Σήμερα, 30 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, πραγματοποιούνται οι πληρωμές του ΟΠΕΚΑ προς περίπου 610.000 δικαιούχους κοινωνικών επιδομάτων. Πρόκειται για μια ακόμη «μεγάλη ημέρα πληρωμών», όπως συχνά παρουσιάζεται επικοινωνιακά, η οποία όμως αποτυπώνει με ωμό τρόπο τη βαθιά κοινωνική εξάρτηση από προνοιακές παρεμβάσεις σε μια χώρα όπου η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση και η επισφαλής εργασία έχουν γίνει κανονικότητα.
Το συνολικό ποσό που διατίθεται κατανέμεται σε δεκάδες επιδόματα, καλύπτοντας από οικογένειες με παιδιά και άτομα με αναπηρία έως υπερήλικες, ευάλωτους οφειλέτες και πολίτες σε ορεινές ή μειονεκτικές περιοχές. Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, δεν κρύβεται κοινωνική ευημερία, αλλά η ανάγκη στοιχειώδους επιβίωσης μεγάλου μέρους του πληθυσμού.
Οι αριθμοί μιλούν – και δεν είναι καθησυχαστικοί
Από τις σημερινές πληρωμές, ξεχωρίζει το κονδύλι των αναπηρικών επιδομάτων, με 203.660 δικαιούχους και σχεδόν 99 εκατ. ευρώ, καθώς και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, που αφορά 152.765 πολίτες και ανέρχεται σε πάνω από 35,3 εκατ. ευρώ. Το Επίδομα Στέγασης καταβάλλεται σε 168.733 δικαιούχους με ποσό άνω των 20 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η κατοικία έχει μετατραπεί σε βασικό κοινωνικό πρόβλημα.
Το Επίδομα Παιδιού φτάνει σε μόλις 16.699 δικαιούχους αυτή την περίοδο, ενώ το Επίδομα Γέννησης –που υποτίθεται ότι στηρίζει τη δημογραφική πολιτική– καταβάλλεται σε 9.630 οικογένειες. Αντιθέτως, επιδόματα που σχετίζονται με τη φτώχεια της τρίτης ηλικίας, όπως το Επίδομα Ανασφάλιστων Υπερηλίκων και το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Υπερηλίκων, αθροιστικά αφορούν πάνω από 35.000 ανθρώπους.
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται ακόμη επιδόματα για κόκκινα δάνεια, ευάλωτους οφειλέτες, έξοδα κηδείας, αναδοχή, προσωπικό βοηθό, αλλά και το Επίδομα Αλληλεγγύης για την Ελληνική Μειονότητα Αλβανίας, που αφορά 14.138 δικαιούχους. Η εικόνα είναι πολυδιασπασμένη, αποσπασματική και αποκαλυπτική ενός κράτους που λειτουργεί περισσότερο ως διαχειριστής κρίσεων παρά ως φορέας κοινωνικού σχεδιασμού.
Προπληρωμένες κάρτες και πολιτική διαχείρισης της φτώχειας
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, καθώς και τα επιδόματα Γέννησης και Αναδοχής, καταβάλλονται μέσω προπληρωμένων καρτών. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως μέτρο διαφάνειας και ελέγχου, όμως για πολλούς δικαιούχους συνιστά έναν ακόμη περιορισμό στη διαχείριση του ήδη ανεπαρκούς εισοδήματός τους.
Η πραγματικότητα είναι ότι τα επιδόματα δεν αποτελούν αναπτυξιακή πολιτική. Αποτελούν μηχανισμό άμβλυνσης ακραίων κοινωνικών πιέσεων, χωρίς να αντιμετωπίζουν τα αίτια που τις γεννούν: χαμηλούς μισθούς, ασταθή εργασία, εκτόξευση ενοικίων, ενεργειακό κόστος και αποδυνάμωση των δημόσιων υπηρεσιών.
Όταν 610.000 πολίτες εξαρτώνται κάθε μήνα από επιδοματικές πληρωμές για να τα βγάλουν πέρα, το ζήτημα δεν είναι αν «έγιναν οι πληρωμές στην ώρα τους». Το ζήτημα είναι γιατί τόσοι πολλοί χρειάζονται επιδόματα για να επιβιώσουν. Και αυτό είναι ένα πολιτικό ερώτημα που δεν απαντιέται με δελτία Τύπου και πίνακες ποσών.
