Χρόνιος βήχας: 7 πιθανές αιτίες και τα σημάδια που χρειάζονται άμεσο έλεγχο

Ο βήχας που επιμένει για οκτώ εβδομάδες ή περισσότερο στους ενήλικες χαρακτηρίζεται συνήθως χρόνιος. Μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις του αναπνευστικού, όπως το άσθμα, ή με προβλήματα όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η διάρκεια βοηθά τον γιατρό να κατευθύνει τη διερεύνηση, μαζί με το είδος του βήχα, τα συνοδά συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό.

Ορισμένα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση πριν συμπληρωθούν οι οκτώ εβδομάδες. Ακόμη και λίγες ραβδώσεις αίματος στα πτύελα χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό. Μεγαλύτερη ποσότητα αίματος, έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή ισχυρός πόνος στο στήθος απαιτούν επείγουσα ιατρική βοήθεια. Επίμονος πυρετός, έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις, ανεξήγητη απώλεια βάρους και βραχνάδα που επιμένει είναι επίσης λόγοι για έγκαιρη εξέταση.

Επτά παθήσεις που μπορεί να συνδέονται με τον χρόνιο βήχα

• Άσθμα. Ο βήχας μπορεί να είναι ξηρός και να επιδεινώνεται τη νύχτα, νωρίς το πρωί ή ύστερα από έκθεση σε κρύο αέρα και αλλεργιογόνα. Σε ορισμένους ανθρώπους είναι το κύριο σύμπτωμα.
• Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Ο επίμονος βήχας συχνά συνοδεύεται από φλέγματα και δύσπνοια, η οποία μπορεί να γίνεται πιο αισθητή κατά τη σωματική προσπάθεια.
• Πνευμονική ίνωση. Η δημιουργία ουλών στον πνευμονικό ιστό μπορεί να προκαλέσει ξηρό βήχα και δύσπνοια, ιδίως κατά την κίνηση ή την άσκηση.
• Φυματίωση. Η ενεργός πνευμονική φυματίωση μπορεί να εκδηλωθεί με βήχα που διαρκεί τρεις εβδομάδες ή περισσότερο, πυρετό, νυχτερινές εφιδρώσεις και απώλεια βάρους.
• Καρκίνος του πνεύμονα. Βήχας που επιμένει ή αλλάζει χαρακτήρα χρειάζεται διερεύνηση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν αίμα στα πτύελα ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η άνοδος του περιεχομένου του στομάχου προς τον οισοφάγο μπορεί να ερεθίσει τον λαιμό και να συμβάλει στην εμφάνιση επίμονου βήχα.
• Καρδιακή ανεπάρκεια. Η συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες μπορεί να προκαλέσει βήχα και δύσπνοια, με τα συμπτώματα συχνά εντονότερα όταν ο ασθενής ξαπλώνει.

Τι εξετάζει ο γιατρός και ποιες εξετάσεις μπορεί να ζητήσει

Η διερεύνηση αρχίζει με αναλυτικό ιστορικό και κλινική εξέταση. Ο γιατρός ρωτά αν ο βήχας είναι ξηρός ή συνοδεύεται από φλέγματα, αν εμφανίζεται καθημερινά ή κατά διαστήματα και αν επιδεινώνεται σε συγκεκριμένες ώρες ή εποχές. Σημασία έχει επίσης αν διακόπτει τον ύπνο ή συνοδεύεται από δύσπνοια, συριγμό ή πόνο στο στήθος. Στην αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη το κάπνισμα, οι αλλεργίες, η φαρμακευτική αγωγή και τυχόν προηγούμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Στους ενήλικες, ο αρχικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει ακτινογραφία θώρακος και σπιρομέτρηση. Η ακτινογραφία δίνει μια πρώτη εικόνα των πνευμόνων, ενώ η σπιρομέτρηση μετρά την αναπνευστική λειτουργία και βοηθά στη διερεύνηση του άσθματος και της ΧΑΠ. Εξετάσεις αίματος ή πτυέλων μπορεί να ζητηθούν όταν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης ή άλλης πάθησης. Η αξονική θώρακος επιλέγεται ανάλογα με τα συμπτώματα, το ιστορικό και τα ευρήματα του αρχικού ελέγχου.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Παθήσεις όπως το άσθμα ή η παλινδρόμηση μπορούν να αντιμετωπιστούν με στοχευμένη αγωγή μετά την αξιολόγηση. Η προσωρινή ανακούφιση με ένα αντιβηχικό αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για το τι συντηρεί το σύμπτωμα.