ΑΑΔΕ: Έρχονται διασταυρώσεις για αδήλωτα εισοδήματα στο εξωτερικό

Έναν νέο κύκλο εκτεταμένων φορολογικών ελέγχων ενεργοποιεί η ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας τη μεγάλη βάση δεδομένων που συγκεντρώνεται μέσω της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών με 93 χώρες. Στόχος των διασταυρώσεων είναι ο εντοπισμός εισοδημάτων, καταθέσεων και περιουσιακών στοιχείων που διατηρούν Έλληνες φορολογούμενοι στο εξωτερικό χωρίς να έχουν δηλωθεί στις φορολογικές τους δηλώσεις.

Στο επίκεντρο των ελεγκτικών υπηρεσιών θα βρεθούν τραπεζικοί λογαριασμοί, τόκοι, μερίσματα, συντάξεις, επιχειρηματικές αμοιβές, ασφαλιστικά προϊόντα και επενδύσεις. Οι έλεγχοι επεκτείνονται πλέον στις συναλλαγές μέσω ηλεκτρονικών ιδρυμάτων πληρωμών, στις ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και στα κρυπτονομίσματα, καθώς το δίκτυο διεθνούς συνεργασίας έχει διευρυνθεί σημαντικά.

Οι πρώτες διασταυρώσεις αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στον μήνα και αφορούν κυρίως φυσικά πρόσωπα που έχουν δηλώσει την Ελλάδα ως χώρα φορολογικής κατοικίας. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι οφείλουν να δηλώνουν το σύνολο του παγκόσμιου εισοδήματός τους, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία αποκτήθηκε.

Η υποχρέωση αυτή καλύπτει εισοδήματα από εργασία, επιχειρηματική δραστηριότητα, επενδύσεις, ακίνητα, συντάξεις, τόκους και μερίσματα που προέρχονται από το εξωτερικό. Οι φορολογικές αρχές θα συγκρίνουν όσα δηλώθηκαν στην Ελλάδα με τα δεδομένα που έχουν διαβιβάσει οι αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους τόκους από καταθέσεις σε ξένες τράπεζες, καθώς οι αποδόσεις που προσφέρονται σε αρκετές χώρες είναι αισθητά υψηλότερες από εκείνες του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει μεγάλο αριθμό πολιτών στη διατήρηση χρημάτων σε λογαριασμούς του εξωτερικού.

Για το φορολογικό έτος 2024, περισσότεροι από 21.000 φορολογούμενοι με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα δήλωσαν τόκους από καταθέσεις του εξωτερικού. Το συνολικό ύψος των συγκεκριμένων εισοδημάτων έφτασε τα 210 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει το εύρος των κεφαλαίων που βρίσκονται εκτός ελληνικών τραπεζών.

Σφιχτό χρονοδιάγραμμα για τις διασταυρώσεις

Η φορολογική διοίκηση έχει καθορίσει συγκεκριμένα ποσοτικά και χρονικά όρια για την επεξεργασία των στοιχείων. Έως την Παρασκευή 31 Ιουλίου πρέπει να έχει ελεγχθεί τουλάχιστον το 10% των πληροφοριών που αφορούν τόκους καταθέσεων φυσικών προσώπων για το φορολογικό έτος 2020.

Η συγκεκριμένη χρήση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σχετικές φορολογικές υποθέσεις παραγράφονται στο τέλος του 2026. Οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ καλούνται επομένως να κινηθούν γρήγορα, ώστε να εντοπιστούν πιθανές αποκλίσεις και να προχωρήσουν οι απαραίτητοι καταλογισμοί πριν εκπνεύσει η νόμιμη προθεσμία.

Παράλληλα, έως τις 31 Οκτωβρίου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία τουλάχιστον του 50% των πληροφοριών που απέστειλαν οι αλλοδαπές φορολογικές αρχές για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2021.

Οι έλεγχοι δεν θα περιοριστούν μόνο σε όσους έχουν δηλώσει εισοδήματα από το εξωτερικό. Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει δειγματοληπτικές διασταυρώσεις και σε φορολογουμένους που δεν ανέφεραν κανένα ποσό εκτός Ελλάδας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχουν καταθέσεις, επενδύσεις ή αποδόσεις που παρέμειναν αδήλωτες.

Με αυτόν τον τρόπο η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να εντοπίσει περιπτώσεις στις οποίες οι δηλώσεις εμφανίζουν μηδενικό εισόδημα εξωτερικού, ενώ τα δεδομένα άλλων κρατών καταγράφουν τραπεζικά υπόλοιπα, τόκους, μερίσματα ή άλλες χρηματοοικονομικές συναλλαγές.

Στο ελεγκτικό πεδίο εντάσσονται και φορολογούμενοι που μετέφεραν τη φορολογική τους κατοικία σε άλλη χώρα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα εξετάσουν αν τηρήθηκαν οι προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος, μεταξύ των οποίων ο απαιτούμενος χρόνος παραμονής εκτός Ελλάδας και η ύπαρξη πραγματικού κέντρου ζωτικών συμφερόντων στο εξωτερικό.

Η μεταφορά φορολογικής κατοικίας δεν αρκεί να εμφανίζεται μόνο στα διοικητικά έγγραφα. Θα ελέγχεται αν ο πολίτης εργάζεται, διαμένει και δραστηριοποιείται ουσιαστικά στη χώρα που έχει δηλώσει ή αν εξακολουθεί να διατηρεί στην Ελλάδα την κύρια οικονομική και προσωπική του δραστηριότητα.

Σε περίπτωση που προκύψουν διαφορές ανάμεσα στις δηλώσεις και στα στοιχεία που απέστειλαν οι ξένες αρχές, οι φορολογούμενοι θα καλούνται να δώσουν εξηγήσεις και να παρουσιάσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Εφόσον οι αποκλίσεις δεν δικαιολογηθούν, θα ακολουθούν πρόσθετοι φόροι, προσαυξήσεις και πρόστιμα. Το συνολικό ύψος της επιβάρυνσης θα εξαρτάται από το ποσό που δεν δηλώθηκε, το είδος του εισοδήματος, τη χρονική περίοδο και τη βαρύτητα της παράβασης.

Τραπεζικοί λογαριασμοί, ψηφιακές πληρωμές και κρυπτονομίσματα

Το διεθνές σύστημα ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών δεν περιορίζεται πλέον στους παραδοσιακούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Οι φορολογικές διοικήσεις ανταλλάσσουν στοιχεία για ηλεκτρονικά πορτοφόλια, ιδρύματα πληρωμών, ψηφιακές πλατφόρμες, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και επενδύσεις σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.

Η διεύρυνση του συστήματος περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια απόκρυψης κεφαλαίων μέσω νέων μορφών συναλλαγών. Χρήματα που κινούνται εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος μπορούν πλέον να εντοπίζονται και να συνδέονται με τον πραγματικό δικαιούχο.

Η ανταλλαγή πληροφοριών είναι αμφίδρομη. Η Ελλάδα λαμβάνει στοιχεία για φορολογικούς κατοίκους της που διατηρούν εισοδήματα ή περιουσία στο εξωτερικό και ταυτόχρονα αποστέλλει αντίστοιχα δεδομένα στις φορολογικές αρχές των συνεργαζόμενων κρατών.

Στα δεδομένα που διαβιβάζονται περιλαμβάνονται το ονοματεπώνυμο, η διεύθυνση κατοικίας, η χώρα φορολογικής κατοικίας, ο αριθμός φορολογικού μητρώου και τα στοιχεία ταυτοποίησης του δικαιούχου ενός λογαριασμού ή μιας επένδυσης.

Παράλληλα, αποστέλλονται πληροφορίες για αριθμούς λογαριασμών, υπόλοιπα, κινήσεις κεφαλαίων, χρηματοοικονομικές επενδύσεις, ασφαλιστήρια συμβόλαια, συνταξιοδοτικά προϊόντα και άλλα περιουσιακά στοιχεία.

Το σύστημα καλύπτει επίσης κάθε μορφή εισοδήματος που αποκτάται εκτός της χώρας φορολογικής κατοικίας. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται τόκοι, μερίσματα, συντάξεις, αμοιβές, επιχειρηματικά κέρδη και αποδόσεις από επενδυτικά προϊόντα.

Στο διεθνές δίκτυο αυτόματης ανταλλαγής συμμετέχουν σήμερα 93 χώρες και φορολογικές δικαιοδοσίες. Μεταξύ αυτών βρίσκονται όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σημαντικά διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα.

Στη λίστα περιλαμβάνονται η Ελβετία, το Λιχτενστάιν, το Λουξεμβούργο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σιγκαπούρη, οι Νήσοι Κέιμαν, οι Μπαχάμες και δεκάδες ακόμη χώρες που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν συχνά για τη διατήρηση κεφαλαίων μακριά από τον έλεγχο των εθνικών φορολογικών αρχών.

Η νέα επιχείρηση ελέγχων ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα της ΑΑΔΕ να παρακολουθεί τη διαδρομή χρημάτων και επενδύσεων στο εξωτερικό. Η έκταση των πληροφοριών που συγκεντρώνονται περιορίζει το περιθώριο για αδήλωτα εισοδήματα, χωρίς όμως να αναιρεί την υποχρέωση της φορολογικής διοίκησης να εφαρμόζει τις διαδικασίες με ακρίβεια, διαφάνεια και ίση μεταχείριση.

Για τους φορολογουμένους με νόμιμα δηλωμένα εισοδήματα και τεκμηριωμένη φορολογική κατοικία, οι διασταυρώσεις δεν δημιουργούν πρόσθετη υποχρέωση πέρα από την προσκόμιση των απαραίτητων στοιχείων. Για όσους απέκρυψαν καταθέσεις, τόκους ή περιουσία, η διεθνής ανταλλαγή δεδομένων καθιστά πλέον τον εντοπισμό τους πολύ πιθανότερο.