Άγκυρα: Πίεση για αμυντική συμφωνία Τουρκίας και ψευδοκράτους

Σε συντονισμένη επιχείρηση καλλιέργειας ανησυχίας γύρω από το Κυπριακό επιδίδονται κορυφαίοι αρθρογράφοι του τουρκικού Τύπου, με φόντο τις νέες διπλωματικές κινήσεις των Ηνωμένων Εθνών και τις συζητήσεις για πιθανή σύγκληση άτυπης διάσκεψης. Εθνικιστικοί και φιλοκυβερνητικοί κύκλοι στην Τουρκία εμφανίζουν τις διεθνείς πρωτοβουλίες ως σχέδιο ανατροπής των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο εις βάρος της Άγκυρας.

Μέσα από διαδοχικά δημοσιεύματα, επιχειρείται να περάσει η θέση ότι οι κινήσεις του ΟΗΕ αποσκοπούν στην επαναφορά της ομοσπονδιακής λύσης, στην αμφισβήτηση του συστήματος των τουρκικών εγγυήσεων και στην απομάκρυνση των κατοχικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Η ρητορική αυτή αποκαλύπτει την πραγματική ανησυχία της τουρκικής πλευράς: κάθε νέα διπλωματική κινητικότητα αντιμετωπίζεται ως απειλή για τα τετελεσμένα της εισβολής και της κατοχής.

Ως απάντηση, Τούρκοι αναλυτές ζητούν πλέον ανοιχτά τη θεσμοθέτηση μιας συνολικής αμυντικής συμφωνίας ανάμεσα στην Άγκυρα και το ψευδοκράτος. Παράλληλα, επιχειρούν να αναβαθμίσουν πολιτικά τα κατεχόμενα, παρουσιάζοντάς τα ως μελλοντικό διπλωματικό κέντρο του τουρκογενούς κόσμου. Πρόκειται για προσπάθεια διεθνοποίησης ενός παράνομου μορφώματος, το οποίο η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανίσει ως κανονικό κρατικό συνομιλητή.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» πίσω από την τουρκική νευρικότητα

Στην πρώτη γραμμή αυτής της ρητορικής βρίσκεται η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak, με τον αρθρογράφο Süleyman Seyfi Öğün να αποδίδει σκοπιμότητες στην κινητοποίηση του Αντόνιο Γκουτέρες και της προσωπικής απεσταλμένης του, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν. Κατά την ανάλυσή του, η Κύπρος αποτελεί κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης για τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Öğün συνδέει ευθέως την τουρκική εισβολή του 1974 με το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», παρουσιάζοντας την κατοχή ως στρατηγικό εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος. Στο ίδιο πλαίσιο, στοχοποιεί τις αμυντικές συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και το Ισραήλ, καθώς αυτές περιορίζουν την τουρκική δυνατότητα επιβολής τετελεσμένων στην περιοχή.

Η προειδοποίησή του προς την τουρκική ηγεσία είναι αποκαλυπτική. Καλεί την Άγκυρα να μην αποδεχθεί οικονομικά ή διπλωματικά ανταλλάγματα από τη Δύση, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και μια μικρή παραχώρηση στο Κυπριακό θα μπορούσε να οδηγήσει την Τουρκία σε σημείο χωρίς επιστροφή. Η φράση αυτή δείχνει ότι ο τουρκικός εθνικιστικός λόγος αντιμετωπίζει κάθε διαπραγμάτευση ως υποχώρηση και κάθε συμβιβασμό ως στρατηγική ήττα.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο απόστρατος ναύαρχος Cihat Yaycı, από τους βασικούς εμπνευστές της «Γαλάζιας Πατρίδας». Μέσω της Diriliş Postası, κάνει λόγο για οργανωμένο σχέδιο που, κατά την άποψή του, εξυπηρετείται από τις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και από τις συζητήσεις για προσέγγιση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το ΝΑΤΟ.

Ο Yaycı επιμένει στη γραμμή των δύο κρατών και της κυριαρχικής ισότητας, εκφράζοντας φόβο ότι τυχόν εμπλοκή της Συμμαχίας θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάργηση του συστήματος εγγυήσεων του 1960. Κατά τον ίδιο, ο ρόλος της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης δεν πρέπει να τεθεί υπό συζήτηση, επειδή αποτελεί βασικό εργαλείο της γεωπολιτικής της ισχύος στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πίεση για στρατιωτικό άξονα Άγκυρας - ψευδοκράτους

Ακόμη πιο επιθετική είναι η γραμμή που υιοθετεί ο Hüseyin Macit Yusuf στην εφημερίδα Yeni Çağ. Ο Τούρκος αρθρογράφος ζητά την άμεση θεσμοθέτηση Συμφωνίας Συνεργασίας για την Άμυνα και την Ασφάλεια ανάμεσα στην Τουρκία και το ψευδοκράτος, επιχειρώντας να μετατρέψει την κατοχική παρουσία σε επίσημο στρατιωτικό άξονα.

Ισχυριζόμενος ότι το πλαίσιο του 1960 έχει ξεπεραστεί και κατηγορώντας την Κυπριακή Δημοκρατία για εξοπλιστική κινητικότητα, ο Yusuf προτείνει μια διευρυμένη αμυντική σύμπραξη. Σε αυτήν περιλαμβάνει κοινό αμυντικό σχεδιασμό, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και κυβερνοασφάλεια. Η πρότασή του δείχνει ότι η τουρκική πλευρά δεν κινείται προς αποκλιμάκωση, αλλά προς μονιμοποίηση και αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας στα κατεχόμενα.

Το συμπέρασμά του είναι χαρακτηριστικό της τουρκικής σκληρής γραμμής: δεν υπάρχει χρόνος για αναμονή, υπάρχει ανάγκη προετοιμασίας. Με αυτόν τον τρόπο, η στρατιωτική ενίσχυση των κατεχομένων παρουσιάζεται ως «στρατηγική αναγκαιότητα», ενώ στην πραγματικότητα εντάσσεται στη διαρκή προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τη λύση δύο κρατών ως μοναδική βάση συζήτησης.

Την ίδια ώρα, η εφημερίδα Türkiye επιχειρεί να μεταφέρει το Κυπριακό πέρα από το ελληνοτουρκικό πλαίσιο, αξιοποιώντας τη λεγόμενη «Διακήρυξη της Λευκωσίας», η οποία υπογράφηκε σε φόρουμ στα κατεχόμενα με συμμετοχή τουρκογενών κοινοτήτων από διάφορες περιοχές, μεταξύ των οποίων το Αζερμπαϊτζάν και η Δυτική Θράκη.

Η αρθρογράφος Nur Tuğba Aktay υποστηρίζει ότι με αυτή την πρωτοβουλία το Κυπριακό παύει να είναι μια απλή ελληνοτουρκική διαφορά και μετατρέπεται σε ζήτημα ολόκληρου του τουρκογενούς κόσμου. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν είναι αθώα. Αποσκοπεί στην πολιτική αναβάθμιση του ψευδοκράτους και στην ένταξή του σε ένα ευρύτερο δίκτυο τουρκικής επιρροής.

Στο ίδιο πλαίσιο, προβάλλεται ο στόχος να μετατραπεί η κατεχόμενη Λευκωσία σε κέντρο διεθνούς κοινοβουλευτικής διπλωματίας. Η Aktay παρουσιάζει την πόλη ως υποψήφιο «διπλωματικό κάστρο» της περιοχής, επιχειρώντας να δώσει θεσμική υπόσταση σε ένα καθεστώς που παραμένει προϊόν εισβολής, κατοχής και διεθνούς μη αναγνώρισης.

Η έντονη κινητικότητα στον τουρκικό Τύπο δεν αποτελεί απλή αρθρογραφική υπερβολή. Αποτυπώνει την πρόθεση της Άγκυρας να προκαταλάβει τις εξελίξεις στο Κυπριακό και να χαράξει κόκκινες γραμμές πριν από οποιαδήποτε νέα διαδικασία. Οι βασικοί άξονες είναι σαφείς: διατήρηση του κατοχικού στρατού, επιμονή στις εγγυήσεις, απόρριψη της ομοσπονδιακής λύσης και επιβολή της λογικής των δύο κρατών.

Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει κάθε διεθνή πρωτοβουλία ως απειλή, επειδή γνωρίζει ότι η ουσία του Κυπριακού παραμένει η κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους. Όσο η Άγκυρα μιλά για «κυριαρχική ισότητα» και στρατιωτική αναβάθμιση των κατεχομένων, τόσο επιβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει λύση στη βάση του διεθνούς δικαίου, αλλά νομιμοποίηση των τετελεσμένων του 1974.