Η φορολογική διοίκηση περνά σε νέα ψηφιακή φάση. Το 2026 η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να κινηθεί πέρα από τους παραδοσιακούς φορολογικούς ελέγχους, τις καταγγελίες και τις περιοδικές διασταυρώσεις, δημιουργώντας ολοκληρωμένο ψηφιακό προφίλ για κάθε φορολογούμενο. Στο επίκεντρο θα βρίσκεται ο ΑΦΜ, γύρω από τον οποίο θα συγκεντρώνονται δεδομένα για εισοδήματα, περιουσία, συναλλαγές, οφειλές, μισθώσεις και συνολική οικονομική συμπεριφορά.
Η νέα στρατηγική στηρίζεται στην αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, εργαλείων επιχειρησιακής νοημοσύνης, ανάλυσης μεγάλων δεδομένων και προγνωστικών μοντέλων. Στόχος είναι ο έγκαιρος εντοπισμός ύποπτων συναλλαγών, αδήλωτων εισοδημάτων, αποκρυβείσας φορολογητέας ύλης και περιπτώσεων όπου η εικόνα που δηλώνει ο φορολογούμενος απέχει από τον πραγματικό τρόπο ζωής ή την οικονομική του δυνατότητα.
Ψηφιακό προφίλ γύρω από κάθε ΑΦΜ
Το νέο μοντέλο της ΑΑΔΕ έχει ως βασικό άξονα τη συγκέντρωση και σύνδεση πληροφοριών από πολλές πηγές. Τα στοιχεία θα αντλούνται από εσωτερικές βάσεις της φορολογικής διοίκησης, την πλατφόρμα myDATA, τα διασυνδεδεμένα POS, τις ταμειακές μηχανές, τις δηλώσεις ΦΠΑ, τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, τις τραπεζικές κινήσεις, τα ακίνητα, τις μισθώσεις και, όπου επιτρέπεται, από ανοιχτές πηγές πληροφόρησης.
Η λογική του συστήματος είναι άμεση και ισχυρή. Όταν τα δηλωμένα εισοδήματα δεν συμβαδίζουν με την περιουσιακή κατάσταση, τις αγορές, τις μισθώσεις, τις ηλεκτρονικές πληρωμές ή την επαγγελματική δραστηριότητα, το σύστημα θα ενεργοποιεί ένδειξη κινδύνου. Έτσι, οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα μπορούν να παρεμβαίνουν στοχευμένα, πριν η φοροδιαφυγή παγιωθεί και πριν χαθεί κρίσιμος χρόνος για το Δημόσιο.
Πρόκειται για ουσιαστική μετατόπιση από τον εκ των υστέρων έλεγχο στον προληπτικό εντοπισμό φορολογικού κινδύνου. Η ΑΑΔΕ επιδιώκει να γνωρίζει εγκαίρως ποιος φορολογούμενος ή ποια επιχείρηση εμφανίζει αυξημένη πιθανότητα παραβατικής συμπεριφοράς, ώστε οι έλεγχοι να κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχουν πραγματικές ενδείξεις απόκλισης.
Κεντρικό εργαλείο στον νέο σχεδιασμό είναι το σύστημα PARE, από τις λέξεις Payment Capacity, Attitude, Recency και Event. Μέσω αυτού θα δημιουργείται αναλυτικό προφίλ φορολογουμένου, με βάση την ικανότητα πληρωμής, τη φορολογική συμπεριφορά, την παλαιότητα των χρεών και σημαντικά οικονομικά γεγονότα που επηρεάζουν τη δυνατότητα εξόφλησης.
Το PARE θα εξετάζει τραπεζικούς λογαριασμούς, εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, οικονομικές μεταβολές, παλαιές και νέες οφειλές, καθώς και τη διαχρονική συνέπεια του φορολογουμένου απέναντι στις υποχρεώσεις του. Με αυτόν τον τρόπο, η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να διακρίνει όσους έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής από όσους εμφανίζονται ασυνεπείς ενώ διαθέτουν οικονομική δυνατότητα.
Ο στόχος είναι η αύξηση της εισπραξιμότητας και ο περιορισμός της δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων χρεών. Το επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει είσπραξη τουλάχιστον του 45% των ληξιπρόθεσμων οφειλών από φορολογούμενους που δημιουργούν για πρώτη φορά χρέη προς την εφορία, καθώς και είσπραξη 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Παράλληλα, στο στόχαστρο μπαίνουν οι μεγάλοι οφειλέτες, από τους οποίους η ΑΑΔΕ επιδιώκει να εισπράξει τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ. Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Τελωνειακή Διοίκηση ο στόχος τοποθετείται στα 28 εκατ. ευρώ, ενώ για τις νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές επιδιώκεται εισπραξιμότητα 35%.
Μητρώο Ακινήτων, myDATA, POS και ψηφιακές συναλλαγές
Μία από τις βασικές παρεμβάσεις του 2026 είναι η λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, γνωστού ως ΜΙΔΑ. Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα συγκεντρώνει σε ενιαία βάση στοιχεία για ακίνητα, ιδιοκτησίες, χρήσεις, μισθώσεις και μεταβιβάσεις, δημιουργώντας καθαρότερη εικόνα για την ακίνητη περιουσία κάθε φορολογουμένου.
Το ΜΙΔΑ αναμένεται να ενισχύσει τις διασταυρώσεις για ακίνητα που μισθώνονται χωρίς να δηλώνονται, για βραχυχρόνιες μισθώσεις με αναντιστοιχίες, για αγοραπωλησίες που δεν έχουν αποτυπωθεί σωστά και για μεταβιβάσεις που δεν έχουν ενσωματωθεί πλήρως στη φορολογική εικόνα των πολιτών.
Η αγορά ακινήτων παραμένει σταθερά στο επίκεντρο των ελέγχων, καθώς οι μισθώσεις, οι βραχυχρόνιες ενοικιάσεις και οι μεταβιβάσεις αποτελούν πεδία όπου συχνά εμφανίζονται αποκλίσεις. Με τη νέα πλατφόρμα, η ΑΑΔΕ θα επιδιώξει να περιορίσει τις γκρίζες ζώνες και να γνωρίζει ποιος κατέχει ακίνητο, ποιος το χρησιμοποιεί, ποιος το εκμισθώνει και ποιο εισόδημα προκύπτει.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται στα ακίνητα. Το 2026 ενισχύεται και αναβαθμίζεται η πλατφόρμα myDATA, ενώ η ηλεκτρονική τιμολόγηση επεκτείνεται σταδιακά σε όλη την αγορά. Παράλληλα, το Ψηφιακό Πελατολόγιο θα επεκταθεί πέρα από τον κλάδο των οχημάτων και σε επιχειρήσεις κοινωνικών εκδηλώσεων, εντάσσοντας περισσότερες δραστηριότητες στο πεδίο άμεσης παρακολούθησης.
Σημαντικό ρόλο αποκτά και το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, μέσω του οποίου η φορολογική διοίκηση θα έχει σε πραγματικό χρόνο εικόνα για τη διακίνηση αγαθών. Η πορεία ενός προϊόντος, από την αποστολή έως την παραλαβή και την τελική διάθεση, θα μπορεί να ελέγχεται ψηφιακά, περιορίζοντας τα περιθώρια για αδήλωτες κινήσεις εμπορευμάτων.
Την ίδια ώρα, η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών ενισχύεται με νέο λογισμικό που θα παρακολουθεί online τις συναλλαγές. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζεται ο χώρος για αποκρύψεις τζίρου, παράλληλες ταμειακές πρακτικές ή συναλλαγές που δεν καταχωρίζονται σωστά στα βιβλία της επιχείρησης.
Η ΑΑΔΕ επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο δίκτυο ελέγχου, όπου η απόδειξη, το τιμολόγιο, η πληρωμή με κάρτα, η αποστολή του προϊόντος και η δήλωση στα ηλεκτρονικά βιβλία θα συνδέονται μεταξύ τους. Όταν ένα σημείο της αλυσίδας παρουσιάζει ασυμφωνία, ο φορολογικός κίνδυνος θα αυξάνεται και η υπόθεση θα μπορεί να μπαίνει σε προτεραιότητα ελέγχου.
Μέσω του Συστήματος Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων, η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί σενάρια κινδύνου για επιχειρήσεις που εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα παραβατικότητας. Ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί στο ηλεκτρονικό εμπόριο, στις ύποπτες συναλλαγές, στις αναντιστοιχίες ΦΠΑ, στις συναλλαγές με το εξωτερικό και στις πιθανές απάτες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.
Οι έλεγχοι θα βασίζονται λιγότερο στην τυχαία επιλογή και περισσότερο στα δεδομένα, στην αλγοριθμική ανάλυση και στα συμπεριφορικά μοτίβα. Μια επιχείρηση με υψηλή ψηφιακή δραστηριότητα και χαμηλές δηλώσεις εσόδων, μια εταιρεία με ασυνήθιστες συναλλαγές ή ένας επαγγελματίας με ενεργή δραστηριότητα και μηδενικό ΦΠΑ θα μπορεί να εντάσσεται άμεσα στη λίστα αυξημένης προτεραιότητας.
Πάνω από 194.000 έλεγχοι και στόχος εσόδων 75,45 δισ. ευρώ
Το 2026 προγραμματίζεται εκτεταμένο κύμα φορολογικών και τελωνειακών ελέγχων. Συνολικά, οι έλεγχοι αναμένεται να ξεπεράσουν τους 194.000, με έμφαση τόσο στην πρόληψη όσο και στην καταστολή της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου.
Οι φορολογικές και ελεγκτικές υπηρεσίες θα πραγματοποιήσουν 26.000 ελέγχους, ενώ στη φορολογία κεφαλαίου προβλέπονται 2.500 έλεγχοι. Επιπλέον, έχουν προγραμματιστεί 25.400 μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι πρόληψης και 39.300 έλεγχοι και έρευνες από τις ΔΕΟΣ.
Στο τελωνειακό πεδίο, το σχέδιο είναι ακόμη πιο εκτεταμένο. Προβλέπονται 75.000 έλεγχοι δίωξης από τα Τελωνεία, 14.800 εκ των υστέρων τελωνειακοί έλεγχοι, 11.000 έλεγχοι με αυτοκινούμενα συστήματα X-Rays και 11.060 έλεγχοι δίωξης με σκύλους ανιχνευτές, drones και άλλα τεχνικά μέσα.
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά στοχευμένους ελέγχους με χρήση ψηφιακών δεδομένων. Προβλέπονται 3.468 μερικοί έλεγχοι με αξιοποίηση στοιχείων από POS, myDATA και ενδοκοινοτικές συναλλαγές, 690 έλεγχοι για αμφισβήτηση ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος, 6.350 στοχευμένοι έλεγχοι βάσει κριτηρίων κινδύνου και 1.500 έλεγχοι κατόπιν πληροφοριακών δελτίων.
Στην πρώτη γραμμή των ερευνών μπαίνουν επίσης οι υποθέσεις παράνομων αγροτικών ενισχύσεων, ο έλεγχος καταθέσεων, η αναζήτηση τραπεζικών λογαριασμών στο εξωτερικό και ο εντοπισμός περιουσιακών στοιχείων οφειλετών της εφορίας εκτός Ελλάδας.
Η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί πληροφορίες από 90 χώρες, ενισχύοντας την προσπάθεια εντοπισμού φορολογουμένων που διατηρούν εισοδήματα, λογαριασμούς ή περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό χωρίς πλήρη και ορθή δήλωση στην Ελλάδα.
Παράλληλα, θα τρέξουν διασταυρώσεις για αδήλωτα εισοδήματα από βραχυχρόνιες μισθώσεις, αγοραπωλησίες ακινήτων που δεν έχουν δηλωθεί ορθά, μεταβιβάσεις που δεν εμφανίζονται στη φορολογική εικόνα και επιχειρήσεις που υποβάλλουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ ενώ έχουν ενεργή οικονομική δραστηριότητα.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: οι έλεγχοι θα γίνουν πιο στοχευμένοι, πιο αυτοματοποιημένοι και λιγότερο προβλέψιμοι για όσους επιχειρούν να αποκρύψουν φορολογητέα ύλη. Η φορολογική διοίκηση θα κινείται με βάση συνδυασμό δεδομένων και όχι μόνο με αποσπασματικές πληροφορίες.
Ο μεγάλος δημοσιονομικός στόχος για το 2026 είναι η είσπραξη εσόδων ύψους 75,45 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 29,2 δισ. ευρώ αναμένονται από τον ΦΠΑ, που παραμένει ένας από τους βασικούς πυλώνες των φορολογικών εσόδων.
Η ΑΑΔΕ στοχεύει επίσης στη βεβαίωση 1,5 δισ. ευρώ από ελέγχους. Οι ψηφιακές διασταυρώσεις αναμένεται να οδηγήσουν στην αποστολή περίπου 12.000 ειδοποιητηρίων με πρόσθετους φόρους και πρόστιμα σε φορολογούμενους και επιχειρήσεις.
Τα ειδοποιητήρια θα προκύψουν κυρίως από αποκλίσεις σε δηλώσεις, ασυμφωνίες στον ΦΠΑ, στοιχεία πλατφορμών, αδήλωτα εισοδήματα, αναντιστοιχίες στις συναλλαγές και περιπτώσεις όπου η περιουσιακή εικόνα δεν συμβαδίζει με τα δηλωθέντα εισοδήματα.
Η μετάβαση σε ένα μοντέλο ελέγχων που στηρίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη και στην ανάλυση δεδομένων αλλάζει τη σχέση φορολογουμένου και εφορίας. Η ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται πλέον στη δήλωση, στην καταγγελία ή στον τυπικό έλεγχο. Συγκρίνει, διασταυρώνει, αξιολογεί και προβλέπει.
Για τους συνεπείς φορολογούμενους, το νέο περιβάλλον μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη γραφειοκρατία και πιο δίκαιη στόχευση των ελέγχων. Για όσους βασίζονταν σε καθυστερήσεις, κενά, αδήλωτες συναλλαγές ή χαμένες πληροφορίες, το πλαίσιο γίνεται πολύ πιο στενό.
Το 2026 θα αποτελέσει έτος δοκιμής για το νέο ψηφιακό οπλοστάσιο της ΑΑΔΕ. Το βασικό μήνυμα είναι ότι η φοροδιαφυγή δεν θα αναζητείται μόνο στο ταμείο, στο τιμολόγιο ή στη φορολογική δήλωση. Θα εντοπίζεται μέσα από το συνολικό ψηφιακό αποτύπωμα κάθε φορολογουμένου.
