ΑΑΔΕ: Νέο πλαίσιο για φοροαπαλλαγές σε όσους επιστρέφουν στην Ελλάδα

Η ΑΑΔΕ προχωρά στην επικαιροποίηση του πλαισίου για τη χορήγηση δασμοφορολογικών απαλλαγών σε όσους μεταφέρουν τη συνήθη κατοικία τους στην Ελλάδα, επιχειρώντας να βάλει τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες που εφαρμόζονταν μέχρι σήμερα από τις τελωνειακές αρχές. Η νέα εγκύκλιος αφορά κυρίως Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό και επιδιώκει να διαμορφώσει ενιαίο, σαφές και ταχύτερο καθεστώς εξυπηρέτησης.

Η εγκύκλιος εκδόθηκε σε εφαρμογή του άρθρου 157 του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα και παρέχει αναλυτικές οδηγίες προς τα τελωνεία, ώστε οι απαλλαγές να χορηγούνται με κοινά κριτήρια σε όλη τη χώρα. Στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, η αποφυγή αυθαίρετων διαφοροποιήσεων και η μείωση της γραφειοκρατίας για πολίτες που επαναπατρίζονται έπειτα από πολυετή διαμονή στο εξωτερικό.

Η βασική αλλαγή αφορά τον τρόπο αναγνώρισης του δικαιώματος απαλλαγής. Πλέον, η απαλλαγή εξετάζεται και χορηγείται σε κάθε φυσικό πρόσωπο χωριστά και όχι συνολικά ανά οικογένεια. Η προσαρμογή αυτή επιχειρεί να ευθυγραμμίσει το ισχύον πλαίσιο με τις σύγχρονες κοινωνικές, επαγγελματικές και οικογενειακές συνθήκες, όπου τα μέλη μιας οικογένειας μπορεί να έχουν διαφορετική διαδρομή κατοικίας, εργασίας ή εγκατάστασης.

Δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από δασμούς, τέλος ταξινόμησης, ΦΠΑ και λοιπούς φόρους αποκτούν όσοι είχαν τη συνήθη κατοικία τους στο εξωτερικό για τουλάχιστον 24 μήνες πριν από την οριστική επιστροφή τους στην Ελλάδα, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ποιοι πληρούν τα κριτήρια και ποια στοιχεία πρέπει να συνεκτιμώνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Το κριτήριο της συνήθους κατοικίας

Κεντρικό σημείο της εγκυκλίου είναι ο ακριβέστερος προσδιορισμός της έννοιας της «συνήθους κατοικίας». Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι καθοριστικό στοιχείο είναι το μόνιμο κέντρο συμφερόντων του ενδιαφερομένου, το οποίο προκύπτει από το σύνολο των προσωπικών, οικογενειακών, επαγγελματικών, φορολογικών και ασφαλιστικών δεσμών του.

Στην αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη η κατοικία της οικογένειας, η φοίτηση των παιδιών, η άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, η ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων, καθώς και οι δεσμοί του πολίτη με τις φορολογικές και ασφαλιστικές αρχές κάθε χώρας. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστούν οι παρερμηνείες που στο παρελθόν οδηγούσαν σε διαφορετικές αποφάσεις από τελωνείο σε τελωνείο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και οι διευκρινίσεις για εργαζομένους που υπηρετούν στο εξωτερικό με απόσπαση ή ειδική αποστολή, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει πότε θεωρείται ότι τα πρόσωπα αυτά έχουν μεταφέρει πράγματι τη συνήθη κατοικία τους εκτός Ελλάδας και μπορούν, κατά την επιστροφή τους, να υπαχθούν στις διατάξεις περί μετοικεσίας.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι η τηλεργασία ή η διατήρηση επαγγελματικής σχέσης με επιχείρηση άλλης χώρας δεν αρκεί αυτοτελώς για να αποδειχθεί ότι το μόνιμο κέντρο συμφερόντων βρίσκεται στο εξωτερικό. Για να αναγνωριστεί τέτοιο δικαίωμα απαιτείται πραγματική εγκατάσταση εκτός Ελλάδας, με ουσιαστικούς δεσμούς που τεκμηριώνουν τη συνήθη κατοικία στο εξωτερικό.

Οι απαλλαγές για οχήματα και μέσα μεταφοράς

Εκτενείς είναι οι οδηγίες και για τα μέσα μεταφοράς. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση απαλλαγής είναι το όχημα να έχει χρησιμοποιηθεί από τον δικαιούχο για τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη μεταφορά της κατοικίας του στην Ελλάδα. Η προϋπόθεση αυτή ισχύει ακόμη και σε περιπτώσεις απόκτησης μέσω σύμβασης leasing.

Ωστόσο, κατά την υποβολή της αίτησης, το όχημα πρέπει να έχει περιέλθει στην πλήρη κυριότητα του ενδιαφερομένου. Η εγκύκλιος καθορίζει επίσης τους όρους ταξινόμησης των οχημάτων και υπενθυμίζει ότι εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί για παλαιά ρυπογόνα αυτοκίνητα, στοιχείο κρίσιμο για όσους σχεδιάζουν να εισαγάγουν όχημα κατά την επιστροφή τους στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η επικαιροποίηση των οδηγιών αποσκοπεί στην απλούστευση των διαδικασιών και στην ενιαία αντιμετώπιση των αιτημάτων από όλες τις τελωνειακές αρχές. Με τις νέες διευκρινίσεις επιδιώκεται να δοθεί ένα πιο καθαρό πλαίσιο στους πολίτες που επαναπατρίζονται, ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων τις προϋποθέσεις, τα δικαιώματα και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται.

Η νέα εγκύκλιος διαμορφώνει ένα πιο σύγχρονο διοικητικό πλαίσιο για τις δασμοφορολογικές απαλλαγές λόγω μετοικεσίας, με έμφαση στη σαφήνεια και στην ομοιόμορφη εφαρμογή. Το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η πρακτική εφαρμογή της από τα τελωνεία, ώστε η διαδικασία να λειτουργήσει πράγματι προς όφελος όσων επιστρέφουν στην Ελλάδα και να μη μετατραπεί σε ακόμη έναν κύκλο ερμηνειών, καθυστερήσεων και γραφειοκρατικών εμποδίων.