Η αδήλωτη εργασία παραμένει ανοιχτή πληγή
Η αδήλωτη και ανεπίσημη απασχόληση εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της ελληνικής αγοράς εργασίας, παρά τη μείωση που έχει καταγραφεί την τελευταία δεκαετία.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, το ποσοστό πλήρως ανεπίσημης εργασίας στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2024 στο 3,5%, έναντι 2,7% στον μέσο όρο της ΕΕ-23. Η απόσταση αυτή δείχνει ότι το φαινόμενο παραμένει διαρθρωτική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας.
Τα στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας επιβεβαιώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Τον Φεβρουάριο, έξι στα δέκα πρόστιμα αφορούσαν αδήλωτη εργασία και παραβάσεις της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Από τα συνολικά πρόστιμα ύψους σχεδόν 4 εκατ. ευρώ, τα 2,4 εκατ. ευρώ συνδέονταν με αυτές τις δύο κατηγορίες.
Γυναίκες και περιφέρεια στο επίκεντρο
Ιδιαίτερα έντονη είναι η γεωγραφική και έμφυλη διάσταση της ανεπίσημης εργασίας. Στις μη αστικές περιοχές, το ποσοστό για τις γυναίκες φτάνει το 8,1%, ενώ για τους άνδρες περιορίζεται στο 3,9%.
Στις αστικές περιοχές, η εικόνα είναι ηπιότερη, με 3,9% για τις γυναίκες και 2,1% για τους άνδρες. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες της περιφέρειας βρίσκονται σε πιο ευάλωτη θέση, συχνά λόγω περιορισμένων επιλογών απασχόλησης και ασθενέστερης πρόσβασης σε θεσμική προστασία.
Σε σύγκριση με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία, η Ελλάδα καταγράφει στις μη αστικές περιοχές ποσοστό ανεπίσημης απασχόλησης 5,56%, το υψηλότερο της ομάδας αυτής και πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 3,47%.
Το κόστος για εργαζόμενους και οικονομία
Η ανεπίσημη εργασία περιλαμβάνει αυτοαπασχολούμενους εκτός θεσμικού πλαισίου, αδήλωτους ή υποδηλωμένους μισθωτούς και μέλη οικογενειών που εργάζονται χωρίς επίσημη αναγνώριση σε μικρές επιχειρήσεις.
Κοινό χαρακτηριστικό είναι η απουσία βασικής προστασίας. Οι εργαζόμενοι στερούνται ασφαλιστικής κάλυψης, συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, συλλογικής διαπραγμάτευσης και ουσιαστικής εργασιακής ασφάλειας.
Οι συνέπειες επηρεάζουν και την οικονομία συνολικά, καθώς η αδήλωτη εργασία αλλοιώνει τον ανταγωνισμό, μειώνει τα δημόσια έσοδα και υπονομεύει τη βιωσιμότητα συνεπών επιχειρήσεων.
Μέτρα όπως η μείωση ασφαλιστικών εισφορών, η ψηφιακή κάρτα εργασίας και οι εντατικότεροι έλεγχοι έχουν περιορίσει το φαινόμενο, όμως δεν το έχουν εξαλείψει. Η επιμονή υψηλών ποσοστών, ειδικά στην περιφέρεια και στις γυναίκες, δείχνει ότι απαιτούνται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις για διαφάνεια, προστασία εργαζομένων και ίσες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας.
