο 136,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 128,8% το 2027, με στόχο το 120% το 2029, έναντι ποσοστού άνω του 200% το 2020.

Τα μεγέθη για τα επόμενα έτη αποτελούν προβλέψεις και στόχους. Η επίτευξή τους θα κριθεί από την εξέλιξη της οικονομίας και την εφαρμογή του επενδυτικού σχεδιασμού, ενώ η κοινωνική αποτίμηση απαιτεί να εξεταστεί και η επίδραση στα εισοδήματα και στις συνθήκες διαβίωσης.

Τα χρηματοδοτικά εργαλεία και ο σχεδιασμός μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Ο αναπληρωτής υπουργός παρουσίασε τέσσερις βασικές πηγές χρηματοδότησης που ήδη υποστηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα:

• Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Πόροι 36 δισ. ευρώ, τους οποίους προσδιόρισε περίπου στο 16% του ΑΕΠ και ως το υψηλότερο αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών. Δήλωσε ότι έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα και τα αιτήματα πληρωμής, εκφράζοντας την προσδοκία είσπραξης του συνόλου των διαθέσιμων κονδυλίων.
• ΕΣΠΑ 2021-2027: Συνολικό πρόγραμμα περίπου 26 δισ. ευρώ. Ανέφερε χρηματοδότηση άνω των 17.600 επιχειρηματικών σχεδίων, αξίας σχεδόν 4 δισ. ευρώ, και κατέταξε την Ελλάδα μεταξύ των κρατών με υψηλές επιδόσεις απορρόφησης.
• Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030: Περίπου 23 δισ. ευρώ, μαζί με τις τρέχουσες δεσμεύσεις, για υποδομές, ενέργεια, ύδατα και ψηφιακές παρεμβάσεις που βρίσκονται εκτός χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών ταμείων.
• Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα: Περισσότερα από 60.000 εγκεκριμένα δάνεια, συνολικής αξίας 10,5 δισ. ευρώ.

Για την περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, ο κ. Παπαθανάσης υποστήριξε ότι υπάρχει συνέχεια στη χρηματοδότηση των επενδύσεων. Στον σχεδιασμό που παρουσίασε περιλαμβάνονται:

• Υπόλοιποι πόροι του ΕΣΠΑ: Περίπου 19 δισ. ευρώ προς επένδυση έως το 2029. Η ενδιάμεση αναθεώρηση κατευθύνει τις προτεραιότητες στην ανταγωνιστικότητα, στην αμυντική και βιομηχανική ικανότητα, στην ανθεκτικότητα των υδάτων, στη στέγαση και στην ενέργεια.
• Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα: Πάνω από 5 δισ. ευρώ για την προστασία νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων κατά την πράσινη μετάβαση.
• Ταμείο Εκσυγχρονισμού και Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων: Περίπου 1,7 δισ. ευρώ για αποθήκευση ενέργειας, δίκτυα και διασυνδέσεις, καθώς και 2,3 δισ. ευρώ για παρεμβάσεις στα νησιά.
• Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης: Διαθέσιμοι πόροι 23 δισ. ευρώ για το 2026-2030, ποσό που ο υπουργός χαρακτήρισε υπερδιπλάσιο εκείνου της περιόδου 2021-2025.
• Νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034: Ο ελληνικός σχεδιασμός ξεκινά, όπως ανέφερε, από περίπου 49,5 δισ. ευρώ. Εκτίμησε ότι η συμφωνία πιθανότατα θα επιτευχθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027, κατά την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Για τις ενεργειακές επενδύσεις, ο αναπληρωτής υπουργός υποστήριξε ότι μπορούν να περιορίσουν το κόστος σε μόνιμη βάση. Ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι ήδη καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας και επανέλαβε τον στόχο ανάδειξής της σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.

Το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο παραμένει υπό διαπραγμάτευση, επομένως τα ποσά που συνδέονται με αυτό αποτελούν βάση σχεδιασμού. Αντίστοιχα, τα υπόλοιπα του ΕΣΠΑ εντάσσονται στο υφιστάμενο πρόγραμμα και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης εμφανίζεται τόσο στον σημερινό όσο και στον μελλοντικό χρηματοδοτικό σχεδιασμό.

Ο κ. Παπαθανάσης τοποθέτησε τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους των επόμενων χρόνων πάνω από τα 100 δισ. ευρώ, περιγράφοντάς τους ως χρηματοδοτική βάση δεκαετίας. Η παρουσίασή του στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι η δημοσιονομική σταθερότητα, η ανάπτυξη και τα διαθέσιμα εργαλεία μπορούν να διατηρήσουν την επενδυτική δυναμική.

Απευθυνόμενος στους συνέδρους, ανέθεσε στον χρηματοοικονομικό και επιχειρηματικό κόσμο τον ρόλο μετατροπής των κεφαλαίων σε ανάπτυξη και στην κυβέρνηση τη διατήρηση κατάλληλων συνθηκών. Η αξιολόγηση αυτής της δέσμευσης θα εξαρτηθεί από την υλοποίηση των έργων, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη διάχυση των αποτελεσμάτων στην οικονομία και στην κοινωνία.